Azərbaycanda daşınmaz əmlakın sığortası icbari olsa da, heç də bütün mənzillərin sığortalandığını demək olmaz. Yığılan sığorta haqlarının həcmi də bu sahədə ciddi problemlərin olduğunu göstərir. İcbari Sığorta Bürosunun məlumatına əsasən, ölkədə əmlakın sığortalanmasından illik cəmi 30 milyon manat sığorta haqqı toplanır. Bununla belə, 2020-ci il yanvar ayının 1-dən etibarən evlərin məcburi sığortalanması ciddi nəzarətə götürüləcək.
Onu da bildirək ki, "İcbari sığortalar haqqında" Qanuna görə, yaşayış binalarının, yaşayış evlərinin və mənzillərin icbari sığortası onların konstruktiv elementlərinə, otaqlarına, o cümlədən, şüşələr də daxil olmaqla qapı və pəncərə konstruksiyalarına, su, kanalizasiya və qaz təchizatına, habelə istilik sisteminə aid borulara, rabitə, elektrik və digər naqillərinə, bəzək elementlərinə, bütün növ xarici, yaxud daxili mala və suvaq işlərinə, divar, tavan və döşəməyə dəyən zərərlərə təminat verir.
Mənzillərin sığortasının icbari olmasının bir çox müsbət tərəfi var. Sığortalı mənzil hər hansı bir qəza hadisəsi ilə üzləşərsə, sığorta şirkəti həmin zərəri dərhal qarşılayacaq.
Elnur Fərzəliyev: “Mənzilin sığortası olarsa, dəyən ziyanın dərəcəsindən asılı olaraq, sığorta şirkətləri tərəfindən qarşılanır”
Mənzillərin məcburi sığortlanmasının əhəmiyyəti haqqında danışan əmlak eksperti Elnur Fərzəliyev isə bildirdi ki, daşınmaz əmlakın icbari siğorta etdirilməsi vətəndaşların xeyrinədir: “Dünya praktikasında hər hansı hadisə baş verərsə, mənzillərə dəyən ziyan sığorta şirkətləri tərəfindən ödənilir. Azərbaycanda isə bu yük dövlətin üzərinə düşür. Məsələn, bu il Şamaxıda və digər bölgələrimizdə zəlzələdə dağılan evlərin sığortası yox idi və həmin evlərə dəymiş ziyanın aradan qaldırılmasına dövlət kömək etdi. Bu səbəbdən daşınmaz əmlakın sığortalanması olduqca vacibdir. Sığorta olarsa, dəyən ziyanın dərəcəsindən asılı olaraq, sığorta şirkətləri tərəfindən o qarşılanır. Yəni bundan sonra paytaxtda sənədləri olan və sığortalanan istənilən mənzildə hər hansı bir hadisə baş verərsə, sığorta şirkətləri dəyən ziyanın təxminən 25 min manata qədərini qarşılayacaq. Bölgələrdə isə bu, daha az – 15 min manata qədərdir. Bu gün Naxçıvanda bütün mənzillər sığortalanıb. Digər ərazilərdə isə daşınmaz əmlakın icbari sığortasının tam tətbiq edilməsinə mənzillərin çıxarışının olmaması mane olur. Çıxarışı olmayan mənzillər mülkiyyət kimi tanınmır və mülkiyyət hüququ olmadığına görə şirkətlər onu sığortalamırlar. Əslində, bu, bütün mənzillərə şamil olunmalıdır.
Bununla yanaşı, vətəndaşlar sığorta üçün etibarlı şirkətlərə müraciət etməlidirlər ki, sabah yaranacaq hansısa problem zamanı sığorta şirkətləri dəyən ziyanı aradan qaldırmağa köməklik göstərməkdən boyun qaçırmasınlar”.
Nüsrət İbrahimov: “Son zamanlar fors-major hadisələr tez-tez baş verdiyi üçün, daşınmaz əmlakın icbari sığortası zərurəti ortaya çıxıb”
“MBA Group” konsaltinq şirkətinin baş direktoru Nüsrət İbrahimov qeyd etdi ki, artıq hər kəs daşınmaz əmlakını sığortalamalıdır. Lakin bu, sığorta sənədi olan evlərə aiddir və sənədi olmayan evlərin sığortalanması hazırkı vəziyyətdə mümkün deyil. Çünki 1-2 il vaxt lazımdır ki, çıxarışları olmayan evlər sənədləşdirilsin: “Bakı şəhərində yaşayış evləri və mənzillərin sığorta məbləği 25 min manat, sığorta haqqı isə 50 manat (illik), Gəncə, Sumqayıt və Naxçıvan şəhərlərində sığorta məbləği 20 min manat, sığorta haqqı isə 40 manat və digər rayonlarda sığorta məbləği 15 min manat, sığorta haqqı isə 30 manatdır. Hesab edirəm ki, bu məbləğ hər hansı hadisə zamanı mənzillərə dəyən ziyanın aradan qaldırılması üçün hazırkı dövrdə kifayətdir”.
Ekspert onu da vurğuladı ki, son zamanlar fors-major hadisələr tez-tez baş verdiyi üçün daşınmaz əmlakın icbari sığortası zərurəti ortaya çıxıb: “Əgər daşınmaz əmlak sahibinin diqqətsizliyi və ya digər səbəbdən evlərə ziyan dəyirdisə, bu zaman onlar icra strukturlarına üz tuturdular. Artıq vətəndaşlar bilməlidirlər ki, özəl daşınmaz əmlaklarına dəyən ziyan da onlara aiddir. Necə ki, bu məsələ artıq avtomobil bazarında formalaşıb. Eləcə də mənzil bazarında bu ənənəni formalaşdırmalıyıq. Artıq vətəndaşların evlərinə hər hansı səbəbdən dəyən ziyanı müqavilə imzaladıqları sığorta şirkətləri qarşılayacaq”.
İlkin İbrahimov: “Yeni tikilən binalarda vətəndaşlar bu sığorta növünü könüllü şəkildə ala bilərlər”
Sığorta sahəsi üzrə ekspert İlkin İbrahimov bildirdi ki, daşınmaz əmlakın sığortalanmasında standart qiymətlər müəyyən edilib - 50, 40 və 30 manat: "Bakı şəhərində mənzilin birinin sığortalanması illik 50 manatdır, böyük şəhərlərdə illik 40 manat, rayonlarda isə illik 30 manatdır. Məcburetmə tədbiri və cərimə tətbiqetmə mexanizmi "kupça"sı olanlara aiddir. Yeni tikilən binalarda vətəndaşlar bu sığorta növünü könüllü şəkildə ala bilərlər. Amma bu sığorta növünü almasalar da, onunla bağlı cərimə gəlməyəcək. Çünki "kupça"sı olmayan yaşayış binalarında yəqin ki, cərimənin tətbiqi mümkün deyil. Sənədsiz evlərlə bağlı qanunda müvafiq norma nəzərdə tutulmayıb.
Əgər qonşudan mənzilinizə su tökülübsə, vətəndaş sığorta şirkətinə müraciət edir. Sığorta şirkəti gəlib bunu qiymətləndirir və dəymiş ziyanın məbləği vətəndaşa ödənilir. Məsələn, Bakıda 50 manatın müqabilində maksimum 25 min manatlıq sığorta ödənişi ola bilər".
Günel CƏLİLOVA
