“Əsas vəzifə nəinki pambıq ipliyi, - bu, birinci hədəfdir, - əsas məsələ son məhsul ixrac etməkdir”. Bunu Prezident İlham Əliyev pambıqçılıq mövsümünün yekunları və 2020-ci ildə görüləcək tədbirlərlə bağlı müşavirədə bildirib.
Ölkə başçısının sözlərinə görə, hazırda bu işin ilkin mərhələsindəyik: “Ancaq buna baxmayaraq, deyə bilərəm ki, bu ilin doqquz ayında pambıqçılıq fermerlərə və şirkətlərə, ümumiyyətlə, Azərbaycana 111 milyon dollar gəlir gətirib. Yəni 111 milyon dollar dəyərində məhsul, o cümlədən, 87 milyon dollarlıq mahlıc, 22,5 milyon dollarlıq pambıq ipliyi və 2 milyon dollarlıq pambıq yağı ixrac edilib. Eyni zamanda, pambıqçılıq sənayesinin tullantılarından heyvan yemi kimi də istifadə olunur. Bu rəqəmlər onu göstərir ki, biz hazırda mahlıc ixrac edirik. Ancaq əsas vəzifə nəinki pambıq ipliyi, - bu, birinci hədəfdir, - əsas məsələ son məhsul ixrac etməkdir. Bunun üçün də bizim aidiyyəti qurumlar, hökumət, Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi, İqtisadiyyat Nazirliyi pambıqçılığın sənaye sahəsinə təkan verə biləcək müəssisələri yaratmaq üçün gərək fəal işləsinlər, investorları cəlb etsinlər və güzəştli kreditlər versinlər”.
Bütün bunlar pambıq istehsalı və ondan sonrakı mərhələnin, yəni istehsaldan tutmuş, hazır məhsula qədər tamamlanmış dövriyyə sisteminin yaradılması zərurətini ortaya qoyur. Azərbaycanda pambıq istehsalının artırılması ondan son məhsulun əldə olunması istiqamətində işlərin sürətləndirilməsini tələb edir. Problem ondadır ki, mahlıcdan ipliyin, iplikdən parça, ondan isə son məhsul əldə olunması üçün zəruri infrastrukturun, istehsal gücünün olmaması üzündən yığılan pambığın xeyli hissəsi ixrac olunur. Yəni məhsul mahlıc və iplik şəklində satılır.
“Bunu edə bilsək, hər il milyonlarla vəsait ölkədən xaricə axmaz”
Sözügedən məsələ ilə bağlı fikirlərini “Bakı-Xəbər”lə bölüşən ekspert Rəsul Cahangirlinin sözlərinə görə, bu sahədə bir sıra görüləsi işlər var: “Pambığı yalnız istehsal olunaraq, sonra da mahlıca çevirib ixrac etmək sərfəli deyil. Onun son məhsula çevrilməsi daha vacibdir. Çünki bu həm daha çox gəlir, həm də əməktutumlu sahələrin genişləndirilməsi deməkdir. Pambığın yığılıb mahlıca çevrilməsi zəncirin başlanğıcıdır. Ona görə də istehsal prosesində pambığın alınması və onun xammal kimi ixrac olunması əsas məqsəd deyil. Əsas məqsəd ondan emal olunmuş hazır məhsul kimi ixrac etməkdir. Onda əlavə gəlir daha da artacaq. Bu, həmçinin, ölkənin strateji iqtisadi inkişafında, iqtisadiyyatın şaxələndirilməsində, qeyri-neft sektorunun inkişafında mühüm rol oynayacaq. Görünən odur ki, mahlıcdan ipliyin əldə olunması üçün ölkədə istehsal gücü yetərincə deyil. Bundan əlavə, əldə olunan ipliyi parçaya, parçanı paltara çevirmək imkanı da çox məhduddur. Ona görə də pambıqçılığın sürətlə inkişafı üçün innovativ texnologiyaların tətbiqi vacibdir. Qabaqcıl texnologiyalara əsaslanan yeni emal və istehsal sahələrinin təşkilinə ehtiyac var. Nəzərə almaq lazımdır ki, bu sahədə ciddi rəqabət var. Xüsusən də Azərbaycan bazarında Türkiyə və Çində istehsal olunan toxuculuq sənaye məhsulları üstün çəkiyə malikdir. Ona görə də bu sahədə işlər görülərkən məhsulun rəqabət qabiliyyəti artırılmalıdır. Azərbaycanda istehsal olunan pambığın son məhsula çevrilməsi üçün potensial böyükdür. Sadəcə, bu işin düzgün təşkilinə və sahibkarların təşəbbüs göstərməsinə ehtiyac var. Bunu edə bilsək, hər il milyonlarla vəsait ölkədən xaricə axmaz. Nəzərə almaq lazımdır ki, toxuculuq məhsulları idxalda mühüm çəkiyə malikdir”.
Vidadi ORDAHALLI
