Azərbaycanda banklara əmanətlərin 55,4 faizi xarici, 44,6 faizi isə milli valyutada qoyulub. Milli valyutada olan əmanətlər ötən ilin müvafiq dövrünə nisbətən 32,3 faiz artıb, xarici valyutada əmanətlər isə 5,6 faiz azalıb. 2019-cu il noyabr ayının 1-nə Azərbaycanda əhalinin banklardakı əmanətlərinin milli valyuta ekvivalentində məbləği əvvəlki ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 8,2 faiz artaraq 8811,1 milyon manat təşkil edib.
Açıqlanan statistik rəqəmlərdən bəlli olur ki, son aylar banklara yatırılan əmanətlərdə milli valyuta üstünlük təşkil edir. Ekspertlərin fikrincə, manatla yatırılan əmanətlərin artmasının bir neçə səbəbi var. Onların fikrincə, bu artım yaxın gələcəkdə də davam edəcək.
Qeyd edək ki, milli valyutada olan əmanətlərin artmasının əsas səbəblərindən biri ödənilən faizlərlə bağlıdır. Xarici valyutada olan əmanətlərə verilən faiz miqdarının aşağı olması manatla olan əmanətlərin artımına səbəb olur. Sığortalanan əmanətlər üzrə faizlər aşağı düşdükdən sonra əhali öz əmanətini milli valyutaya çevirməyə qərar verdi. Həmçinin, manatın kursunun uzun müddət sabit qalması bu artımı bir qədər də sürətləndirir. Dünya bazarlarında neftin qiymətinin son zamanlarda dəyişməsi də manata olan inamın artmasına səbəb olub.
Ekspertlər dəfələrlə bildiriblər ki, manatın məzənnəsi, ən azından, ilin sonunadək sabit qalacaq. Bu səbəbdən də insanlar öz əllərində olan kapitalla daha çox vəsait əldə etmək istəyirlər. Buna görə də öz əmanətlərini banklara manat şəklində yerləşdirməyə üstünlük verirlər. Milli valyutada olan əmanətlərin həcminin yaxın gələcəkdə daha da artacağını demək olar. Çünki manatın məzənnəsinin sabitliyinə güvən var. Belə olan halda, gözləntilər milli valyutada olan əmanətlərin ilin sonunadək daha da artacağı istiqamətindədir.
Onu da qeyd edək ki, manatla olan əmanətləri stimullaşdıran əsas məsələlərdən biri də bankların manatla olan əmanətə illik təqribən 10 faiz təklif etməsidir. Xarici valyuta ilə yatırılan əmanətə təklif edilən faiz isə çox aşağı həddədir. Əhali qısamüddətli gəlirliliyini təmin etmək üçün öz əmanətini manatla yerləşdirməyə üstünlük verir. Əmanətlərin manatla olan həcminin artmasının digər bir səbəbi isə Prezidentin kreditlərlə bağlı verdiyi sərəncamdan irəli gəlir. Bu sərəncamdan sonra əhali öz vəsaitinin bir hissəsini banklarda əmanət olaraq saxladı. Bütün bu faktorları nəzərə alsaq deyə bilərik ki, manatla olan vəsait qoyuluşlarının həcmindəki artım tamamilə təbiidir. Dollar əmanətlərinin vaxtı bitdiyi zaman daha az gəlirli olduğu üçün, əhalinin bir hissəsi öz vəsaitini milli valyutaya çevirdi. Sonda onu da vurğulayaq ki, bu artım iqtisadi islahatların nəticəsidir. Mövcud situasiyada manatla olan əmanətlərin xarici valyutada qoyulan əmanətlərlə müqayisədə artacağı ehtimal edilir. Çünki iqtisadi proseslər bunu stimullaşdırır.
Günel CƏLİLOVA
