Xəbər verildiyi kimi, Prezident İlham Əliyev “2020-ci il dövlət büdcəsi haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununu təsdiq edib. Belə ki, gələn il dövlət büdcəsinin gəlirləri 24 milyard 134,5 milyon manat, xərcləri 26 milyard 894,7 milyon manat məbləğində təsdiq edilib.
Görünən odur ki, son 3 ildə büdcənin xərclərini xeyli artırmaq mümkün olub. Söhbət xərclərin 27 milyard manata yaxın olmasından gedir. Gələnilki büdcədə ənənəvi olaraq sosialyönümlülük təmin ediləcək. Bu əsasda əməyin ödənişi, təqaüdlər və sosial müavinətlər, o cümlədən, əhalinin aztəminatlı təbəqələrinin sosial müdafiəsinin möhkəmləndirilməsi üzrə maliyyə təminatının yaradılması prioritet xərc istiqamətlərindən olacaq. Bununla yanaşı, ölkənin müdafiə qabiliyyətinin və təhlükəsizliyinin təmin edilməsi, xüsusi müdafiə xarakterli layihələr və tədbirlər üçün maliyyə təminatının yaradılması 2020-ci il və ortamüddətli dövrdə də davam etdiriləcək.
Xərc siyasətinin digər mühüm istiqaməti ərzaq təhlükəsizliyinin təmin edilməsi olacaq. Bununla əlaqədar aqrar sektorun stimullaşdırılması, kənd təsərrüfatının aparıcı sahələrinin inkişaf etdirilməsi üçün müvafiq təşviq mexanizmləri formalaşdırılacaq, maliyyə dəstəyi və subsidiyalar ayrılacaq. 2020-ci ilin büdcəsi cari ilin büdcəsindən təkcə gəlir və xərclərinin daha böyük olması ilə fərqlənmir, həm də növbəti ilin büdcəsində keyfiyyət dəyişikliklərini ehtiva edən mühüm məqamları görmək olar. İlk növbədə, gələn ilin dövlət büdcəsi yeni yanaşmalara və yeni büdcə qaydasına uyğun olaraq tərtib edilib. Bu qaydalar, ilk növbədə, neft qiymətlərindəki dəyişkənliyin büdcə gəlirlərinə təsirini minimuma endirməyi hədəfləyir. Xüsusilə də gələn ilin büdcəsində neftin baza qiymətinin 55 dollardan götürülməsi və qeyri-neft gəlirlərinin neft taransferlərini üstələməsi çox müsbət amildir. Məsələ ondadır ki, büdcədə qeyri-neft gəlirlərinin payındakı artım Dövlət Neft Fondundan artan transferlərdən 2,5 dəfə çoxdur. Neft Fondundan transfer təxminən 400 milyon manat artır (3 faiz artım), halbuki, qeyri-neft gəlirlərinin artım tempi 11,3 faizdir. Bu o deməkdir ki, 2019 ilə nisbətən gələn il 1 milyard 68 milyon manat çox vəsait daxil olacaq. Ümumilikdə, gələn ilin büdcə gəlirlərinin tərkibində qeyri-neft gəlirləri 10 milyard 536,5 milyon manat olmaqla payını 43 faizə çatdırmış olacaq.
Müqayisə üçün qeyd edək ki, 2017, 2018 və 2019-cu ilin dövlət büdcələrində Neft Fondunun büdcəyə transferləri orta templə 7-8 faizdən çox idi. 2020-ci ilin büdcəsində isə bu temp 2 dəfə azalıb. Bu o deməkdir ki, gələn il büdcəyə transferin həcmi 3,5 faiz olacaq. Digər tərəfdən, 2017-ci ildə cəmi xarici borca xidmət dövlət büdcəsinin xərclərinin 11 faizini təşkil etdiyi halda, gələn il də bu hədd azalacaq. 2025-ci ildə bu hədd 6,2 faizə endiriləcək. Növbəti illərdə mövcud xarici dövlət borcunun azalması cəlb olunan yeni borclardan çox olacaq. Nəticədə tədricən xarici dövlət borcunun ÜDM-ə nisbəti daha da aşağı düşəcək. Ümumən, Azərbaycan xarici borcun ÜDM-ə nisbətinə görə dünyada ən yaxşı vəziyyətdə olan ölkələrin sırasındadır. Ancaq görünən odur ki, bu istiqamətdə işlər davam etdiriləcək.
Bir sözlə, 2020-ci ilin büdcə parametrlərinə diqqətlə yanaşdıqda məlum olur ki, maliyyə idarəçiliyi sahəsində aparılan islahatların iqtisadiyyatın neft amilindən asılılığının azaldılmasına mühüm təsir göstərdiyini görmək mümkündür. Bu da çox müsbət göstəricidir.
Vidadi ORDAHALLI
