Binəqədi rayonunun sosial-iqtisadi inkişafı: real vəziyyət və perspektivlər

Məlumdur ki, karbohidrogen ehtiyatları ilə zəngin olan ölkəmizdə iqtisadi inkişaf təkcə bu sahə ilə məhdudlaşmayaraq digər sahələr üzrə də özünü qabarıq büruzə verir. Belə sahələrdən danışarkən sənayenin payı xüsusi qeyd olunmalıdır. Çünki bu gün ölkəmizdə əhəmiyyətli dərəcədə inkişaf edən və kifayət qədər böyük potensiala malik sənaye sahəsi mövcuddur. Sözsüz ki, respublika üzrə bu potensialı reallaşdıran inzibati ərazi vahidlərindən biri də Binəqədi rayonudur.
Binəqədi rayonunun ərazisi 169,38 kv. km, əhalisinin sayı 254500 nəfərdir. Rayonun inzibati mərkəzi M.Ə.Rəsulzadə qəsəbəsidir. Rayon 4 mikrorayon və 5 qəsəbədən ibarətdir. Burada 5 yerli idarəetmə qurumu - bələdiyyə fəaliyyət göstərir.
Binəqədi ölkəmiz və xalqımızın qədimliyinə şahidlik edən məkanlardan biridir. Burada 1915-ci ildə inşa edilən hamam, 1908-ci ildə tikilən məscid və minarə, XVIII əsrə aid Ovdan, XV-XVII əsrlərin yadigarı olan yaşayış yeri, XVII əsrə aid Karvansara, 1658-ci ildə inşa edilən məscid, neft mədənləri ərazisindəki tunc dövrü "Nekropolu", "Binəqədi IV dövr fauna və flora qəbiristanlığı" qoruğu, "Keyrəki" vulkan dağı mövcuddur.

Müasir Binəqədi inkişaf yolunda
Rayonun sosial-iqtisadi-mədəni həyatı ilə tanış olmaq üçün ilk olaraq İH-nin daim təzələnən saytından istifadə etdik. Buradakı inkişafla əyani, necə deyərlər, jurnalist gözü ilə tanış olmaq üçün ərazini də gəzdik. Gördüklərimiz, sakinlərlə söhbətlərimiz təsdiq etdi ki, RİH dövlət proqramlarını uğurla həyata keçirir.
Məhsulları ilə respublika və dünya bazarlarında öz sözünü deyən "Binəqədi Oil KOMPANİ", "Bot MMC", "B.Sərdarov adına maşınqayırma zavodu", "Bakı Poladtökmə" ATSC, "FAV Boya" və "Bilfa Boya", "Koka-kola BOTTLERS LTD", "Qolden Uoter", "Mars Overseas" kimi iri şirkətlər Binəqədi rayonunun sosial-iqtisadi inkişafında mühüm rol oynayır.
Rayonda Bakı Elektrikşəbəkə Yarımstansiya Muzeyi və ölkədə analoqu olmayan Kənd Təsərrüfatı Muzeyi fəaliyyət göstərir.
Bakı şəhərinin və onun qəsəbələrinin sosial-iqtisadi inkişafına dair dövlət proqramları çərçivəsində Binəqədi rayonunda son 3 il ərzində 20 orta məktəbdə, 2 musiqi məktəbində, 11 uşaq bağçasında təmir-tikinti işləri aparılıb və 4 uşaq bağçası üçün yeni bina, 5 orta məktəb üçün yeni tədris korpusu tikilib. Rayonda səhiyyə sahəsinin yaxşılaşdırılması məqsədilə 4 səhiyyə obyektində təmir-tikinti işləri aparılıb.
Rayon üzrə son 3 il ərzində istehsal edilən sənaye məhsulu və göstərilən xidmətlərin həcmi 30% artaraq 523324,2 min manat, əsas kapitala yönəldilən investisiyaların həcmi isə 36% artaraq 513805,4 min manat təşkil edib. Son 2 illə müqayisədə bir işçiyə hesablanan orta aylıq əməkhaqqı 15% artaraq 408,9 manat olub.
2012-ci ilin yanvar ayının 1-dən 2014-cü ilin oktyabr ayının 1-i vəziyyətinə qədər olan dövr ərzində yeni yaradılan 1205 müəssisədə 11422 yeni iş yeri açılıb ki, onların da hamısı daimi iş yerləridir.
1 iyul 2014-cü ildən etibarən Binəqədi rayonu ərazisində mərhələli şəkildə "Təmiz Binəqədi" layihəsinin həyata keçirilməsinə başlanıb. Layihənin həyata keçirilməsi ilə əlaqədar Binəqədi RİH başçısının 19 iyun 2014-cü il tarixli, 133 saylı sərəncamı ilə Tədbirlər Planı təsdiq edilib və onun icrasını təmin etmək məqsədilə müvafiq komissiya yaradılıb. Bu layihə ilə əlaqədar Binəqədi RİH başçısının həmin sərəncamı ilə təsdiq edilmiş "2015-ci ilin iyun-iyul aylarında Bakı şəhərində İlk Avropa Oyunlarının keçirilməsi ilə əlaqədar Binəqədi rayonu ərazisində görülməsi nəzərdə tutulan işlər haqqında" 4 mərhələli Tədbirlər Planı hazırlanıb. Tədbirlər Planının birinci bölməsi - "Təmiz Binəqədi" layihəsinin təbliğat və maarifləndirmə işlərinin təşkili, ikinci bölmə - layihənin həyata keçirildiyi müddətdə müxtəlif xarakterli tədbirlərin, müsabiqələrin və aksiyaların keçirilməsi, üçüncü bölmə - "Təmiz Binəqədi" layihəsinin həyata keçirildiyi müddət ərzində ərazilərdə aparılması zəruri olan nəzarət tədbirləri və dördüncü bölmə - layihənin yekunu olaraq kütləvi informasiya vasitələri ilə iş və ictimai rəyin öyrənilməsi istiqamətində tədbirlərin həyata keçirilməsini özündə əks etdirir. Rayonda "Ümumrespublika yaşıllaşdırma" marafonu və "Təmiz Binəqədi" sosial layihələri çərçivəsində ağacəkmə aksiyaları, "Ən təmiz MKİS" müsabiqəsi, rayonun istedadlı əlillərinin rəsm sərgisi və konserti, "Ən təmiz bağça" müsabiqəsi, veloyürüş, "Təmiz Binəqədi"yə dəstək - "Avto Akademiya Binəqədi" layihəsi həyata keçirilib. Bundan əlavə, rayon ərazisində 9 ünvanda Azərbaycan Respublikası DİN BDYPİ-nin "Siqnal" İxtisaslaşdırılmış Layihə İstehsalat İdarəsinin dəstəyi ilə sakinlərin təhlükəsizliyinin təmin edilməsi məqsədilə piyada keçid zolaqlarının və yol xətlərinin yenilənməsi işləri həyata keçirilib.
Layihənin gedişinin, o cümlədən görülən işlərin, həmçinin layihə ilə əlaqədar keçirilən aksiyaların kütləvi informasiya vasitələrində, Binəqədi Rayon İcra Hakimiyyətinin saytında və sosial şəbəkələrdə işıqlandırılması təmin edilib.
Rayon təsərrüfatının 2014-2015-ci illərin payız-qış mövsümünə hazırlığı ilə əlaqədar RİH başçısı yanında aidiyyəti xidmət təşkilatlarının rəhbərlərinin iştirakı ilə şura iclası keçirilib. İclas zamanı payız-qış mövsümünə hazırlıqla əlaqədar görülən işlər və görülməsi vacib olan tədbirlər geniş müzakirə edilərək, RİH başçısının qərarı ilə Tədbirlər Planı təsdiq edilib. Tədbirlər Planından irəli gələn vəzifələrin keyfiyyətlə, həmçinin vaxtında icra edilməsi üçün xidmət təşkilatlarının rəhbərlərinin iştirakı ilə qərargah yaradılıb.
2014-2015-ci illərin payız-qış mövsümünə hazırlıqla əlaqədar rayon ərazisində 5 yeni, müasir tipli qazanxana tikilərək istifadəyə verilib və bununla da əlavə 40 yaşayış binasının istiliklə təchiz edilməsi məsələsi öz həllini tapıb. Bundan əlavə, Binəqədi şosesində yağış sularının kənarlaşdırılması məsələsinin illər boyu həllini gözləyən bir problem olaraq qaldığını nəzərə alaraq, RİH-nin təşəbbüsü ilə "Azərsu" ASC tərəfindən əraziyə 520 p/m kanalizasiya xətti çəkilərək, yeni nasos stansiyası tikilib istifadəyə verilib.
Ürəkaçan işlərdən biri də Binəqədi rayonu ərazisində yeni məscid kompleksinin inşa olunmasıdır. Məscidin istifadəyə verilməsi 2015-ci ilin 3-cü rübünə planlaşdırılıb. Bu möhtəşəm layihənin ümumi sahəsi 4 min kvadratmetr, ucaldılacaq 4 minarənin hər birinin hündürlüyü 72, baş günbəzin hündürlüyü 55, ikinci günbəzin hündürlüyü isə 35 metr olacaq.
Son iki il ərzində həyata keçirilən genişmiqyaslı abadlıq-quruculuq işləri sırasında rayonun mikrorayonları ərazisində məhəllədaxili yollara 357 800 kv.m., qəsəbələrin ərazisində qəsəbədaxili yollara 554 500 kv.m., cəmi rayon üzrə isə 912 300 kv.m. asfalt örtüyünün salınmasını və abadlaşdırılan yollarda 1370 ədəd yeni küçə işıqlarının quraşdırılmasını göstərmək olar. Həmin istiqamətdə işlər bu gün də mərhələli qaydada davam etdirilir.
Binəqədidə "Azərbaycan Respublikasının Məşğulluq Strategiyasının həyata keçirilməsi üzrə 2011-2015-ci illər üçün Dövlət Proqramı"na əsasən, Rayon Məşğulluq Mərkəzi ilə birlikdə səyyar əmək birjası təşkil edilib. İş axtaranlara iş yeri təqdim olunur, vakansiyalar üzrə işə düzəlmək üçün göndərişlər verilir, onlar peşə kurslarına cəlb edilir.
Rayonda yerli iqtisadiyyat və sahibkarlığın inkişafı, əhalinin maddi və sosial rifahının yaxşılaşdırılması, məşğulluğun artırılması, əlverişli biznes mühitinin yaradılması və investisiya cəlbediciliyinin artırılması məqsədilə 2012-2014-ci illər üçün təsdiq edilən xüsusi "Tədbirlər Planı" üzrə işlər uğurla aparılır.
2012-ci ildən Binəqədidə Sakinlərin Müraciət Xidməti-1646 fəaliyyət göstərir. Məmur-vətəndaş münasibətlərini operativ tənzimləyən bu xidmət sakinlərin şikayət, təklif və tövsiyələrinə qısa müddətdə baxılmasına şərait yaradıb.
Qeyd edək ki, rayonda görülən işlər təkcə abadlıq-quruculuqla məhdudlaşmır. Burada mütəmadi olaraq RİH rəhbərliyi ilə əmək və müharibə veteranları, ziyalılarla görüşlər təşkil olunur, müxtəlif səpkili sosial tədbirlər, ekskursiyalar, beynəlxalq forumlar keçirilir.
Fəaliyyətini işgüzar və qərəzsiz tənqid üzərində quran RİH mövcud nöqsan və onların həlli yolları istiqamətində uğurla işləyir.
Qeyd edək ki, Binəqədi RİH həm də KİV-lərə açıq olan azsaylı yerli icra orqanlarından biridir.

Mövcud problem və perspektivlər
Son illər Binəqədi rayonunda görülən hərtərəfli pozitiv işlərlə yanaşı, burada problemlər də mövcuddur. Və biz bunu təbii qarşılayırıq. Çünki iş olan yerdə problem və nöqsan da olur. Binəqədi rayonunda əsas problemlərdən biri qanunsuz torpaq sahələrinin tutulması və fərdi evlərin tikilməsi halıdır. Bu problemlə əlaqədar ARDNŞ-in prezidenti Rövnəq Abdullayev 3 il bundan qabaq mətbuata belə açıqlama verib: "O torpaqları bələdiyyələr qanunsuz verib. Binəqədi rayonunda 15 min problemli məhkəmə çəkişməmiz var. Hesab edirəm ki, bu problemlər öz həllini tapacaq".
Qanunsuz tikililərin sənədləşdirilməsi ilə bağlı qanunvericilikdə hansısa bir hüquqi baza olmadığı üçün RİH-nin aidiyyəti qurumları tərəfindən rayon ərazisində mövcud olan qanunsuz tikililərin müəyyən edilməsi və qarşısının alınması istiqamətində mütəmadi olaraq zəruri tədbirlər həyata keçirilir.
Hazırda rayonun bəzi qəsəbələriində, xüsusən yeni yaşayış massivlərində su və kanalizasiya xətlərinin yoxluğu və ya yararsız vəziyyətdə olması həmin ərazilərə asfalt örtüyünün salınmasını məqsədəmüvafiq etmir. Həmin səbəbdən Dövlət Proqramının icrası çərçivəsində bu ərazilərdə su və kanalizasiya xətlərinin çəkilişi və yenidən qurulması işləri davam etdirilir. Qeyd olunan işlər başa çatdırıldıqdan sonra yolların asfaltlanması nəzərdə tutulub.
Beləliklə, görülən işlərin miqyası, mövcud problemlərin təhlili və yaxın gələcəkdə onların həlli istiqamətində aparılan məqsədyönlü işlər bir daha sübut edir ki, Binəqədi rayonu "Azərbaycan-2020: gələcəyə baxış" konsepsiyasının yerinə yetirilməsində də öz sözünü deyəcək. Bunu rayonda olarkən cənab Prezidentin görülən işləri yüksək qiymətləndirməsi sübut edir. Жurnalist olaraq biz bu qiyməti RİH üçün bir mənəvi avans kimi dəyərləndiririk. Və şübhə etmirik ki, Binəqədi Rayon İcra Hakimiyyəti, həmişə olduğu kimi, bu etimadı da şərəflə doğruldacaq.

Vaqif CƏLİLOĞLU, Tex.e.üzrə fəlsəfə doktoru
Yazı Binəqədi Rayon İcra Hakimiyyəti və Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Kütləvi İnformasiya Vasitələrinin İnkişafına Dövlət Dəstəyi Fondunun keçirdiyi müsabiqəyə təqdim edilmək üçündür.