Azərbaycanın xarici borclanması barədə ciddi rəqəmlər və təhlillər...

Tarix: 10.12.2014 / 02:24
Bölmə: İqtisadiyyat

Xarici borclar ÜDM-nin çox az hissəsini təşkil etsə də, ehtiyatlı çağırışlar var

Azərbaycanın iqtisadi cəhətdən sürətlə inkişaf edən ölkələr sırasında yer alması fonunda ölkəyə müxtəlif beynəlxalq maliyyə qurumları tərəfindən verilən borclar daha güzəştli əsaslarla təqdim olunmur. Bu isə ona gətirib çıxarır ki, Azərbaycan xarici borclara görə getdikcə daha çox ödəniş edir. Hesablamalar göstərir ki, təkcə gələn il ərzində xarici borcların bir hissəsəsinin qapadılması üçün ölkəmiz böyük həcmdə vəsait xərcləməli olacaq.
Özü də bu məqsədlə ödəniləcək faizlərin məbləği də kifayət qədər yüksəkdir. Məsələ burasındadır ki, gələn il Azərbaycan hökuməti təxminən 1 milyard dollar məbləğində borc qaytaracaq. Bu məsələ 2015-cü ilin dövlət büdcəsində də öz əksini tapıb. Büdcədən belə məlum olur ki, ödəniləcək məbləğin 73 milyon 239 min manatını daxili dövlət borcu, 702 milyon 963 min manatını isə xarici dövlət borcu təşkil edəcək.
Ölkədaxili borc ödənişlərinin 20 milyon 201 min manatlıq hissəsi faizlər, 53 milyon 37 min manatlıq hissəsi isə əsas borc olacaq. Xarici borc ödənişlərinin isə 239 milyon 670 min manatını faiz ödənişləri, 463 milyon 293 min manatını isə əsas borc təşkil edəcək. Təbii ki, 239 milyon 670 min manatlıq faiz ödənişləri kifayət qədər yüksəkdir. Bu mənada ekspertlər, ölkənin böyük valyuta ehtiyatlarının olmasını nəzərə alaraq, xarici borclanmanın azalmasını vacib sayır. Yeri gəlmişkən qeyd edək ki, cari ilin ilk 9 ayında Azərbaycanın xarici dövlət borcu 5 milyard 5,1 milyon manat və ya 6 milyard 380,7 milyon dollar təşkil edib. Bu isə il ərzində xarici borcun həcmində artım olması deməkdir. Belə ki, 2014-cü il yanvarın 1-nə Azərbaycanın birbaşa və zəmanətli xarici borcu 4 milyard 753,2 milyon manat təşkil edib. Beləliklə, 9 ay ərzində respublikanın xarici borcu 5,3% artıb. Maliyyə Nazirliyinin məlumatına görə, Azərbaycanın xarici borcunun 31,3%-ni 20 ildən yuxarı müddətə cəlb edilmiş kreditlər, 61,3%-ni 10-20 il müddətinə götürülmüş kreditlər, 7,4%-ni 10 il müddətinə götürülmüş kreditlər təşkil edir. Kredit vəsaitləri beynəlxalq və digər maliyyə institutlarından iqtisadi islahatların dəstəklənməsi, infrastrukturun bərpası və yenidən qurulması, o cümlədən su təchizatının yaxşılaşdırılması, elektrik stansiyalarının, avtomobil yollarının tikintisi, dəmir yolu və aviasiya xidmətlərinin təkmilləşdirilməsi ilə bağlı layihələrin reallaşdırılması və s. məqsədlər üçün cəlb edilib. 2014-cü ilin oktyabr ayının əvvəlinə Azərbaycanın xarici borcu ÜDM-in 8,5%-ni təşkil edir. Düzdür, bu elə yüksək hədd olmasa da, hazırda dünya neft bazarında baş verən proseslərə nəzər salan ekspertlər xarici borcun miqdarının sürətlə azaldılmasını vacib hesab edir.
Hazırda ölkəmiz üçün müsbət məqam dövlət rezervlərinin məbləğinin xarici borcları 9 dəfəyə yaxın üstələməsidir. Bu da "sığorta yastığının" formalaşdırılmasına imkan verir.
Ölkəmizdə xarici borclanmanın mənfi tərəfi xarici borcların məbləğinin son illər artmasıdır. Belə ki, 2011-ci ilin əvvəlində ölkənin xarici borcu cəmi 3.7 milyard dollar idisə, indi bu rəqəm 6 milyard dollardan çoxdur. Bu isə o deməkdir ki, son 3 ildə ölkənin xarici borc məbləği 60 faizdən çox artıb. İllik orta artım isə 20 faizdən çox olub. Ekspertlər bu artım tempinin aşağı düşməsini zəruri sayır. Bundan əlavə, mütəxəssislər cəlb edilən xarici kreditlərin böyük əksəriyyətinin qaytarılma vaxtının bir neçə il sonrakı dövrə təsadüf etdiyini də xatırladır. Həmin dövrdə borcların qaytarılması üçün büdcədən pul ayrılması problematik ola bilər. Məsələ burasındadır ki, dövlət gəlirlərinin əhəmiyyətli hissəsini neft və qaz gəlirləri təşkil edir. Bir neçə ildən sonra neft və qazın dünya bazar qiymətini proqnozlaşdırmaq mümkün deyil. Məsələn, gözləntilərin əksinə olaraq, hazırda neft sürətlə ucuzlaşır. Beləliklə, təbii ehtiyatların satışından əldə olunan gəlirin həcminin də proqnozlaşdırılmasında müəyyən çətinliklər var. Gəlirlərin, eləcə də dünya bazarındakı dəyişikliklərin proqnozlaşdırılmasının mümkün olmadığı dövrlər üçün xarici borclanmaya getmək iqtisadi baxımdan təhlükəli sayılır. Çünki Azərbaycan bütün investisiya və sosial proqramları öz maliyyə vəsaitləri hesabına reallaşdıra bilər. Bu hal Azərbaycana həm təhlükəsizlik baxımından xeyli sərfəlidir, həm də xarici donorlardan, beynəlxalq maliyyə qurumlarından, xarici ölkələrdən asılılığın yaranmasına imkan vermir. İndinin özündə də maliyyə baxımından praktiki olaraq Azərbaycan xarici qurum və ölkələrdən asılı deyil. Hətta bir sıra hallarda Azərbaycan özü donor kimi çıxış edir. Məsələn, Gürcüsatana, Serbiyaya və digər ölkərlə verilən borc və kreditlər də bunu göstərir. Beləliklə, xarici borcumuzun ÜDM-ə nisbətən dəfələrlə az olması və valyuta ehtiyatlarımızın kifayət qədər çoxluğu Azərbaycana maliyyə manevrləri etməyə imkan yaradır. Məhz bu fonda xarici borclanmaya getməyə artıq hansısa ciddi zərurət olmur. Ekspertlər gələcək maliyyə fəaliyyətində hökumətin bütün bunları nəzərə almasını olduqca vacib hesab edir.

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 30.10.2026 / 18:36

Azərbaycan illərdi Transxəzər qaz kəmərindən danışır - Aşqabad indi hərəkətə keçir...

Tarix: 30.10.2026 / 17:04

Azərbaycanda əhali dollarını satır

Tarix: 30.10.2026 / 12:14

Azərbaycanla Gürcüstan arasında yeni sərhəd-keçid məntəqəsi yaradılır...

Tarix: 29.10.2026 / 13:45

"Sahibkar olmayan şəxsin kartına hər gün 5 dəfə pul daxil olması normal deyil" - Mərkəzi Bankın sədri

Tarix: 29.10.2026 / 13:07

“Bank Melli İran” Azərbaycandan gedir? - Mərkəzi Bankdan açıqlama...

Tarix: 29.10.2026 / 11:49

Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları 89,4 milyard dollara çatdı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:43

Mərkəzi Bank illik inflyasiya ilə bağlı proqnozunu açıqladı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:04

Mərkəzi Bank uçot dərəcəsini sabit saxladı...

Tarix: 28.10.2026 / 18:30

Tramp "Şimal axını" qaz kəmərini Rusiyadan satın ala bilər...

Tarix: 28.10.2026 / 18:22

İpoteka kreditlərinin verilməsi qaydalarına dəyişiklik edildi

Tarix: 28.10.2026 / 16:15

Ətin qiymətinə görə Ermənistandan da geridəyik - hesabatı kim yayıb?

Tarix: 28.10.2026 / 12:23

Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları xarici dövlət borcunu 20 dəfə üstələdi...

VİDEO

Tarix: 17.10.2026 / 17:10

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 29.10.2026 / 17:35

Məhkəmə hakimlərinin yeni "Etik Qaydaları"nda bir vacib məqam unuduldu...

Tarix: 29.10.2026 / 17:05

Ramiz Mehdiyevin təltiflərdən məhrum edilməsinin hüquqi mexanizmləri var...

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Turizm regionlarımızın inkişaf mənbələrindən birinə çevrilir...