Rublun dəyər itirməsinin MDB ölkələrinə mənfi təsiri artır

Tarix: 09.12.2014 / 01:07
Bölmə: İqtisadiyyat

Rusiya rublunun sürətlə dəyərdən düşməsinin davam etməsi artıq MDB ölkələrinin milli valyutalarına da ciddi təsir göstərməkdədir. Ümumiyyətlə, proseslər böyük ölkələrin iqtisadi savaşının digər dövlətlərin pul məzənnələrinə təsirsiz ötüşmədiyini göstərir. Hazırda Qərbin sanksiyaları, digər tərəfdən neftin qiymətinin ucuzlaşması rus rublunu çox çətin vəziyyətə salıb.

Təxminən 10 gün öncə bir dollar 44 rubl idisə, indi bu rəqəm 54 rubldan çoxdur. Görünür, bu səbəbdəndir ki, Rusiya Dumasında ABŞ dollarından istifadəyə qadağa qoyulması məsələsi daha aktiv müzakirə olunmağa başlayıb. Bəzi millət vəkilləri dollardan imtina edilməsini, xarici ticarətin dövlət monopoliyasına verilməsini və əldə edilən bütün gəlirlərin milli sənayeyə xərclənməsini təklif edir. Lakin bütün bunlar da istənilən nəticəni verməyib. Qeyd olunduğu kimi isə, digər MDB ölkələrinin bir çoxunda da rubl təzyiqinə görə milli valyutalar ucuzlaşır. Bu, hətta Rusiya ilə elə də böyük ticarət əlaqələrinə malik olmayan Gürcüstana da aiddir. Hazırda Gürcüstanda dolların sürətlə bahalaşması və larinin ucuzlaşması müşahidə olunur və bu da iqtisadiyyata ciddi təsir edir. Ölkədə iqtisadi böhranın qarşısının alınması üçün büdcədə qalan əlavə vəsait paylanır və digər qabaqlayıcı tədbirlər görülür. Ermənistanda ad vəziyyət yaxşı deyil. Bu ölkənin «Aykakan jamanak» qəzeti yazır: «Rusiya rublu indiki kimi qiymətsiz olmamışdı. Rublun devalvasiyası həm də erməni dramının qiymətdən düşməsini reallaşdırır. Nəzərə alsaq ki, xarici ölkələrə səpələnmiş ermənilərin öz ailələrinə göndərdikləri pul vəsaitlərinin 80 faizi Rusiyanın payına düşür və Rusiyada iqtisadi vəziyyət ürəkaçan deyil, Ermənistanda vəziyyətin nə qədər kritik olduğu göz önünə gələr. Bu yaxınlarda Mərkəzi Bank Ermənistana son 10 ayda gələn transferlər haqqında məlumat dərc edib. Məlum olub ki, bu ilin oktyabr ayında Rusiyadan daxil olan valyutanın həcmi ötən ilin eyni vaxtı ilə müqayisədə 20 faiz azalıb. Ermənilərin öz ailələrinə göndərdikləri pul 30 milyon azalaraq 123 milyon dollar civarına düşüb. Bu da, təbii ki, erməni dramının qiymətdən düşməsinə gətirib çıxarır».

Qazaxıstanda da milli pulla bağlı vəziyyət ürəkaçan deyil. Xatırladaq ki, hələ bu ilin fevral ayında Qazaxıstan Mərkəzi Bankı milli pulu 19 faiz dəyərdən salıb. Lakin bu, əhalinin və yerli şirkətlərin böyük narazılığına səbəb olub. O vaxtdan yerli şirkətlər və əhali bankda tengedə olan pullarını çıxarıb xarici valyutaya dəyişir. Mərkəzi Bank yaydan bəri tengenin məzənnəsini saxlamaq üçün 3 milyard dollar satıb. Fevral ayından Mərkəzi Bank tengenin məzənnəsini dollara çox bağlı saxlayır, ancaq son vaxtlar Rusiya rublunun dəyərdən düşməsi tengeyə ciddi təzyiq yaradır. Məlumat üçün bildirək ki, Rusiyaya ixrac Qazaxıstanın bütün ixracının cəmi 7 faizini təşkil edir. Ancaq Qazaxıstana idxalda Rusiyanın payı 37 faizdir. Qazaxıstanın Mərkəzi Bankının sədri Kairat Kelimbetov məsələ ilə bağlı bildirir: «Qazaxıstanda əhalinin bir gözü həmişə Moskvada baş verənlərdədir. Ancaq təkcə Rusiyada baş verənlərə yox, dünyada baş verənlərə baxmaq lazımdır».

Qeyd edək ki, bu günlərdə Rusiya Mərkəzi Bankı rublla bağlı «sərbəst üzmə» siyasətinə başlayıb. Noyabrın 10-dan Rusiyanın Mərkəzi Bankı valyuta zənbilinə qoyduğu dəhlizi və mütəmadi valyuta müdaxiləsini ləğv edib. Bununla Mərkəzi Bank rublun məzənnəsinə öz təsirini minumuma endirib və bildirib ki, rublun məzənnəsi daha çox bazar amilləri ilə müəyyənləşəcək. Belə vəziyyət isə, qeyd olunduğu kimi, bəzi MDB ölkələrinə də öz təsirini göstərib. Belarus pulunun da ucuzlaşması istisna olunmur. Analoji hal Orta Asiya respublikalarında da müşahidə olunur. Hələlik rubl-dollar təzyiqinə davam gətirən MDB ölkələri arasında isə daha çox Azərbaycan seçilir.

Mərkəzi Bank da bildirib ki, manat ucuzlaşmayacaq. Burada hesab edilir ki, devalvasiya yalnız qısamüddətli spekulyasiya üstünlüyü yaradır və sonradan qiymət artımı nəticəsində dövlət və onun iqtisadiyyatı bu üstünlüyü itirir. Hazırda manatın məzənnəsi tam sabitdir və o, çox güclü regional valyuta kimi özünü göstərir. Manat müxtəlif dövlətlər tərəfindən yaxın və uzaq xarici ölkələrlə ticarət zamanı qəbul olunur. Bütün bunlar o deməkdir ki, Azərbaycan manatın devalvasiyasına getməyəcək. Ümumiyyətlə, müvafiq rəsmi dairələr bildirir ki, Rusiya rublunun ucuzlaşması Azərbaycanın milli valyutasının sabitliyinə təsir etməyəcək. Lakin rublun ucuzlaşmasının mənfi tərəfləri də var. Rus rublunun dəyərini itirməsi Rusiyaya çalışmaq üçün gedən həmvətənlərimizi daha ciddi narahat edir. Rusiyada işləyən azərbaycanlılar özləri də təsdiqləyirlər ki, rus rublunun dəyərdən düşməsi onlara çox ziyan vurur. Rusiya Mərkəzi Bankı isə bu fonda, əvvəlki kimi, rublun bu qədər dəyər itirməsinin ölkədə maliyyə sabitliyini pozduğunu etiraf edir və lazım gələrsə, bu duruma müdaxilə ediləcəyini açıqlayır. Ekspertlərin proqnozuna görə isə, neftin qiymətinin 60 dollara düşməsi halında dolların kursu daha aşağı olacaq.