Rayonlara daha az vəsait ayıran banklar, bu azmış kimi, regionlarda kreditləri də yüksək faizlə təklif edirlər. Mərkəzi Bank bəyan edib ki, bankların ən yüksək kredit faizləri Yuxarı Qarabağ iqtisadi rayonundadır.
Yəni Füzuli, Ağdam və Tərtər rayonlarında yaşayan vətəndaşlarımız və iş adamları daha yüksək faizli kredit götürmək məcburiyyətindədirlər. Çünki sözügedən iqtisadi rayon üzrə orta kredit faizi 24-25 faizdir. Uyğun olaraq, Dağlıq Şirvan və Aran iqtisadi rayonları da yüksək kredit faizlərinə görə fərqlənir. Ümumiyyətlə, rayonlarda kredit faizləri Bakı ilə müqayisədə orta hesabla 2 dəfədən çox artıqdır.
O da məlumdur ki, işğaldan azad olunan rayonların bərpası bir nömrəli prioritet məsələdir. Özü də bu, təkcə dövlətin vəzifəsi deyil. Həm də özəl sektor bu işə töhfə verməlidir. Belə olan halda, bankların Yuxarı Qarabağ iqtisadi rayonuna ən yüksək faizlə kredit təklif etməsinə nə ad vermək olar? Sahibkarlar belə yüksək faizlə bərpa prosesində iştirak edə bilərlərmi?
“...Qarabağ bölgəsinə daha sərfəli şərtlərlə kredit ayırsınlar”
Məsələyə münasibət bildirən iqtisad üzrə fəlsəfə doktoru Firdovsi Şahbazovun sözlərinə görə, bankların Qarabağ bölgəsindəki rayonlara kreditləri yüksək faizlə təklif etməsi, ən azından, mənəvi baxımdan düz deyil: “Düzdür, kommersiya bankları özəl qurumlardır. Özlərinə sərf edən şərtlərlə kredit təklif edə bilərlər. Ancaq məsələ ondadır ki, illərdir bizdə bankların kredit siyasəti soyğunçuluq üzərində qurulub. Heç bir ölkədə Azərbaycandakı qədər kreditlər yüksək faizlə təqdim olunmur. Biznes kreditləri üzrə faizlər isə daha yüksəkdir. Regionlara gəldikdə isə, banklar bölgələrə kredit vermək istəmirlər. Bunun nəticəsidir ki, verilən kreditlərin vur-tut 17 faizi regionların payına düşür.
Yuxarı Qarabağ iqtisadi rayonunun dirçəldilməsinin vacib bir məsələ olduğu bir dövrdə bankların bu cür insafsız yanaşması heç cür anlaşılan deyil. Banklar gərək sosial məsuliyyət prinsipindən çıxış edib, Qarabağ bölgəsinə daha sərfəli şərtlərlə kredit ayırsınlar. Ona görə ki, işğaldan azad edilən ərazilərin bərpasını təkcə dövlətin üzərinə qoymaq doğru deyil. Sahibkarlar da bu işdə fəal iştirak etməlidirlər. Bunun üçün isə sahibkarların ucuz kredit resurslarına çıxışı olmalıdır. Bunu isə banklar təmin etməlidirlər. Eyni zamanda, Mərkəzi Bankın rayonlarda fəaliyyət göstərən sahibkarlara daha ucuz kreditlərin verilməsini təşviq etməsi çox vacibdir. Bu zaman xərclərin bir hissəsinin subsidiya edilməsi, rayonlara aşağı faizli kredit ayıran banklara əlavə güzəştlərin verilməsi mexanizmindən istifadə oluna bilər”.
Ekspert hesab edir ki, sadalanan məsələlər həllini tapmasa, Qarabağın bərpasında özəl sektorun iştirakı aşağı səviyyədə olacaq.
Vidadi ORDAHALLI
