Qlobal iqlim Azərbaycanda yeni növ əkinlərə tələbat yaradıb

Tarix: 26.11.2014 / 07:32
Bölmə: İqtisadiyyat

Cari il ərzində ölkəmizdə bəzi növ aqrar məhsulların, o cümlədən taxılın daha az miqdarda istehsalının əsas səbəbi əlverişsiz hava şəraiti ilə bağlı oldu. Belə ki, havaların quraq keçməsi kənd təsərrüfatına ciddi təsir göstərdi və məhsuldarlıq səviyyəsini aşağı saldı. Bu cür hava şəraitinin yaranmasına səbəb kimi iqlim dəyişikliklərinin artıq Azərbaycana da sürətlə təsir etməsi göstərildi.
Elə bu səbəbdən bir çox ekspertlər artıq Azərbaycanda quraqlığa davamlı kənd təsərrüfatı məhsullarının əkilməsini təklif edir. Çünki iqlim dəyişikliyi nəticəsində ölkədə hələ uzun illər ərzində əlverişsiz hava şəratinin davam etməsi qaçılmaz sayılır. Əslində, bu problem tək Azərbaycanı yox, bir çox dünya dövlətlərini təhdid edir. Bunu Dünya Bankının son elmi hesabatı da təsdiq edir. Hesabata əsasən, Yer kürəsi istiləşdikcə baş verən istilik dalğaları və digər ekstremal iqlim şəraitləri artıq yeni adi hava şəraiti sayılacaq. Hesabatda həmçinin bildirilir ki, Yer kürəsi sənaye dövründən öncəki zamanlardan iki dərəcə daha isti olacaq. Bu artım genişmiqyaslı dəyişikliklərə səbəb olacaq. Yeni hesabat Dünya Bankının "Turn Down the Heat: Confronting the New Climate Normal" (İstiliyi azalt: Yeni Normal İqlimlə Üzləşmə) adlı tədqiqatının tərkib hissəsidir. Dünya Bankının viTse-prezidenti və xüsusi iqlim nümayəndəsi Reyçel Kayt bildirir ki, son otuz ildə mədən yanacaqları tullantılarının atmosferə əlavə olunması nəticəsində bu əsrin yarısına artıq Yer kürəsinin temperaturu 1.5 dərəcə artacaq: "Bu o deməkdir ki, bizim bununla bağlı edə biləcəyimiz bir şey yoxdur, ona görə də biz bu dəyişikliyə uyğunlaşmalıyıq və dözümlü olmalıyıq. 1.5 dərəcənin ölkələrin inkişaf imkanlarına böyük təsiri olacaq". Hesabat diqqətini dünyanın üç regionunda cəmləşdirir: Latın Amerikası, Qərbi Balkanlar, Orta Asiya və Yaxın Şərq. Hər üç bölgədə ekstremal istiliklər böyük risqlər təşkil edir. Reyçel Kayt bildirir ki, tədqiqat Latın Amerikası iqtisadiyyatının daha çox ziyan çəkəcəyini proqnozlaşdırır: "Məsələn, bu, kənd təsərrüfatı məhsuldarlığında konkret soya yığımının 70 faiz, buğda yığımının isə 50 faiz azalması deməkdir. Braziliya kimi iqtisadiyyatlara bu rəqəmlərin böyük təsiri ola bilər".
Dünyanın digər bölgələrində istiləşmə trayektoriyası su qaynaqlarına təsir edəcək. Kayt bildirir ki, bu, Orta Asiya və Qərbi Balkanlarda baş verə bilər, belə ki, orada buzlaqların sürətlə əriməsi leysan yağışlardan sonra əmələ gələn daşqınlar təhlükəsini artırır və su axınlarının vaxtınının dəyişməsi yay aylarında tarlalarda istifadə olunan suyun azalmasına səbəb olur: "Bunun kənd təsərrüfatı məhsuldarlığına, kənd və şəhər yerlərində həyat şəraitinə və hətta bütün regionun təhlükəsizliyinə təsiri olacaq". Tədqiqatda Yaxın Şərq və Şimali Afrikada da su təminatına təhlükə yaranacağı bildirilir. Kayt bildirir ki, regionun bəzi bölgələrində yağışların 40 faiz azalacağı gözlənir: "Bu o deməkdir ki, şəhərlərdə ekstremal istiliklər olacaq. Bunun kənd təsərrüfatı sitemlərinə təsiri olacaq. Bizim nə yeyəcəyimiz, necə yeyəcəyimiz, kimin nə yeyəcəyi təsirə məruz qalacaq. Nəhayət, temperatur dəyişikliyinin onsuz da suyun qıt olduğu regiona təsiri daha kəskin olacaq". Kayt bildirir ki, dünya bu cür nəzarətsiz artan emissiyalarla davam edə bilməz. Bu tendensiyanın gedişatını dəyişmək siyasi iradə tələb edir. Xatırladaq ki, gələn ay Perunun Lima şəhərində 200 ölkənin nümayəndələri yeni beynəlxalq iqlim müqaviləsi barədə mühüm danışıqlar aparacaq.
Yuxarıda qeyd olunduğu kimi isə, iqlim dəyişikliyinin təsirinə məruz qalan ölkələrdən biri də Azərbaycandır. Düzdür, bu dəyişiklik Azərbaycanda uzun müddətə özünü göstərir. Məsələn, Azərbaycanda yaxın 50 ilə qədər olan müddətdə orta illik temperaturun 2 dərəcə artacağı gözlənir. Bu rəqəm kiçik hesab edilə bilməz. Çünki bu artım davam edəcəyi təqdirdə və temperaturun 2 dərəcə artması barədə proqnozlar özünü doğrultduqda Azərbaycanda keçid fəsillərin müddətləri dəyişməsə də, qışın müddəti azalacaq, yayın müddəti daha da artacaq. Yayın müddəti 15-20 gün arta bilər ki, bunun da nəticəsində yay sentyabrın sonu, oktyabrın əvvəllərinə qədər davam edə bilər.
Belə hal, digər sektorlardla yanaşı, aqrar sahəyə də ciddi təsir göstərmək iqtidarındadır. Çünki, hesabalamalara görə, Azərbaycanda baş verən iqlim dəyişmələri yaxın illər ərzində bəzi kənd təsərrüfatı bitkilərinin məhsuldarlığının azalmasına səbəb ola bilər.
Məsələn, iqlim dəyişmələri Azərbaycanda taxılın məhsuldarlığının azalmasına səbəb ola bilər. Buna görə də hesab olunur ki, artıq Azərbaycanda buğdanın quraqlığa daha davamlı sortları yetişdirilməlidir. İqlim dəyişmələri nəticəsində, taxılla yanaşı, qarğıdalının, arpanın və quru suptropik bitkilərin məhsuldarlığı da azala bilər. Ancaq eyni zamanda, quru subtropik bitkilərin əkilməsi arealı genişlənə bilər. Hər halda, Azərbaycan baş verən iqlim dəyişikliklərinin təsirinə hazır olmalıdır.

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 30.10.2026 / 18:36

Azərbaycan illərdi Transxəzər qaz kəmərindən danışır - Aşqabad indi hərəkətə keçir...

Tarix: 30.10.2026 / 17:04

Azərbaycanda əhali dollarını satır

Tarix: 30.10.2026 / 12:14

Azərbaycanla Gürcüstan arasında yeni sərhəd-keçid məntəqəsi yaradılır...

Tarix: 29.10.2026 / 13:45

"Sahibkar olmayan şəxsin kartına hər gün 5 dəfə pul daxil olması normal deyil" - Mərkəzi Bankın sədri

Tarix: 29.10.2026 / 13:07

“Bank Melli İran” Azərbaycandan gedir? - Mərkəzi Bankdan açıqlama...

Tarix: 29.10.2026 / 11:49

Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları 89,4 milyard dollara çatdı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:43

Mərkəzi Bank illik inflyasiya ilə bağlı proqnozunu açıqladı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:04

Mərkəzi Bank uçot dərəcəsini sabit saxladı...

Tarix: 28.10.2026 / 18:30

Tramp "Şimal axını" qaz kəmərini Rusiyadan satın ala bilər...

Tarix: 28.10.2026 / 18:22

İpoteka kreditlərinin verilməsi qaydalarına dəyişiklik edildi

Tarix: 28.10.2026 / 16:15

Ətin qiymətinə görə Ermənistandan da geridəyik - hesabatı kim yayıb?

Tarix: 28.10.2026 / 12:23

Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları xarici dövlət borcunu 20 dəfə üstələdi...

VİDEO

Tarix: 17.10.2026 / 17:10

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 29.10.2026 / 17:35

Məhkəmə hakimlərinin yeni "Etik Qaydaları"nda bir vacib məqam unuduldu...

Tarix: 29.10.2026 / 17:05

Ramiz Mehdiyevin təltiflərdən məhrum edilməsinin hüquqi mexanizmləri var...

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Turizm regionlarımızın inkişaf mənbələrindən birinə çevrilir...