Siqaretin qiyməti yenidən arta bilər

Tarix: 20.11.2014 / 02:11
Bölmə: İqtisadiyyat

Tütün məhsullarına qarşı mübarizə çərçivəsində dünya praktikasında qəbul olunan hallardan biri də ona tətbiq olunan aksiz vergisinin artırılmasıdır. Avropa ölkələrində siqaretlə mübarizə tədbirləri çərçivəsində aksiz vergiləri vaxtaşırı qaldırılır. Rusiya da cari ilin əvvəlində siqaretə tətbiq olunan aksiz vergisini artırıb. Burada hər 1000 filtrli siqaret üçün aksiz vergisinin dəyəri 820 rubla qaldırılıb. Daha əvvəl isə bu məbləğ 550 rubl idi.
Bu addımdan sonra Rusiyada siqaretin qiyməti müəyyən qədər qalxdı. Eyni zamanda, bu hal siqaret çəkənlərin də sayına təsirsiz ötüşmədi. Azərbaycanın da analoji addımdan istifadəsi vacib sayılır. Millət vəkili, Mili Məclisin Sosial siyasət komitəsinin sədr müavini Musa Quliyev hesab edir ki, tütün məhsullarına aksiz vergisi, eləcə də ƏDV-nin artırılması vacibdir. O bildirib ki, Azərbaycanda siqaretin qiyməti digər ölkələrlə müqayisədə ucuzdur: "Fikrimcə, bu qiymət artırılmalıdır. Düzdür, siqaret haqqında qanun müzakirədədir, ancaq hələlik qəbul olunmayıb. Amma bu məsələlər nəzərə alınmalıdır".
Xatırladaq ki, mövcud qanunvericiliyə əsasən, Azərbaycanda aksiz vergisi spirtli içkilərə, tütün məhsullarına, neft məhsullarına, istirahət və idman məqsədilə ölkəyə gətirilən yaxtalara tətbiq olunur. Vergilər Məcəlləsinə əsasən, ölkəmizdə bütün növ tütün məmulatlarına 12,5 faiz aksiz vergisi tətbiq edilir.
Qeyd edək ki, tütün məhsullarına aksiz vergisinin artırılması hazırda bütün dünyada geniş yayılan tendensiyadır. Bir çox ölkələr həm insan həyatı üçün zərərli olan tütün məhsullarının istehlakını azaltmaq, həm də büdcə gəlirlərində müəyyən artıma nail olmaq üçün bu cür alətlərdən istifadə edir. Ölkəmizdə siqaret istehlakının yüksək olması fonunda bu təcrübədən istifadə zəruri sayılır. Məlumat üçün bildirək ki, bu ilin 10 ayında Azərbaycanda 1 milyard 657,8 milyon ədəd siqaret istehsal edilib. Bu, 2013-cü ilin eyni dövründəkindən 2,4 dəfə çoxdur. Dövlət Gömrük Komitəsinin məlumatına görə, bu ilin ilk yarısında 300 milyon qutu siqaret idxal edilib.
İdxal edilən siqaretlərin çoxu MDB-dən daxil olur. Cari ilin birinci yarısında uzaq xaricdən 429,1 milyon ədəd siqaret gətirilib. Onların ümumi qiyməti 15,6 milyon dollardır. Buradan göründüyü kimi, idxalda da siqaretin payı az deyil. Bu mənada aksiz vergisinin artırılması ilə bağlı təklif məqbul sayılır. Azərbaycanda siqaretə tətbiq olunan aksiz vergisi, dünya bazarı ilə müqayisədə, daha azdır. Yuxarıda qeyd olunduğu kimi, Azərbaycanda siqaret istehsalına 12,5 faiz aksiz vergisi tətbiq olunursa, Avropa ölkələrində bu, 2 bəzən 3 dəfə daha yükskdir. Düzdür, ölkəmizdə siqaret istehsalında istifadə olunan komponentlərin bir hissəsi xarici ölkələrdən gətirildiyi üçün orada baş verən proseslər yerli qiymətlərə təsirini göstərir. Lakin Azərbaycana gətirilən siqaretin maya dəyəri ilə satış qiyməti arasında fərq çoxdur. Ucuz qiymətə gətirilən siqaretlər bir neçə dəfə baha satılır. Lakin yenə də Azərbaycanda siqaretin qiyməti, digər ölkələrlə müqayisədə, xeyli ucuzdur. Qiymətin ucuz olması da siqaret çəkənlərin sayının artmasına təsirsiz ötüşmür. Hesab olunur ki, buna son qoymaq üçün sözügedən məhsula aksiz vergisi artırılmalıdır. Bu təcrübə MDB-də də tətbiq olunur. Məsələn, Rusiyada bu vergi 40 faizdir. Böyük Britaniyada isə sözügedən vergi 70 faizə çatır. Bütün bunlar ilk növbdə insanların səhhətinin qorunması baxımından zəruri sayılır. Qeyd edək ki, hazırda Azərbaycanda tütünçəkmə əsasən kişilər arasında böyük problem hesab edilir. Ölkədəki kişilərin təxminən 50 faizi gündəlik olaraq siqaret və digər tütün məmulatlarından istifadə edir. Bu qrupa daxil olan kişilərin 40 faizi gün ərzində ən azı 1-2 qutu siqaret çəkir. Siqaret çəkənlər sırasında yaşı az olanlar da yer alır. "Tütün və tütün məmulatı haqqında" Qanuna görə, 18 yaşına çatmayanlara siqaretin satılması, o cümlədən siqaretin və siqarların ədədlə satılmasına qadağa qoyulub. Məktəblərə və uşaq müəssisələrinə 150 metrdən yaxında yerləşən obyektlərdə də siqaretin satılması ilə bağlı qadağa olsa da, bu qadağaların, demək olar, heç biri tətbiq edilmir.
Ekspertlər hesab edir ki, 2001-ci ildən "Tütün və tütün məmulatı haqqında" Qanun qüvvədə olsa da, siqaret çəkilməsinin məhdudlaşdırılması haqqında ayrıca qanunun qəbul olunması lazımdır.
Eyni zamanda, uzun illərdir parlamentə ictimai yerlərdə siqaret çəkilməsinə qadağa qoyulmasına dair layihə təqdim olunsa da, ondan hələ də xəbər yoxdur.
İctimai yerlərdə siqaret çəkilməsini qadağan edən qanun layihəsi dünyanın bir sıra ölkələrində qəbul edilib. Qadağa hər bir dövlətdə müxtəlif formalarda tətbiq edilir. Qadağaya riayət etməyənlərə tətbiq olunan cərimə miqdarı da ölkələrə görə dəyişir.

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 30.10.2026 / 18:36

Azərbaycan illərdi Transxəzər qaz kəmərindən danışır - Aşqabad indi hərəkətə keçir...

Tarix: 30.10.2026 / 17:04

Azərbaycanda əhali dollarını satır

Tarix: 30.10.2026 / 12:14

Azərbaycanla Gürcüstan arasında yeni sərhəd-keçid məntəqəsi yaradılır...

Tarix: 29.10.2026 / 13:45

"Sahibkar olmayan şəxsin kartına hər gün 5 dəfə pul daxil olması normal deyil" - Mərkəzi Bankın sədri

Tarix: 29.10.2026 / 13:07

“Bank Melli İran” Azərbaycandan gedir? - Mərkəzi Bankdan açıqlama...

Tarix: 29.10.2026 / 11:49

Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları 89,4 milyard dollara çatdı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:43

Mərkəzi Bank illik inflyasiya ilə bağlı proqnozunu açıqladı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:04

Mərkəzi Bank uçot dərəcəsini sabit saxladı...

Tarix: 28.10.2026 / 18:30

Tramp "Şimal axını" qaz kəmərini Rusiyadan satın ala bilər...

Tarix: 28.10.2026 / 18:22

İpoteka kreditlərinin verilməsi qaydalarına dəyişiklik edildi

Tarix: 28.10.2026 / 16:15

Ətin qiymətinə görə Ermənistandan da geridəyik - hesabatı kim yayıb?

Tarix: 28.10.2026 / 12:23

Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları xarici dövlət borcunu 20 dəfə üstələdi...

VİDEO

Tarix: 17.10.2026 / 17:10

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 29.10.2026 / 17:35

Məhkəmə hakimlərinin yeni "Etik Qaydaları"nda bir vacib məqam unuduldu...

Tarix: 29.10.2026 / 17:05

Ramiz Mehdiyevin təltiflərdən məhrum edilməsinin hüquqi mexanizmləri var...

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Turizm regionlarımızın inkişaf mənbələrindən birinə çevrilir...