Azərbaycan manatın devalvasiyasına getməkdən imtina edir

Tarix: 20.11.2014 / 02:06
Bölmə: İqtisadiyyat

Şimal qonşumuzun valyutasının getdikcə daha çox dəyər itirməsi özünü MDB ölkələrində də qabarıq büruzə verməyə başlayır. Söhbət, təbii ki, Rusiya ilə ticari münasibətləri olan ölkələrdən gedir. Artıq yaranmış vəziyyətdə bəzi MDB ölkələri də pullarını devalvasiya etmək təhlükəsilə qarşılaşıblar. Məsələn, Qazaxıstan və Ermənistanda pullar rublun ucuzlaşmasına görə dəyər itirir. Belarusda da analoji proseslər müşahidə olunur.
Hazırda daha kəskin vəziyyət Qazaxıstandadır. Son günlərdə Qazaxıstanın milli pulu olan tenge devalvasiya dilemması ilə üzləşib.
Xatırladaq ki, hələ bu ilin fevral ayında Qazaxıstan Mərkəzi Bankı milli pulu 19 faiz dəyərdən salıb. Lakin bu, əhalinin və yerli şirkətlərin böyük narazılığına səbəb olub. O vaxtdan yerli şirkətlər və əhali bankda tengedə olan pullarını çıxarıb, xarici valyutaya dəyişir. Mərkəzi Bank yaydan bəri tengenin məzənnəsini saxlamaq üçün 3 milyard dollar satıb. Fevral ayından Mərkəzi Bank tengenin məzənnəsini dollara çox bağlı saxlayır, ancaq son vaxtlar Rusiya rublunun dəyərdən düşməsi tengeyə ciddi təzyiq yaradır. Məlumat üçün bildirək ki, Rusiyaya ixrac Qazaxıstanın bütün ixracının cəmi 7 faizini təşkil edir. Ancaq Qazaxıstana idxalda Rusiyanın payı 37 faizdir. Qazaxıstanın Mərkəzi Bankının sədri Kairat Kelimbetov məsələ ilə bağlı bildirir: "Qazaxıstanda əhalinin bir gözü həmişə Moskvada baş verənlərdədir. Ancaq təkcə Rusiyada baş verənlərə yox, dünyada baş verənlərə baxmaq lazımdır".
Qeyd edək ki, bu günlərdə Rusiyanın Mərkəzi Bankının rublla bağlı "sərbəst üzmə" siyasətinə başlamasından sonra Qazaxıstan, Ermənistan, Belarus, eləcə də Orta Asiya ölkələri üçün vəziyyət çətinləşib. Noyabrın 10-dan Rusiyanın Mərkəzi Bankı valyuta zənbilinə qoyduğu dəhlizi və mütəmadi valyuta müdaxiləsini ləğv edib. Bununla Mərkəzi Bank rublun məzənnəsinə öz təsirini minumuma endirib və bildirib ki, rublun məzənnəsi daha çox bazar amilləri ilə müəyyənləşəcək. Bankın açıqlamasında qeyd edilir ki, ölkənin maliyyə sabitliyi üçün təhlükə yaranarsa, bazara müdaxilə ediləcək. Bundan başqa, Mərkəzi Bankın rəhbəri bildirib ki, bazarda rubla olan təzyiqi azaltmaq üçün banklara rublla təmin edilən likvidlik məhdudlaşdırıla və yenidən maliyyələşmənin həcmi azaldıla bilər. Son vaxtlar rublun düşməsinin qarşısını almaq üçün MB öz ehtiyatından artıq 30 milyard dollar xərcləyib. Lakin bunun da təsiri olmayıb. Belə vəziyyət isə, qeyd olunduğu kimi, bəzi MDB ölkələrinin də pullarını ucuzlaşdırır. Lakin bu təsiri dəf edəcək ölkələr də var və onlardan biri də Azərbaycandır.
Mərkəzi Bankın sədri Elman Rüstəmov da manatın ucuzlaşmayacağını bildirir: "Bildiyiniz kimi, əsas ticarət tərəfdaşlarımız olan qonşu ölkələrin çoxunun milli valyutaları ciddi devalvasiyaya məruz qaldı. Biz milli valyutamızı devalvasiya etməli olduğumuz barədə bir sıra təkliflər aldıq. Təkliflərə əsasən, manatın devalvasiyası bizim üçün ticarət tərəfdaşları ilə münasibətdə üstünlük yarada bilər. Lakin tarixən və elmi cəhətdən sübut edilib ki, devalvasiya yalnız qısamüddətli spekulyasiya üstünlüyü yaradır və sonradan qiymət artımı nəticəsində dövlət və onun iqtisadiyyatı bu üstünlüyü itirir. Məsələn, 1998-ci ildə Rusiyada milli valyutanın denominasiyası həyata keçirilmişdi ki, ciddi böhran baş verdi. Qısa müddət ərzində dolların məzənnəsi 6-dan 24 rubladək, yəni 4 dəfə artdı, nəticədə isə Rusiya iqtisadiyyatı 6-7 ay ərzində üstünlüyünü itirdi. Xatırlamaq lazımdır ki, devalvasiya zamanı inflyasiya, aktivlərin qiymətinin və əhalinin əmanətlərinin ucuzlaşması səbəbindən ilk növbədə əhali əziyyət çəkir". E.Rüstəmovun sözlərinə görə, hazırda manatın məzənnəsi tam sabitdir: "Manat çox güclü regional valyuta kimi özünü göstərir. O, müxtəlif dövlətlər tərəfindən yaxın və uzaq xarici ölkələrlə ticarət zamanı qəbul olunur. Hesab edirik ki, ilin sonunadək manatın sabitliyinin davamlılığı təmin olunacaq". Bütün bunlar o deməkdir ki, Azərbaycan manatın devalvasiyasına getməyəcək. Ümumiyyətlə, müvafiq rəsmi dairələr bildirir ki, Rusiya rublunun ucuzlaşması Azərbaycanın milli valyutasının sabitliyinə təsir etməyəcək. O da bildirilir ki, Azərbaycanın maliyyə-iqtisadi potensialı milli valyutanın məzənnəsinin saxlanmasını mümkün və məqsədəuyğun edir. Qeyd olunur ki, rublun devalvasiyası manatın ABŞ dollarına nisbətdə məzənnəsinə təsir etmir. O da vurğulanır ki, manatın məzənnəsinin sabitliyi fundamental amillərlə şərtlənir, bu da qlobal maliyyə böhranı dövründə özünü doğruldur. Şimal qonşumuza gəlincə, bir tərəfdən neftin ucuzlaşması, digər tərəfdən sanksiyalar rublu güclü təzyiq altında saxlayır. 2014-cü ildə rubl dollara münasibətdə 36 faiz ucuzlaşıb. Əhalinin rublda olan əmanətləri dollar ifadəsində 115 milyard dollar dəyərsizləşib. Ölkənin beynəlxalq ehtiyatları 2014-cü ildə 15,9 faiz azalaraq 509,6 milyarddan 428,6 milyard dollara düşüb. Bu isə son 5 ildə ən aşağı həddir. Mərkəzi Bankın proqnozuna görə, ölkədən kapital axını bu il 128 milyard, gələn il 100 milyard dollar təşkil edəcək.

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 30.10.2026 / 18:36

Azərbaycan illərdi Transxəzər qaz kəmərindən danışır - Aşqabad indi hərəkətə keçir...

Tarix: 30.10.2026 / 17:04

Azərbaycanda əhali dollarını satır

Tarix: 30.10.2026 / 12:14

Azərbaycanla Gürcüstan arasında yeni sərhəd-keçid məntəqəsi yaradılır...

Tarix: 29.10.2026 / 13:45

"Sahibkar olmayan şəxsin kartına hər gün 5 dəfə pul daxil olması normal deyil" - Mərkəzi Bankın sədri

Tarix: 29.10.2026 / 13:07

“Bank Melli İran” Azərbaycandan gedir? - Mərkəzi Bankdan açıqlama...

Tarix: 29.10.2026 / 11:49

Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları 89,4 milyard dollara çatdı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:43

Mərkəzi Bank illik inflyasiya ilə bağlı proqnozunu açıqladı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:04

Mərkəzi Bank uçot dərəcəsini sabit saxladı...

Tarix: 28.10.2026 / 18:30

Tramp "Şimal axını" qaz kəmərini Rusiyadan satın ala bilər...

Tarix: 28.10.2026 / 18:22

İpoteka kreditlərinin verilməsi qaydalarına dəyişiklik edildi

Tarix: 28.10.2026 / 16:15

Ətin qiymətinə görə Ermənistandan da geridəyik - hesabatı kim yayıb?

Tarix: 28.10.2026 / 12:23

Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları xarici dövlət borcunu 20 dəfə üstələdi...

VİDEO

Tarix: 17.10.2026 / 17:10

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 29.10.2026 / 17:35

Məhkəmə hakimlərinin yeni "Etik Qaydaları"nda bir vacib məqam unuduldu...

Tarix: 29.10.2026 / 17:05

Ramiz Mehdiyevin təltiflərdən məhrum edilməsinin hüquqi mexanizmləri var...

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Turizm regionlarımızın inkişaf mənbələrindən birinə çevrilir...