Neftin qiyməti ilə bağlı daha kritik vəziyyət yaranır

Tarix: 14.11.2014 / 07:37
Bölmə: İqtisadiyyat

Dünya neft bazarında səngiməyən ucuzlaşma ciddi narahatlıq predmeti olaraq qalmaqda davam edir. Verilən proqnozların əksinə olaraq, neftin ucuzlaşması gözlənildiyindən də böyük sürətlə gedir. Hətta "Brent" markalı xam neftin bir barrelinin qiyməti son 4 ildə ilk dəfə 79 dollara düşüb. ABŞ xam nefti isə 77 dollardan alınıb-satılır. Hesab olunur ki, OPEK hasilatı aşağı salmasa, neftin qiyməti azalmaqda davam edəcək.
Qeyd edək ki, noyabrın 27-də OPEK-in toplantısının keçiriləcəyi gözlənir. OPEK-in daxilindən bəzi səlahiyyətli şəxslər istehsalın azaldılması ilə əlaqədar ortaq razılaşmanın əldə edilə bilməsinin asan olmayacağına dair xəbərdarlıqla çıxış edib. Əsas səbəb Səudiyyə Ərəbistanının hasilatı azaltmaqda maraqlı olmadığını elan etməsidir. Bu da neftin qiymətinin aşağı düşməsini sürətləndirir. Qeyd edək ki, Səudiyyə Ərəbistanı neftin qiymətində yeni tənzimləməyə getdiyini açıqlayıb. Belə ki, Səudiyyə Ərəbistanı ABŞ-a satılan neftin qiymətində növbəti endirim edib. Səudiyyə Ərəbistanının gözlənilməz şəkildə ABŞ-a satdığı neftin qiymətini aşağı salması ilə ABŞ xam neftinin qiymətləri son iki ildə ən aşağı səviyyəyə düşüb. Xatırladaq ki, bu ilin yayında "Brent" neftinin qiyməti 112,6 dollara qədər yüksəlmişdi. Sonradan qiymətlər enməyə başladı. Beləliklə, neftin qiyməti son 4 ayda 33 dollar ucuzlaşıb.
"Qlobal Macro Investor" şirkəti isə neft qiymətlərinin 30 dollara enə biləcəyi proqnozu verib. Şirkətin təmsilçisi Raoul Pal bununla bağlı qeyd edib: "Güclənən dollar neft qiymətini 30-40 dollara qədər endirə bilər". Mütəxəssisə görə, dollarda yüksəlişin qalıcı olması inkişaf edən ölkələrin bazarlarında 50%-ə çatan enişlərə səbəb olan 1980, 1990-cı illərdəki bənzər prosesləri gündəmə gətirə bilər. Təbii ki, neftin ucuzlaşması Azərbaycana da təsirsiz ötüşməyəcək. Xatırladaq ki, gələn il üçün neftin qiyməti büdcədə 90 dollardan götürülüb. Lakin indiki qiymətlər daha aşağı həddədir. Beynəlxalq Valyuta Fondu da bildirir ki, neftin qiymətində hər hansı tərəddüdlər Azərbaycan iqtisadiyyatına da təsir edir. Qeyd olunur ki, neftin qiymətinin aşağı düşməsi daha uzunmüddətli davam edərsə, bu, iqtisadiyyat üçün risqlər yarada bilər. Bu səbəbdən Fond ölkəmizə 2015-ci ilin büdcəsində fiskal kosolidasiyanı davam etdirməyi tövsiyə edir. Qeyd olunur ki, konsolidasiya nəticəsində Neft Fondundan dövlət büdcəsinə köçürmələr azalmalıdır. Lakin o da vurğulanır ki, büdcənin konsolidasiyası istiqamətində proseslər ləng gedir.
Qeyd edək ki, 2015-ci ildə Dövlət Neft Fondundan dövlət büdcəsinə 10 milyard 388 milyon manat transfert nəzərdə tutulur ki, bu da cari ilin proqnozuna nisbətən 1 milyard 51 milyon manat və ya 11,3 faiz çoxdur. Lakin dövlət büdcəsində neftin 1 barrelinin qiyməti 90 dollar götürüldüyündən, müəyyən problemlər yarana bilər. Çünki ARDNF-dan transfert olmasa, büdcədən cari xərcləri ödəmək mümkün deyil. Bu baxımdan, büdcədə neftin qiymətini, hər halda, aşağı salmaq tələb olunur. Rəsmi dairələr hesab edir ki, indiki qiymət səviyyəsində 90 dollarlıq hədd normal qiymət həddidir. Lakin qiymətlər bundan aşağı olsa, büdcə kəsirinin qapadılması üçün digər mənbələrdən istifadə olunması gündəmə gələcək.
Bütün bunlar bir daha onu göstərir ki, neftin büdcə qiyməti aşağı olarsa, bir sıra investisiya layihələri reallaşmaya bilər. Xatırladaq ki, gələn ilin dövlət büdcəsində 1 milyard 679 milyon manat kəsir nəzərdə tutulub ki, bu da cari il üçün proqnoz ediləndən 988 milyon manat çoxdur. Ekspertlərə görə, büdcəyə yenidən baxılması və rəqəmlərin dəyişdirilməsi, xüsusən də neftin büdcədə qiyməti müəyyən ediləndən bahadırsa xərclərin artırılması, əksinə olduqda isə azaldılması vacibdir. Bu baxımdan, büdcədə neftin qiymətini aşağı salmaq tələb olunur. Hər halda, neftin dünya bazar qiyməti Azərbaycan üçün çox əhəmiyyətlidir. Çünki dünya bazarında neftin qiymətinin dəyişməsi Azərbaycanın dövlət gəlirlərinin dəyişməsinə gətirib çıxarır. Bu səbəbdən gələn il neftin qiymətinin büdcədə 80 dollardan götürülməsi daha məqbul hesab olunur. Hər halda, hökumətin bu səpkidə hansı addımlar atacağı bu ay ərzində müəyyən olunacaq. İqtisadçı-ekspert Natiq Cəfərli qeyd edir ki, hələlik bazarda neftin qiyməti 27 % aşağı düşüb. Proses sona qədər davam edərsə, bu rəqəm daha da aşağı enə və neftin 1 barrelinin qiyməti 70-75 dollar arasında dəyişə bilər: "Amerika və Kanada özünü neftlə tam təmin etdiyindən, dünya bazarında neftin bolluğu müşahidə olunmaqdadır.
Bundan əlavə, Avropa İttifaqı ölkələri və Çində iqtisadi proqnozların yanılması və iqtisadiyyatın bərpasının xeyli aşağı səviyyədə olmasının şahidi oluruq. Dünyanın ən böyük neft oyunçuları olan OPEK ölkələri bu enmənin qarşısını ala bilmir. Ərəb yarımadası ölkələri neftin bu həddəki qiymətlərinin onlara sərf etdiyini, bazardan çəkilməyəcəklərini bəyan edir. Və hətta bütün bunlarla yanaşı, Asiya və digər Amerika ölkələrinə neftin satışını daha aşağı qiymətə təklif edirlər. Bu da yaxın gələcəkdə neftin qiymətinin daha da aşağı düşəcəyini real edir". hər halda, bütün bunlar Azərbaycanın neft qiyməti ilə bağlı məsələyə daha diqqətli yanaşmağa vadar edir.

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 30.10.2026 / 18:36

Azərbaycan illərdi Transxəzər qaz kəmərindən danışır - Aşqabad indi hərəkətə keçir...

Tarix: 30.10.2026 / 17:04

Azərbaycanda əhali dollarını satır

Tarix: 30.10.2026 / 12:14

Azərbaycanla Gürcüstan arasında yeni sərhəd-keçid məntəqəsi yaradılır...

Tarix: 29.10.2026 / 13:45

"Sahibkar olmayan şəxsin kartına hər gün 5 dəfə pul daxil olması normal deyil" - Mərkəzi Bankın sədri

Tarix: 29.10.2026 / 13:07

“Bank Melli İran” Azərbaycandan gedir? - Mərkəzi Bankdan açıqlama...

Tarix: 29.10.2026 / 11:49

Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları 89,4 milyard dollara çatdı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:43

Mərkəzi Bank illik inflyasiya ilə bağlı proqnozunu açıqladı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:04

Mərkəzi Bank uçot dərəcəsini sabit saxladı...

Tarix: 28.10.2026 / 18:30

Tramp "Şimal axını" qaz kəmərini Rusiyadan satın ala bilər...

Tarix: 28.10.2026 / 18:22

İpoteka kreditlərinin verilməsi qaydalarına dəyişiklik edildi

Tarix: 28.10.2026 / 16:15

Ətin qiymətinə görə Ermənistandan da geridəyik - hesabatı kim yayıb?

Tarix: 28.10.2026 / 12:23

Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları xarici dövlət borcunu 20 dəfə üstələdi...

VİDEO

Tarix: 17.10.2026 / 17:10

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 29.10.2026 / 17:35

Məhkəmə hakimlərinin yeni "Etik Qaydaları"nda bir vacib məqam unuduldu...

Tarix: 29.10.2026 / 17:05

Ramiz Mehdiyevin təltiflərdən məhrum edilməsinin hüquqi mexanizmləri var...

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Turizm regionlarımızın inkişaf mənbələrindən birinə çevrilir...