Azərbaycan pensiya sistemində ABŞ modeli...

Tarix: 13.11.2014 / 02:01
Bölmə: İqtisadiyyat

Vüqar Bayramov: "ABŞ modelinin üstünlüyü ondan ibarətdir ki, pensiyaçı..."

"Vətəndaş 50 yaşına qədər böyük məbləğdə sosial ödəniş edibsə, onun pensiya formasında geri qaytarılması mümkündür"

Məlum olduğu kimi, Prezident İlham Əliyev noyabrın 4-də sərəncam imzalayaraq 2014-2020-ci illərdə pensiya təminatı sisteminin islahatı konsepsiyasını təsdiq edib. İslahat konsepsiyasında nəzərdə tutulan tədbirlər müzakirə mövzusudur və bununla bağlı müxtəlif təkliflər səslənir.
O cümlədən, Dövlət Sosial Müdafiə Fondunda islahat konsepsiyasından irəli gələn vəzifələrin icrası məqsədilə xüsusi əlaqələndirmə komissiyası yaradılıb. Belə ki, pensiya islahatları çərçivəsində hazırlanacaq normativ sənəd layihələri mütəmadi şəkildə ictimai müzakirələrə çıxarılacaq. Sənəd ölkədə pensiya təminatı sisteminin formalaşmasında beynəlxalq inkişaf tendensiyalarının nəzərə alınması və pensiya təminatının daim yenilənən müasir tələblərə uyğunlaşdırılması məqsədi daşıyır.
Mövcud sistemə görə, vətəndaş 11 il yüksək əməkhaqqı olan işdə çalışıbsa və böyük məbləğdə sosial haqq ödəyibsə belə, əmək pensiyası ala bilmir. Təbii ki, bu ədalətli deyil. Ona görə də daha mütərəqqi variant tapılmalıdır. Pensiya ilə bağlı maraqlı variantlardan biri də ABŞ modelidir. Həmin modelə görə, pensiyaçı sosial ödənişlərlə bağlı limiti doldurduqdan sonra vaxtından əvvəl pensiyaya rahat çıxa bilər.
Maraqlıdır, ekspertlər bunu Azərbaycan üçün məqbul variant hesab edirmi?
Məsələyə münasibət bildirən iqtisadçı-ekspert bunu Azərbaycan üçün daha məqbul sayır: "Çünki minimum ödəniş məbləğini müəyyənləşdirib əmək pensiyası hesablamaq vacib idi. Əmək pensiyası kəmiyyət rəqəmlərindən daha çox keyfiyyət göstəricilərinə əsaslanmalıdır. Bu məqamın konsepsiyada nəzərə alınması müsbət məqamdır. Pensiya sistemindən əsas narazılıqlardan biri də ödənişlərin yalnız yarısının fərdi hesabda toplaşması ilə bağlıdır. Bizim təkliflərdə ödənişlərin tam olaraq fərdi hesaba köçürülməsi nəzərdə tutulurdu. Bu təklif də nəzərə alınıb. Məsələn, iş stajı olan və 20 min manat sosial ödəniş edən şəxsin fərdi hesabına, mövcud qaydalara əsasən, 10 min manat köçürülür və digər 10 min manat praktiki olaraq itir. Bu isə yüksək ödənişlərə stimul formalaşdırmır. Hər bir şəxs əmək pensiyası alan zaman bütün ödənişlərindən istifadə etmək hüququna malik olmalıdır. 50 faizin hesablandığı digər xərclər isə birbaşa DSMF-nin formalaşdırmalı olduğu başqa mənbələr hesabına ödənilməlidir. Bu məqamın da nəzərə alınması təqdirəlayiqdir. ABŞ modelinin üstünlüyü ondan ibarətdir ki, pensiyaçı sosial ödənişlərlə bağlı müəyyənləşdirilən dəyər limitini keçəndən sonra pensiya yaşını özü müəyyənləşdirir. Tutalım, vətəndaş 18 yaşından işləyir, sosial ödənişlər edir, 60 yaşında rəhmətə gedir, 42 il sosial ödəniş etməsinə baxmayaraq, bir qəpik belə pensiya ala bilmir. Vətəndaş 50 yaşına qədər böyük məbləğdə sosial ödəniş edibsə, onun pensiya formasında geri qaytarılması mümkündür. Yəni əmək pensiyası yaşı da keyfiyyət göstəricilərinə əsaslanmalıdır. Təklif edirik ki, yaş meyarları ilə bağlı olaraq xərclər artdığı üçün pensiyaçıların yaşı 70-ə çatdıqda təqaüd məbləği 10, 75-ə çatdıqda 20, 80-i keçdikdə isə 30 faiz artırılsın. Bu, ciddi maliyyə tələb etmir, amma xüsusən səhiyyə xidmətindən tez-tez istifadə edən yaşlı nəsil üçün əhəmiyyətli kömək olar".

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 10.07.2026 / 20:55

Rusiyada dərin yanacaq qıtlığının Azərbaycana təsirləri gündəmdə...

Tarix: 10.07.2026 / 17:50

Əli Əsədovun rəhbərliyi ilə İqtisadi Şuranın iclası keçirildi - FOTO

Tarix: 10.07.2026 / 15:52

Beyləqan şəhərində fermerlər üçün aqrar sığorta ilə bağlı maarifləndirici təlim keçirilib

Tarix: 10.07.2026 / 14:47

Rusiya alimindən Ermənistan iqtisadiyyatı barədə inanılmaz rəylər - böhran olmayacaq...

Tarix: 10.07.2026 / 13:56

Azərbaycanın xarici dövlət borcu azaldı - 4 milyard 616,8 milyon...

Tarix: 10.07.2026 / 11:58

Rusiya Azərbaycan üzərindən Ermənistana propan və gübrə göndərəcək...

Tarix: 10.07.2026 / 09:17

Azərbaycan və Rusiya Samur çayının bölüşdürülməsini müzakirə edib

Tarix: 09.07.2026 / 19:05

Azərbaycana diri heyvan idxal edən iri şirkətlər əsas məlumatları "gizli" saxlayır...

Tarix: 09.07.2026 / 17:56

Britaniya “Zəngəzur” tankerini sanksiya siyahısından çıxardı

Tarix: 08.07.2026 / 15:30

"Avropa Yaşıl Enerji Dəhlizi" layihəsi icra mərhələsinə keçdi

Tarix: 08.07.2026 / 10:53

Beyləqanda şəkər çuğunduru fiaskosu...

Tarix: 07.07.2026 / 20:28

Sahibkarlara böyük şans açılır - üstəlik “qapı-qapı gəzməyə” son veriləcək...

VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 21.06.2025 / 08:15

Dünyada xaos böyüyür, Azərbaycana təhlükə də artır... - VİDEO

Tarix: 09.07.2026 / 21:52

İrandan Trampa “İrəvan mesajı” - sülh olmasa, TRIPP marşrutuna dözmərik...

Tarix: 09.07.2026 / 19:38

Vətəndaşın məmurlarla birbaşa ünsiyyətində sıfır hədd - rəqəmsallaşma dövrünün hədəfi...

Tarix: 09.07.2026 / 18:51

Çin və ABŞ-ın mübarizə apardığı Gürcüstan limanında Azərbaycan həlledici söz sahibinə çevrilir...

Diasporumuza Rusiyada problemlər yaradılandan sonra Avropa, Amerika istiqamətində fəallıq başladı...