Səhmdar Cəmiyyətlərdə kiçik və böyük səhmdarların barışmaz mübarizəsi...

Tarix: 13.11.2014 / 08:00
Bölmə: İqtisadiyyat

Uzun müddətdir həllini tapa bilməyən problemlərdən biri də səhmdar cəmiyyətlərdə kiçik səhmdarların hüquqlarının pozulması, onlara əksər hallarda dividend ödənilməməsidir. Halbuki, qanunvericiliyə əsasən, səhm sahibləri əmlakdan əldə edilən vəsaiti dividendlər şəklində həm də kiçik səhmdarlara verməlidir. Lakin bu gün əksər kiçik səhmdarların böyük probleminə çevrilən məsələ şirkətlərdə əsas səhmdarların digərlərinin hüquqlarını pozmasıdır.
Elə bu da ciddi narazılıq predmeti olaraq qalır. Həmçinin, belə vəziyyət ölkədə qiymətli kağızlar bazarının inkişafını əngəlləyir. Son vəziyyətin təhlili bu sahədə hələ də problemlərin qaldığını üzə çıxarır.
Belə ki, cari ilin yanvar-oktyabr aylarında Qiymətli Kağızlar üzrə Dövlət Komitəsinə (QKDK) səhmdarların hüquqlarının pozulması ilə bağlı 280 şikayət daxil olub. Bu, ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 8% çoxdur. Haqqında şikayət olunan səhmdar cəmiyyətlərin sayı da 8% artaraq 465-ə çatıb. QKDK daxil olan şikayətləri araşdırandan sonra səhmdar cəmiyyətləri, ümumi məbləği 424 min manat olmaqla, 347 dəfə cərimələyib. Xatırladaq ki, ötən il bu məbləğ 141 min manat idi, başqa sözlə, cərimələrin məbləğində 3 dəfə artım olub. Bundan başqa, yanvar-oktyabr ayları ərzində QKDK səhmdar cəmiyyətlərə 84 məcburi tələb göndərib.
Araşdırmalardan o da bəlli olur ki, şikayət halları daha çox səhmdarların ümumi yığıncağının keçirilməməsi və yaxud iclasa kiçik səhmdarların çağırılmaması barədə olub. İclasın protokolunun, nizamnaməsinin kiçik səhmdarlara təqdim olunmaması onları narazı salan əsas məqamdır. Bundan başqa, yuxarıda qeyd olunduğu kimi, səhmdarlar onlara dividend ödənilməməsindən də narazı qalırlar. Amma bəzən bu səpkili şikayətlərin haqsız olduğu da üzə çıxır. Buna rəğmən, real vəziyyət onu göstərir ki, kiçik səhmdarlar onlara dividend ödənilməməsindən hələ də narazılıq ifadə edir.
Ekspertlər isə, vəziyyətdən çıxış yolu kimi, səhmdar cəmiyyətlərdə payçı kimi iştirak edən səhmdarların hüquqlarının qorunması və müdafiə olunması ilə bağlı qanunvericilik bazasının sərtləşdirilməsini vacib sayır. Xatırladaq ki, səhmdarların fəaliyyəti İqtisadiyyat və Sənaye Nazirliyi tərəfindən 2011-ci ildə qəbul olunmuş Azərbaycan korporativ idarəetmə standartları haqqında sənədlə tənzimlənir. Lakin qeyd olunan sənəd hələlik könüllü xarakter daşıyır. Hesab olunur ki, burada könüllülük prinsipi aradan qaldırılmalı və daha sərt addımlar atılmalıdır. Dividendlə bağlı problemlərin yaranmasının isə bir sıra digər səbəbləri də var. Belə ki, səhmdar cəmiyyətlər mojaritar və minoritar cəmiyyətlər olmaqla iki yerə ayrılır. Mojaritar səhmdarlar üstün faizlə daha çox paya sahib olanlardır. Minoritar səhmdarlar isə kiçik faizlə, bəzən hətta 0.1 faizlə pay ala bilirlər. Lakin onlar çox vaxt hüquqlarını bilmədikələrindən, dividend də qazana bilmirlər.
Bəzi hallarda böyük səhmdarlar özlərini zərərlə işləmiş kimi göstərir. Bu da dividend məsələsində problem yaradır. Kiçik səhmdarların pul ala bilməməsinin digər səbəbi isə ondan ibarətdir ki, dividendlərin paylanması səhmdarların ümumi yığıncaqlarında qərara alınır. Yığıncaqda müəyyən olunur ki, əldə olunmuş mənfəət yeni bir investisiyayamı yönəldilsin, yoxsa mənfəət şəklində, dividend halında səhmdarlar arasında bölünsün. Belə olan halda isə daha çox səhmə, uyğun olaraq da, daha çox söz haqqına malik olan mojaritar səhmdarlar əldə olunmuş mənfəətin investisiyaya yönəldilməsinə səs verir. Beləliklə, kiçik səhmdarlar o vəsaitdən pay ala bilmir. Bu da narazılıqlara səbəb olur. Yaranmış vəziyyət qiymətli kağızlar bazarının inkişafına da maneələr yaradır. Proseslər göstərir ki, hazırkı durumda qiymətli kağızlar bazarının zəif inkişafı və əhalinin bu istiqamətdə maarifləndirilməməsi, təcrübəsizlik nəticəsində ölkəmizdə səhmlərin alqı-satqısı, istiqrazların alışı sahəsində ciddi problemlər var. Ekspertlərə görə, ümumiyyətlə, bu istiqamətdə yeniliyə başlamağın artıq vaxtı çatıb.
Ölkəmizdə hazırda hətta dünya miqyasında fəaliyyət göstərməyə qadir şirkətlər var. Hesab olunur ki, bu şirkətlər öz strategiyalarını dəyişməli və maliyyə mənbələrinin idarə olunması, diversifikasiyasında istiqrazların satışı, səhmlərin yerləşdirilməsi kimi istiqamətlərdə addımlar atmalıdır. Lakin ən əsası, məsələ qanunvericiliklə tam şəkildə tənzimlənməlidir. Əks halda kiçik səhmdarların problemi davam edəcək.

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 10.07.2026 / 20:55

Rusiyada dərin yanacaq qıtlığının Azərbaycana təsirləri gündəmdə...

Tarix: 10.07.2026 / 17:50

Əli Əsədovun rəhbərliyi ilə İqtisadi Şuranın iclası keçirildi - FOTO

Tarix: 10.07.2026 / 15:52

Beyləqan şəhərində fermerlər üçün aqrar sığorta ilə bağlı maarifləndirici təlim keçirilib

Tarix: 10.07.2026 / 14:47

Rusiya alimindən Ermənistan iqtisadiyyatı barədə inanılmaz rəylər - böhran olmayacaq...

Tarix: 10.07.2026 / 13:56

Azərbaycanın xarici dövlət borcu azaldı - 4 milyard 616,8 milyon...

Tarix: 10.07.2026 / 11:58

Rusiya Azərbaycan üzərindən Ermənistana propan və gübrə göndərəcək...

Tarix: 10.07.2026 / 09:17

Azərbaycan və Rusiya Samur çayının bölüşdürülməsini müzakirə edib

Tarix: 09.07.2026 / 19:05

Azərbaycana diri heyvan idxal edən iri şirkətlər əsas məlumatları "gizli" saxlayır...

Tarix: 09.07.2026 / 17:56

Britaniya “Zəngəzur” tankerini sanksiya siyahısından çıxardı

Tarix: 08.07.2026 / 15:30

"Avropa Yaşıl Enerji Dəhlizi" layihəsi icra mərhələsinə keçdi

Tarix: 08.07.2026 / 10:53

Beyləqanda şəkər çuğunduru fiaskosu...

Tarix: 07.07.2026 / 20:28

Sahibkarlara böyük şans açılır - üstəlik “qapı-qapı gəzməyə” son veriləcək...

VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 21.06.2025 / 08:15

Dünyada xaos böyüyür, Azərbaycana təhlükə də artır... - VİDEO

Tarix: 09.07.2026 / 21:52

İrandan Trampa “İrəvan mesajı” - sülh olmasa, TRIPP marşrutuna dözmərik...

Tarix: 09.07.2026 / 19:38

Vətəndaşın məmurlarla birbaşa ünsiyyətində sıfır hədd - rəqəmsallaşma dövrünün hədəfi...

Tarix: 09.07.2026 / 18:51

Çin və ABŞ-ın mübarizə apardığı Gürcüstan limanında Azərbaycan həlledici söz sahibinə çevrilir...

Diasporumuza Rusiyada problemlər yaradılandan sonra Avropa, Amerika istiqamətində fəallıq başladı...