İpoteka Zəmanət Fondunun yaradılmasına zərurət artır

Tarix: 13.11.2014 / 07:49
Bölmə: İqtisadiyyat

Ölkə vətəndaşlarının böyük səbrsizliklə gözlədiyi məsələlərdən biri də ipoteka şərtlərində edilməsi nəzərdə tutulan dəyişikliklərdir. Qeyd edək ki, ölkədə yeni ipoteka strategiyası hazırlanıb və hazırda hökumətdə müzakirə olunur. Lakin yeni şərtlərin nə vaxt elan ediləcəyi və haçan qüvvəyə minəcəyi hələ dəqiq bəlli deyil. Bununla belə, hazırda diqqətçəkən məqamlardan biri ipoteka üçün ayrılan məbləğin həcmidir.
Artıq dəfələrlə məsələ gündəmə gətirilib ki, həmin məbləğin miqdarı bir neçə dəfə artırılmalıdır. Özü də dövlətin buna imkanı var. Əsasən də sosial ipotekanın həcminin artırılması zəruri sayılır.
Xatırladaq ki, 2015-ci ildə sosial ipotekanın tətbiqinin genişləndirilməsi üçün Azərbaycan İpoteka Fonduna büdcədən 50 milyon manat vəsait ayrılması nəzərdə tutulur. Bu da 2014-cü illə müqayisədə 10 milyon manat və yaxud 25 faiz çoxdur. Fəaliyyətə başladığı dövrdən 2015-ci il də nəzərə alınmaqla dövlət büdcəsindən ayrılan və digər mənbələrdən daxil olan vəsaitlər hesabına İpoteka Fondunda 266 milyon manat məbləğində kredit verilib. Bu isə elə də yüksək məbləğ olaraq dəyərləndirilmir.
Millət vəkili Vahid Əhmədov da bildirir ki, sosial ipotekaya ayrılan vəsaiti çox saymır: "2014-cü ildə sosial ipotekaya dövlət büdcəsindən 40 milyon manat vəsait ayrılıb. 2015-ci ilin dövlət büdcəsindən sosial ipotekaya cari ildəkindən 10 milyon manat artıq, yəni 50 milyon manat vəsait ayrılacaq. Bu çox müsbət haldır. Biz 2006-cı ildə "İpoteka haqqında" Qanunu qəbul etmişik. Qanunun qəbul edildiyi 8 ildə ipotekaya cəmi 266 milyon manat vəsait ayrılıb. Bu olduqca azdır. İnsanların böyük bir qismi hələ də mənzillə təmin olunmayıb".
Qeyd edək ki, sosial ipotekanın maksimum məbləği 50 min manatdır. Bu hesabla indiki qiymətləri nəzərə alsaq, ayrılan 50 milyon manata ən çoxu 1000 mənzil almaq olar. Bu səbəbdən məbləğin əlavə mənbələr hesabına artırılması zəruri sayılır. Daha bir problem isə ilkin ödənişlə bağlıdır. Araşdırmalar göstərir ki, gənc ailələr ilkin ödəniş qismində lazım olan məbləği toplaya bilmir. Hesab edilir ki, ilkin ödəniş ləğv olunsa, bu problem həllini tapmış olar. İqtisadçı-ekspert Samir Əliyev isə bildirir ki, kirayədə yaşayan vətəndaşlar hər ay gəlirlərinin 30-70%-ni kirayəyə yönəltmək məcburiyyətində qalır: "Elə ailələr var ki, qazancları kirayə haqlarını ödəməyə belə çatmır. Hər il 80 minə qədər yeni ailə qurulur ki, bunların ən azı yarısının evə ehtiyacı olur. Bu isə təxminən 30-40 min evsiz deməkdir. Dövlətin ipoteka proqramı isə bu tələbatın 8-10%-ni ödəyə bilir. İpoteka şərtlərinin ağırlığı bu proqramdan məhdud sayda vətəndaşın yararlanmasına imkan verir. İpoteka kreditləşməsində əsas problem ilkin ödənişin olmasıdır. Adi ipotekada ilkin ödənişin həcmi 20%, güzəştli ipotekada isə 15%-dir. Bu vəsait xeyli insanı proqramdan kənarda qoyur. Buna görə də hökumət əhalinin mənzil təminatının yaxşılaşdırılması üçün, mövcud mexanizmləri təkmilləşdirməklə yanaşı, dünyada tətbiq edilən yeni mexanizmləri də işə salmalıdır".
Ekspert təklif edir ki, ipoteka kreditləşməsində ilkin ödənişin aradan qaldırılması üçün İpoteka Zəmanət Fondu təsis edilməlidir: "Belə Fondun yaradılması ilə bağlı ölkə Prezidentinin 2007-ci il tarixli Fərmanı var. "Tikinti əmanət bankları haqqında" Qanunun qəbulu da vacibdir. Bu, ölkədə alman modeli olan tikinti-əmanət banklarının yaradılmasını təmin edir".
Lakin ən əsas məsələ ilkin ödənişlərin ləğvidir. Ekspertlər isə bildirir ki, əslində büdcə imkanları da bu məsələnin həllinə və daha çox maliyyə vəsaitinin sosial ipotekaya yönləndirilməsinə imkan verir. Bu səbəbdən məbləğin daha da artırılması məqbul sayılır. Eyni zamanda, ipoteka şərtlərinin sadələşdirilməsi və faizlərin aşağı salınması da zəruri sayılır. Təkliflər səslənir ki, adi ipoteka üzrə faiz dərəcəsi 8 faizdən 4-5 faizə, sosial ipoteka üzrə isə 4 faizdən 2 faizə endirilsin. İndilikdə isə ölkəmizdə həyata keçirilən adi ipoteka kreditlərinin faiz dərəcələri olduqca yüksəkdir. Digər tərəfdən, maksimal məbləğ də artırılmalıdır. Xatırladaq ki, 50 min manatlıq ipoteka krediti götürən vətəndaş 8-10 min manat məbləğində ilkin ödəniş etməlidir ki, bu da aztəminatlı ailələr üçün çətinlik yaradır. Bu səbəbdən yuxarıda qeyd olunan İpoteka Zəmanət Fondunun yaradılması çox önəmli sayılır. Belə ki, İpoteka Zəmanət Fondu yaradıldıqdan sonra vətəndaşlar ilkin ödəniş etmək məcburiyyətində qalmayacaq və yüz faizlik ipoteka krediti almaq imkanı əldə edəcək. Lakin İpoteka Zəmanət Fondunun yaradılması hələ də gecikir.

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 30.10.2026 / 18:36

Azərbaycan illərdi Transxəzər qaz kəmərindən danışır - Aşqabad indi hərəkətə keçir...

Tarix: 30.10.2026 / 17:04

Azərbaycanda əhali dollarını satır

Tarix: 30.10.2026 / 12:14

Azərbaycanla Gürcüstan arasında yeni sərhəd-keçid məntəqəsi yaradılır...

Tarix: 29.10.2026 / 13:45

"Sahibkar olmayan şəxsin kartına hər gün 5 dəfə pul daxil olması normal deyil" - Mərkəzi Bankın sədri

Tarix: 29.10.2026 / 13:07

“Bank Melli İran” Azərbaycandan gedir? - Mərkəzi Bankdan açıqlama...

Tarix: 29.10.2026 / 11:49

Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları 89,4 milyard dollara çatdı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:43

Mərkəzi Bank illik inflyasiya ilə bağlı proqnozunu açıqladı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:04

Mərkəzi Bank uçot dərəcəsini sabit saxladı...

Tarix: 28.10.2026 / 18:30

Tramp "Şimal axını" qaz kəmərini Rusiyadan satın ala bilər...

Tarix: 28.10.2026 / 18:22

İpoteka kreditlərinin verilməsi qaydalarına dəyişiklik edildi

Tarix: 28.10.2026 / 16:15

Ətin qiymətinə görə Ermənistandan da geridəyik - hesabatı kim yayıb?

Tarix: 28.10.2026 / 12:23

Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları xarici dövlət borcunu 20 dəfə üstələdi...

VİDEO

Tarix: 17.10.2026 / 17:10

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 29.10.2026 / 17:35

Məhkəmə hakimlərinin yeni "Etik Qaydaları"nda bir vacib məqam unuduldu...

Tarix: 29.10.2026 / 17:05

Ramiz Mehdiyevin təltiflərdən məhrum edilməsinin hüquqi mexanizmləri var...

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Turizm regionlarımızın inkişaf mənbələrindən birinə çevrilir...