2020-ci ilin yanvar-may aylarında Azərbaycanın iqtisadi və sosial sahələrinin inkişafı üçün bütün maliyyə mənbələrindən əsas kapitala yönəldilmiş vəsait ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 2,8 faiz azalaraq 4 907,6 milyon manat təşkil edib. Hesabat dövründə qeyri neft-qaz sektoruna investisiya qoyuluşları 16,7 faiz azalaraq 2 606,4 milyon manat, o cümlədən, qeyri neft-qaz sənayesinə investisiya qoyuluşları 31,7 faiz azalaraq 366,8 milyon manat təşkil edib.
O da məlumdur ki, koronavirus pandemiyası ilə əlaqədar bu il əksər ölkədə iqtisadiyyata qoyulan investisiyalar daha çox azalıb. Bir sıra ölkələrdə, hətta inkişaf etmiş dövlətlərdə azalma 10-20 faiz arasında dəyişir. Xüsusən Çin iqtisadiyyatına qoyulan xarici sərmayələrdə ciddi azalma var. Ancaq bu ilin 5 ayında Azərbaycan iqtisadiyyatına investisiya qoyuluşu cəmi 2,8 faiz azalıb ki, bu da digər ölkələrlə müqayisədə kiçik rəqəmdir. İqtisadiyyatı və ixracı şaxələndirməklə neft-qaz gəlirlərindən asılılıq səviyyəsinin azaldılmasına nail olmaq istəyən Azərbaycan üçün qeyri-neft sektoru sahələrinə, xüsusilə emal sənayesinə birbaşa xarici investisiyaların cəlb edilməsi xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Bu istiqamətdə də bir sıra işlər görülür. Lakin koronavirus pandemiyası bütün ölkələrə təsir etdiyi kimi, Azərbaycana da təsirsiz ötüşmür. Bütün bunlara rəğmən, iqtisadiyyata investisiya qoyuluşunun 2,8 faiz azalması elə də böyük rəqəm deyil.
Maraqlıdır, bəs ekspertlər bunu necə dəyərləndirirlər?
“...bizdə investisiya qoyuluşunun azalması elə də böyük deyil”
Sözügedən məsələni “Bakı-Xəbər”ə şərh edən İqtisadi Resursların Öyrənilməsi Mərkəzinin direktoru Ruslan Atakişiyev buna bir neçə aspektdən yanaşdı. Onun fikrincə, bu məsələdə digər ölkələrə baxanda Azərbaycan nisbətən yaxşı vəziyyətdədir: “Elə ölkələr var ki, orada xarici sərmayələrin payı daxili investisiyalarla müqayisədə daha böyükdür. Pandemiya həmin ölkələrə bu baxımdan daha çox öz təsirini göstərib. Nəticədə iqtisadiyyata sərmayə qoyuluşunun azalması daha böyük rəqəmlərlə ölçülür. Həmin ölkələrdən fərqli olaraq, Azərbaycan iqtisadiyyatında daxili investisiyaların payı daha böyükdür. Daxili investisiyalar əsasən dövlət vəsaiti hesabına təmin edilir. Bu səbəbdən bizdə investisiya qoyuluşunun azalması elə də böyük deyil. Çinə qoyulan sərmayənin həcmi orta hesabla 74 milyard dollardır. Birləşmiş Ərəb Əmirliyində bu, 16 milyard dolları ötür. Ancaq həmin ölkələrə qoyulan sərmayələrdə xarici investorların payı böyükdür. Bununla yanaşı, sözügedən ölkələrə qoyulan sərmayə böyük olduğuna görə azalma da böyük rəqəmlərlə ölçülür. Bir məsələni də nəzərə almaq lazımdır ki, Azərbaycan iqtisadiyyatı dünya iqtisadiyyatına tam inteqrasiya olunmayıb. Elə ölkələr var ki, orada ÜDM-in hardasa 50 faizi xarici ticarət hesabına formalaşır. Bu kimi ölkələrdə sərmayələrin azalması daha çox özünü göstərir”.
Vidadi ORDAHALLI
