Pre­zi­dent Əli­yev Qa­ra­bağ ni­zam­lan­ma­sın­da Av­ro­pa­dan göz­lən­ti­lə­ri Mün­hen­də xü­su­si­lə önə çı­xar­dı

Fev­ra­lın 18-də Pre­zi­dent İl­ham Əli­yev Mün­hen Təh­lü­kə­siz­lik Konfran­sı çər­çi­və­sin­də Av­ra­si­ya­da əmək­daş­lıq və prob­lem­lər mə­sə­lə­lə­ri­nə həsr olu­nan pa­nel-mü­za­ki­rə­də iş­ti­rak edib. Təd­bir­də Azər­bay­ca­nın bi­rin­ci xa­nı­mı Meh­ri­ban Əli­ye­va və Hey­dər Əli­yev Fon­du­nun vit­se-pre­zi­den­ti Ley­la Əli­ye­va da iş­ti­rak edib.

Pa­nel-mü­za­ki­rə­nin apa­rı­cı­sı, Av­ra­si­ya Qru­pu­nun səd­ri və tə­sis­çi­si Yan Brem­mer Av­ra­si­ya re­gi­o­nu­nun əhə­miy­yə­ti və bu re­gi­on­da ge­dən pro­ses­lər ba­rə­də mə­lu­mat ver­dik­dən son­ra sö­zü Pre­zi­dent İl­ham Əli­ye­və ve­rib. İl­ham Əli­yev de­yib: "Azər­bay­can Asi­ya ilə Av­ro­pa ara­sın­da yer­lə­şir və bi­zim coğ­ra­fi möv­qe­yi­miz, əs­lin­də, re­gi­o­nu­muz­da ge­o­si­ya­si və­ziy­yə­ti mü­əy­yən edir. Azər­bay­can əsrlər bo­yu si­vi­li­za­si­ya­la­rın qo­vuş­du­ğu bir mə­kan, öl­kə ol­muş­dur və bu gün biz ta­ri­xi ir­si­mi­zi qo­ru­yub sax­la­yı­rıq. Biz dün­ya­nın mul­ti­kul­tu­ra­lizm mər­kəz­lə­rin­dən bi­ri­nə çev­ril­mə­yi­miz­lə qü­rur du­yu­ruq. Coğ­ra­fi möv­qe­yi­miz, ey­ni za­man­da, qon­şu­la­rı­mız­la yax­şı mü­na­si­bət­lə­ri­miz bi­zə re­gi­o­nu­muz­da ya­şa­yan in­san­la­rın mə­na­fe­yi­nə xid­mət edən tə­şəb­büs­lər irə­li sü­rü­lən böl­gə­də çox eti­bar­lı tə­rəf­daş ol­maq im­ka­nı­nı ver­di.

Azər­bay­can bey­nəl­xalq are­na­da eti­bar­lı tə­rəf­daş­dır. Biz gənc öl­kə­yik. Ötən il müs­tə­qil­li­yi­mi­zin bər­pa­sı­nın 25-ci il­dö­nü­mü­nü qeyd et­mi­şik. Bu qı­sa müd­dət ər­zin­də, he­sab edi­rəm ki, Azər­bay­can dün­ya­da hör­mət edi­lən öl­kə ol­ma­ğı ba­ca­rıb. Bu­nun ən yax­şı nü­mu­nə­si bir ne­çə il bun­dan əv­vəl Bir­ləş­miş Mil­lət­lər Təş­ki­la­tın­da nü­ma­yiş olun­muş­dur. O za­man Azər­bay­can 155 öl­kə­nin dəs­tə­yi­lə BMT-nin Təh­lü­kə­siz­lik Şu­ra­sı­nın qey­ri-da­i­mi üz­vü se­çil­miş­dir. Be­lə­lik­lə, bu, bey­nəl­xalq ic­ti­ma­iy­yə­tin müt­ləq ək­sə­riy­yə­ti­nin bi­zim fə­a­liy­yə­ti­mi­zə ver­di­yi hə­qi­qi qiy­mət, bi­zə gös­tə­ri­lən eti­mad və hör­mət əla­mə­ti idi.

Biz is­la­hat­lar apar­maq­la iq­ti­sa­diy­ya­tı­mı­zı plan­lı iq­ti­sa­diy­yat­dan ba­zar iq­ti­sa­diy­ya­tı­na ke­çir­dik. Bu gün iq­ti­sa­diy­ya­tın özəl sek­to­ru­nun ümu­mi da­xi­li məh­sul­da pa­yı 80 fa­iz­dən ar­tıq­dır. Azər­bay­can qon­şu­lar­la re­gi­o­nal əmək­daş­lı­ğın ye­ni for­ma­tı­nı tət­biq et­di. Ey­ni za­man­da, 20 il­dən də ar­tıq müd­dət­dən əv­vəl tə­şəb­büs­kar qis­min­də çı­xış et­di­yi­miz ener­ji və nəq­liy­yat la­yi­hə­lə­ri bu gün nə­in­ki tək­cə bi­zim üçün, həm­çi­nin re­gi­on üçün də yax­şı nə­ti­cə­lər ve­rir. Bu gün ener­ji təh­lü­kə­siz­li­yi mə­sə­lə­lə­ri­nə mil­li təh­lü­kə­siz­lik mə­sə­lə­sin­dən ay­rı ba­xı­la bil­məz. Si­ya­sə­ti­miz bi­rin­ci növ­bə­də qon­şu­la­rı­mız­la, ey­ni za­man­da mü­səl­man dün­ya­sı, - biz mü­səl­man dün­ya­sı­nın bir his­sə­si­yik, - və Av­ro­pa ilə əmək­daş­lı­ğın güc­lən­di­ril­mə­si məq­sə­di­ni da­şı­yır. Biz bu ya­xın­lar­da Av­ro­pa İt­ti­fa­qı ilə bir çox əmək­daş­lıq sa­hə­lə­ri­ni əha­tə edə­cək ye­ni ra­zı­laş­ma üzə­rin­də da­nı­şıq­la­ra baş­la­mı­şıq.

Biz çox na­dir öl­kə­lər­dən bi­ri­yik ki, ey­ni za­man­da həm İs­lam Əmək­daş­lıq Təş­ki­la­tı­nın, həm də Av­ro­pa Şu­ra­sı­nın üz­vü­yük. 2015-ci il­də biz ilk Av­ro­pa Oyun­la­rı­nı təş­kil et­dik. Bu il biz IV İs­lam Həm­rəy­li­yi Oyun­la­rı­na ev sa­hib­li­yi edə­cə­yik. Be­lə­lik­lə, bu, bi­zim niy­yət­lə­ri­mi­zi gös­tə­rir və biz si­vi­li­za­si­ya­lar, mə­də­niy­yət­lər ara­sın­da di­a­lo­qa çox­lu töh­fə ve­ri­rik.

Üz­ləş­di­yi­miz prob­lem­lər­dən ən bö­yü­yü Er­mə­nis­tan tə­rə­fin­dən Azər­bay­can əra­zi­si­nin da­vam­lı iş­ğa­lı­dır. Bu da Er­mə­nis­tan tə­rə­fin­dən et­nik tə­miz­lə­mə və əra­zi­mi­zin 20 fa­i­zi­nin iş­ğa­lı ilə nə­ti­cə­lən­miş­dir. BMT Təh­lü­kə­siz­lik Şu­ra­sı Er­mə­nis­tan qo­şun­la­rı­nın əra­zi­miz­dən dər­hal və qeyd-şərtsiz çı­xa­rıl­ma­sı­nı tə­ləb edən dörd qət­na­mə qə­bul et­miş­dir. Bu qət­na­mə­lər iyir­mi il­dən ar­tıq­dır ki, ka­ğız üzə­rin­də qal­maq­da­dır. Bü­tün mü­na­qi­şə­lə­rin həl­li ey­ni prin­si­pə, ey­ni ya­naş­ma­ya əsas­lan­ma­lı­dır. Hər bir öl­kə­nin əra­zi bü­töv­lü­yü­nə hör­mət edil­mə­li­dir, onu poz­maq ol­maz. Bey­nəl­xalq sə­viy­yə­də ta­nı­nan sər­həd­lər güc yo­lu ilə də­yiş­di­ri­lə bil­məz. Er­mə­nis­tan və Azər­bay­can ara­sın­da mü­na­qi­şə həm­çi­nin re­gi­on üçün ən bö­yük təh­lü­kə­dir. Bi­zim konstruk­tiv si­ya­sə­ti­miz mü­na­qi­şə­nin BMT Təh­lü­kə­siz­lik Şu­ra­sı­nın və di­gər va­cib təş­ki­lat­la­rın qə­bul et­di­yi qət­na­mə­lər əsa­sın­da sülh yo­lu ilə ən tez ni­zam­lan­ma­sı məq­sə­di­ni da­şı­yır.

İn­di isə sö­zü­mü bi­ti­ri­rəm, çün­ki mə­nə il­kin təq­di­mat üçün 5 də­qi­qə vax­tın ay­rı­la­ca­ğı söy­lə­nil­miş­dir və son­ra su­al­la­rı­nı­zı məm­nu­niy­yət­lə ca­vab­lan­dı­ra­cam. Sağ olun".

Tran­zit öl­kə ol­ma­ğın üs­tün­lük­lə­ri...

Mo­de­ra­to­run su­a­lı­na ca­va­bın­da son il­lər­də öl­kə­miz­də bü­tün sa­hə­lə­ri əha­tə edən is­la­hat­la­rın hə­ya­ta ke­çi­ril­di­yi­ni, Azər­bay­ca­nın tə­şəb­bü­sü ilə iri ener­ji və nəq­liy­yat la­yi­hə­lə­ri­nin ic­ra olun­du­ğu­nu diq­qə­tə çat­dı­ran Pre­zi­dent İl­ham Əli­yev ha­zır­da öl­kə­mi­zin qə­dim "İpək Yo­lu"nun bər­pa­sın­da ya­xın­dan iş­ti­rak et­di­yi­ni, Ba­kı-Tif­lis-Qars də­mir yo­lu­nun çə­kil­di­yi­ni, bu yol fə­a­liy­yə­tə baş­la­dı­ğı təq­dir­də Azər­bay­can əra­zi­sin­dən da­şın­ma­la­rın ar­ta­ca­ğı­nı və tə­bii ki, bu­nun da mil­li iq­ti­sa­diy­ya­tı­mı­za müs­bət tə­sir gös­tə­rə­cə­yi­ni vur­ğu­la­ya­raq de­yib: - Əl­bət­tə ki, tran­zit tə­bii sər­vət­lər­lə mü­qa­yi­sə­də qat-qat qiy­mət­li­dir. Çün­ki tə­bii sər­vət­lər gec və ya tez tü­kə­nə­cək­dir. Tran­zit üçün eti­bar­lı və mü­a­sir infrastruk­tu­ru­nuz var­sa, siz əra­zi­niz­dən və ya­tır­dı­ğı­nız sər­ma­yə­lər­dən fay­da­la­na­raq pul qa­za­na­caq­sı­nız. Bu­na gö­rə nəq­liy­yat infrastruk­tu­ru­nun bir­ləş­di­ril­mə­si bi­zim üçün ən va­cib ça­ğı­rış­lar­dan bi­ri­dir. Ye­ri gəl­miş­kən, biz in­di Xə­zər də­ni­zi­nin sa­hi­lin­də ən bö­yük də­niz li­ma­nı­nın in­şa­sı­nı apa­rı­rıq. Onun yü­ka­şır­ma qa­bi­liy­yə­ti 25 mil­yon ton və 1 mil­yon kon­tey­ner­dir. Biz də­mir yol­la­rı­mı­zı tə­mir edi­rik. Biz Ba­kı gə­mi­qa­yır­ma za­vo­dun­da ar­tıq bü­tün növ gə­mi­lə­ri is­teh­sal edi­rik ki, həm öz eh­ti­yac­la­rı­mı­zı ödə­yək, o cüm­lə­dən Xə­zər­ya­nı öl­kə­lə­ri mü­a­sir ava­dan­lıq­la təc­hiz edə bi­lək. Li­ma­nın ya­xın­lı­ğın­da biz xü­su­si azad zo­na ya­rat­mı­şıq və bu coğ­ra­fi yer­ləş­mə­dən is­ti­fa­də edə­rək şir­kət­lə­ri sər­ma­yə ya­tır­ma­ğa də­vət edi­rik.

ABŞ və Ru­si­ya­nın Ba­kı se­çi­mi Mün­hen mü­za­ki­rə­lə­rin­də...

Təd­bi­rin apa­rı­cı­sı­nın təy­ya­rə­nin vu­rul­ma­sı ha­di­sə­sin­dən son­ra kəs­kin­lə­şən Ru­si­ya-Tür­ki­yə mü­na­si­bət­lə­ri­nin qı­sa müd­dət­də ne­cə dü­zəl­mə­si və bu mə­sə­lə­də rəs­mi Ba­kı­nın möv­qe­yi ilə bağ­lı su­a­lı­na ca­vab ve­rən Pre­zi­dent İl­ham Əli­yev bil­di­rib ki, Azər­bay­ca­nın öz qon­şu­la­rı olan İran, Tür­ki­yə və Ru­si­ya ilə yax­şı mü­na­si­bət­lə­ri var və bu, qar­şı­lıq­lı hör­mə­tə əsas­la­nır. Qon­şu­la­rı­mız ara­sın­da baş ve­rən gər­gin­lik­lə­rin Azər­bay­ca­nı da na­ra­hat et­di­yi­ni və bu cür hal­la­rın re­gi­o­nal sa­bit­li­yə təh­lü­kə ya­rat­dı­ğı­nı de­yən döv­lət baş­çı­sı Azər­bay­ca­nın Tür­ki­yə-Ru­si­ya mü­na­si­bət­lə­ri­nin nor­mal­laş­ma­sın­da fə­al iş­ti­rak et­di­yi­ni bil­di­rib. Bu məq­səd­lə həm Tür­ki­yə Pre­zi­den­ti Rə­cəb Tay­yib Ər­do­ğan, həm də Ru­si­ya Pre­zi­den­ti Vla­di­mir Pu­tin­lə da­nış­dı­ğı­nı, Qa­za­xıs­tan Pre­zi­den­ti Nur­sul­tan Na­zar­ba­ye­vin də va­si­tə­çi­lik pro­se­sin­də iş­ti­rak et­di­yi­ni de­yən Pre­zi­dent İl­ham Əli­yev Tür­ki­yə və Ru­si­ya döv­lət baş­çı­la­rı­nın və­ziy­yə­ti qiy­mət­lən­di­rib düz­gün qə­rar ver­dik­lə­ri­ni vur­ğu­la­yıb. Ar­tıq Azər­bay­ca­nın sa­bit­ləş­di­ri­ci amil ki­mi ro­lu­nun artdı­ğı­nı və bu­nun get­dik­cə bey­nəl­xalq ic­ti­ma­iy­yət tə­rə­fin­dən da­ha çox ta­nın­dı­ğı­nı de­yən Pre­zi­dent İl­ham Əli­yev bir ne­çə gün bun­dan əv­vəl ABŞ və Ru­si­ya Baş qə­rar­gah rə­is­lə­ri­nin Ba­kı­da ke­çi­ri­lən gö­rü­şü­nü şərh edə­rək bil­di­rib: "On­lar ilk də­fə bi­zim öl­kə­də gö­rüş­dü­lər. Ba­kı­nın se­çil­mə­si qə­ra­rı bi­zim de­yil­di. Biz bu qar­şı­lıq­lı əla­qə­nin tə­şəb­büs­ka­rı ki­mi çı­xış et­mə­miş­dik. Bi­zə ya­xın­la­şa­raq bi­zim bu­na ra­zı olub-ol­ma­ma­ğı­mız so­ru­şul­muş­du. Biz de­dik ki, əl­bət­tə, bu­na ra­zı­yıq. Bəs nə­yə gö­rə Azər­bay­can se­çil­di? Mən bu su­a­lı özü­mə ver­dim. Av­ra­si­ya­nın xə­ri­tə­si­nə ba­xa­raq gör­düm ki, ola bil­sin, Azər­bay­can on­la­rın gö­rü­şə bi­lə­cə­yi ye­ga­nə mə­kan­dır. Biz NA­TO-nun üz­vü de­yi­lik. Biz Kol­lek­tiv Təh­lü­kə­siz­lik Mü­qa­vi­lə­si Təş­ki­la­tı­nın üz­vü de­yi­lik. Biz güc­lü bey­nəl­xalq nü­fu­za ma­lik olan öl­kə­yik. Biz ABŞ, Av­ro­pa və qon­şu­la­rı­mız, Ru­si­ya ilə çox yax­şı mü­na­si­bət­lə­ri olan, on­la­rın hör­mət bəs­lə­di­yi öl­kə­yik. Bu­na gö­rə də ar­tıq nə­in­ki tək­cə bi­zim re­gi­on­da, həm də da­ha ge­niş miq­yas­da Azər­bay­ca­nın sa­bit­ləş­di­ri­ci amil ki­mi ro­lu ar­ta­caq­dır".

Ni­yə Er­mə­nis­ta­na sanksi­ya tət­biq edil­mir?

Son­ra təd­bir mü­za­ki­rə­lər­lə da­vam et­di­ri­lib. Ru­si­ya­nın Dağ­lıq Qa­ra­bağ mü­na­qi­şə­si­nin həl­lin­də­ki fə­a­liy­yə­ti ilə bağ­lı su­a­la ca­va­bın­da Pre­zi­dent İl­ham Əli­yev bil­di­rib ki, ATƏT-in Minsk Qru­pu­nun həm­sədr öl­kə­lə­ri olan Ru­si­ya, ABŞ və Fran­sa BMT Təh­lü­kə­siz­lik Şu­ra­sı­nın da­i­mi üzvlə­ri ki­mi tə­ca­vüz­ka­ra təz­yiq gös­tər­mə­li, on­la­rın iş­ti­ra­kı ilə mü­na­qi­şə­nin həl­li­nə da­ir Təh­lü­kə­siz­lik Şu­ra­sı tə­rə­fin­dən qə­bul olu­nan dörd qət­na­mə ye­ri­nə ye­ti­ril­mə­li­dir. "Er­mə­nis­tan tək­cə Dağ­lıq Qa­ra­ba­ğı yox, həm­çi­nin er­mə­ni əha­li­si­nin heç vaxt ya­şa­ma­dı­ğı ət­raf yed­di ra­yo­nu da iş­ğal edib", - de­yən döv­lət baş­çı­sı qon­dar­ma "Dağ­lıq Qa­ra­bağ re­ji­mi"nin ke­çi­rə­cə­yi "re­fe­ren­dum"un ta­ma­mi­lə qa­nun­suz ol­du­ğu­nu və dün­ya­nın heç bir öl­kə­si tə­rə­fin­dən ta­nın­ma­dı­ğı­nı bil­di­rib. Ru­si­ya, ABŞ, Fran­sa və Av­ro­pa İt­ti­fa­qı­nın ar­tıq Dağ­lıq Qa­ra­ba­ğı müs­tə­qil bir sub­yekt ki­mi ta­nı­ma­dı­ğı­nı və bu "re­fe­ren­dum"un nə­ti­cə­lə­ri­ni ta­nı­ma­ya­ca­ğı­nı bil­di­rən bə­ya­nat­lar ver­di­yi­ni diq­qə­tə çat­dı­rıb.

Azər­bay­ca­nın bey­nəl­xalq qu­rum və təş­ki­lat­lar­la əla­qə­lə­ri­nə to­xu­nan Pre­zi­dent İl­ham Əli­yev öl­kə­mi­zin Av­ro­pa Ko­mis­si­ya­sı­na tək­lif et­di­yi la­yi­hə əsa­sın­da da­nı­şıq­la­ra baş­lan­dı­ğı­nı və bu ra­zı­laş­ma­nın tez­lik­lə ta­mam­la­na­ca­ğı­na ümid­var ol­du­ğu­nu bil­di­rib. Bu­nun­la ya­na­şı, döv­lət baş­çı­sı Av­ro­pa İt­ti­fa­qı­na üzv öl­kə­lə­rin doq­qu­zu ilə Azər­bay­can ara­sın­da stra­te­ji tə­rəf­daş­lı­ğa da­ir sa­ziş­lə­rin im­za­lan­dı­ğı­nı vur­ğu­la­yıb. "Av­ro­pa­nın Dağ­lıq Qa­ra­bağ mü­na­qi­şə­si­nin ni­zam­lan­ma­sın­da ro­lu ilə bağ­lı göz­lən­ti­lə­ri­niz nə­dir" su­a­lı­na ca­va­bın­da Pre­zi­dent İl­ham Əli­yev bil­di­rib ki, Dağ­lıq Qa­ra­bağ­da baş ve­rən­lər­lə bağ­lı Er­mə­nis­ta­na sanksi­ya­lar tət­biq olun­ma­yıb və bu iki­li ya­naş­ma ara­dan qal­dı­rıl­ma­lı­dır. Döv­lət baş­çı­sı səy­lə­rin bir­ləş­di­ril­mə­si və tə­ca­vüz­kar Er­mə­nis­ta­na tor­paq­la­rı bo­şaltmaq­la bağ­lı təz­yiq gös­tə­ri­lə­cə­yi təq­dir­də mü­na­qi­şə­nin tez­lik­lə həll olu­na­ca­ğı­na ümid et­di­yi­ni diq­qə­tə çat­dı­rıb.

Pa­nel-mü­za­ki­rə­lər­də Es­to­ni­ya pre­zi­den­ti xa­nım Kersti Kal­yu­layd, Gür­cüs­ta­nın Baş na­zi­ri Gi­or­gi Kvi­ri­kaş­vi­li, Qa­za­xıs­tan Se­na­tı­nın səd­ri Ka­sım-Jo­mart To­ka­yev və Uk­ray­na­nın keç­miş Baş na­zi­ri Ar­se­ni Yat­sen­yuk da iş­ti­rak edib.

Pre­zi­dent İl­ham Əli­ye­vin Al­ma­ni­ya Fe­de­ra­tiv Res­pub­li­ka­sı­na iş­gü­zar sə­fə­ri fev­ra­lın 19-da ba­şa ça­tıb.