"İndiyə qədər, yeri gəldi-gəlmədi, azadlıqdan məhrum etməyə üstünlük verən hakimlər bundan nəticə çıxarmalıdır"
Prezident İlham Əliyevin fevralın 10-da imzaladığı "Penitensiar sahədə fəaliyyətin təkmilləşdirilməsi, cəza siyasətinin humanistləşdirilməsi və cəmiyyətdən təcridetmə ilə əlaqədar olmayan alternativ cəza və prosessual məcburiyyət tədbirlərinin tətbiqinin genişləndirilməsi barədə" Sərəncamı cəmiyyətdə yüksək əhval-ruhiyyə ilə qarşılanıb. Xüsusilə cəzaların humanistləşdirilməsi, alternativ cəza növlərinin genişləndirilməsi, penitensiar sahədə xidmətin təkmilləşdirilməsi kimi qərarlar hüquq sistemində mühüm hadisə hesab oluna bilər.
Bir sözlə, sərəncam alternativ cəzaların tətbiqi, penitensiar sahədə işi təkmilləşdirmək məqsədi daşıyır. Sərəncamdan çıxan nəticələrə görə, alternativ cəzalar olmadığından, azadlıqdan məhrum edilənlərin sayı artıb, həbsxanalar yüklənib. Azadlıqdan məhrum edilənlərin ictimai faydalı əməyə cəlb olunması məqsədilə cəzaçəkmə müəssisələrində istehsal sahələri bərpa edilməlidir. Ən başlıcası isə, cinayətlərin sanksiyalarına azadlıqdan məhrum etməyə alternativ cəzalar əlavə olunmalı, mövcud alternativ cəzaların tətbiqi əsasları təkmilləşdirilməlidir.
Ancaq o da məlumdur ki, indiyə qədər bir sıra hakimlər məhkəmə qərarı çıxararkən daha çox həbs qərarına üstünlük verib. Məhz belə hakimlər üzündən Avropa məhkəməsinə həbslərlə bağlı gedən şikayətlərin əksəriyyəti təmin olunur. Həmin qərarlar əsassız həbs kimi tanınır. Əslində, azadlıqdan məhrum etməyə alternativ - ev dustaqlığı, şərti azadlıq, polisin nəzarətinə vermə, girov müqabilində azadlıq kimi başqa cəzalar da var. Ancaq bəzi hakimlər nədənsə bu kimi cəzalara önəm verməyib. Bu baxımdan haçansa belə hakimlərlə bağlı hansısa müzakirələr aparıla, onlar barədə müəyyən tədbirlər görülə bilərmi?
Məsələyə münasibət bildirən hüquq müdafiəçisi Səadət Bənənyarlı bunu istisna etmədi: "Dövlət başçısı həm də bu kimi məsələləri nəzərə alaraq fevralın 10-da belə bir sərəncam imzalayıb. Alternativ cəzaların tətbiq olunması, dünya sistemində olan bu nümunədən istifadə etməklə bağlı zaman-zaman təkliflər səslənib. O cümlədən, qanunvericilikdə bu öz əksini tapıb. Ancaq, təəssüflər olsun ki, buna önəm verilməyib. Cənab Prezidentin bütün bunlardan çıxış edərək sərəncam imzalaması günün tələblərinə uyğundur. Fikrimcə, indiyə qədər, yeri gəldi-gəlmədi, azadlıqdan məhrum etməyə üstünlük verən hakimlər bundan nəticə çıxarmalıdır. Nəticə çıxarmayacaqsa, təbii ki, onların fəaliyyəti müzakirə oluna bilər".
Vidadi ORDAHALLI
