Sahib Məmmədov: "Probasiya Xidmətinin yaradılması ilə cəza növündə ictimai işlərə cəlb etmə məsələsinin təkmilləşdirilməsi cəza sisteminin humanistləşməsinə səbəb olacaq"
Əhməd Abbasbəyli: "Probasiya Xidməti yaxın gələcəkdə öz müsbət effektini verəcək"
Prezident İlham Əliyev penitensiar sahədə fəaliyyətin təkmilləşdirilməsi, cəza siyasətinin humanistləşdirilməsi və cəmiyyətdən təcridetmə ilə əlaqədar olmayan alternativ cəza və prosessual məcburiyyət tədbirlərinin tətbiqinin genişləndirilməsi məqsədilə Probasiya Xidmətinin yaradılması barədə Sərəncam imzalayıb.
Probasiya elə cəza növüdür ki, məhkum xüsusi orqanların nəzarəti altında məhkəmə tərəfindən müəyyən edilən sınaq müddətinə saxlanır. Yəni məhkəmə şəxsiyyəti, şəraiti və s. nəzərə alaraq, məhkumun azadlıqdan məhrum edilmədən islah oluna biləcəyini mümkün hesab edir və onu həbsdən buraxır. Faktiki olaraq probasiya istintaq altında olanın və dustağın davranışını izləyən alternativ cəza sistemidir.
Probasiya Xidməti barədə ekspertlərin fikrini öyrəndik.
Vətəndaşların Əmək Hüquqlarını Müdafiə Liqasının rəhbəri, Ədliyyə Nazirliyi yanında İctimai Komitənin üzvü Sahib Məmmədov "Bakı-Xəbər"ə açıqlamasında qeyd etdi ki, Prezidentin sərəncamı tarixi əhəmiyyətə malikdir: "Probasiya bizim üçün aktualdır. Avropada probasiya geniş tətbiq olunur. Bizim üzv olduğumuz beynəlxalq təşkilatlar da dəfələrlə belə bir xidmətin yaradılması barədə tövsiyələr verib. Həmçinin, İctimai Komitənin üzvləri də bu məsələni mütəmadi olaraq qabardırdı. Ölkə başçısı İlham Əliyev vəziyyəti nəzərə alaraq, cəza sisteminin humanistləşdirilməsi fəaliyyəti çərçivəsində imzaladığı sərəncamın bir hissəsini Probasiya Xidmətinin yaradılmasına həsr edib".
Həmsöhbətimiz Probasiya Xidmətinin mahiyyəti barədə məlumat verdi: "Elə cəzalar var ki, onları müəyyən müddətə azadlıqdan məhrum etməklə deyil, başqa alternativ cəzalarla əvəz etmək olar. Bu zaman belə bir xidmətlərin idarə olunması üçün Probasiya Xidmətinin yaradılması vacibdir. Ona görə də bu xidmətin yaradılması qanunvericilikdə müvafiq dəyişikliyə, cəza növündə ictimai işlərə
cəlb etmə məsələsinin təkmilləşdirilməsinə, cəza sisteminin humanistləşməsinə səbəb olacaq. Cəzaçəkmə müəssisələrində saxlanan məhkumların sayının azalmasına səbəb ola bilər".
Ədliyyə Nazirliyi yanında İctimai Komitənin üzvü Əhməd Abbasbəyli bildirdi ki, Probasiya Xidməti yüngül cinayətlərə görə tətbiq olunur: "Bildiyimiz kimi, Probasiya Xidməti bir çox Qərb ölkələrində fəaliyyət göstərir. Cənab Prezidentin bu sərəncamı vaxtında verilib və təqdirəlayiq addımdır. Qeyd etməliyəm ki, Probasiya Xidmətinin yaradılması cəzaçəkmə müəssisələrində vəziyyəti yüngülləşdirəcək və əhalinin ədliyyə sahəsinə inamını daha da artıracaq. Hesab edirəm ki, bu, cinayətlərin azalmasına da təsir göstərəcək. Bəzi cəzaçəkmə müəssisələrində biz xırda cinayətlərə görə məhkum olunan şəxslərə rast gəlirik. Belə şəxslərin digər növ cəzalar çəkməsi daha məqsədəuyğundur. Biz bu məsələlərlə bağlı bir neçə dəfə fikir mübadiləsi aparmışıq. Düşünürdük ki, məsələn, 18 yaşlı gəncin xırda bir oğurluq cinayətinə görə cəzaçəkmə müəssisəsinə salınması onun gələcək həyatına ciddi bir xələl gətirmiş olur. Amma bu gün Probasiya Xidmətinin yaradılması bu cür cinayət törətmiş insanlara yenidən şans verir. Həmin cinayəti törətdiklərinə görə onlara Probasiya Xidməti vasitəsilə yüngül cəza veriləcək. Həmçinin belə insanlar öz günahını başa düşəcək və normal həyata qayıtmaq üçün şans əldə edəcək. Artıq Probasiya Xidməti ilə cəzaçəkmə müəssisələrində qapalı şəraitdə dəfələrlə məhkum olunmuş insanlar arasında cəzasını çəkərək cəmiyyətə bəri başdan ləkələnmiş kimi deyil, sadəcə olaraq, müəyyən səhv etmiş insan kimi qayıdacaq".
Onun sözlərinə görə, Probasiya Xidməti yaxın gələcəkdə öz müsbət effektini verəcək: "Əslində, bir neçə ildir bu məsələ müzakirə olunurdu. Hesab edirəm ki, ölkə başçısının məlum sərəncamı istər cəmiyyət, istər ədliyyə işçiləri, istərsə də məhkumlar tərəfindən müsbət qarşılanacaq. Çünki bu, cəza siyasətinin humanistləşdirilməsidir. Hər şey insan üçündür. Dövlət insanları yol verdikləri bəzi cinayətlərə görə, bir növ, yumşaq cəzalandırır ki, onlar cəmiyyətə normal şəkildə qayıda bilsin".
Günel CƏLİLOVA
