ABŞ-ın İran hava məkanı üzərində vurulan F-15E təyyarəsindən itkin düşmüş polkovnik rütbəli ikinci pilotu xilas etmək üçün müasir müharibə tarixində ən bahalı və riskli əməliyyatlardan birini keçirib. İran ordusunu "saxta təxliyə marşrutları" ilə aldadan Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsinin (MKİ) oyunlarından sonra, Trampın birbaşa təsdiqi ilə Dəniz Qüvvələrinin SEAL Team 6 komandoları İran ərazisinə daxil oldular.
Cümə günü vurulan ABŞ Hərbi Hava Qüvvələrinə məxsus F-15E Strike Eagle təyyarəsinin itkin düşmüş silah sistemləri zabiti İran ərazisinin dərinliklərində aparılan dramatik əməliyyatla xilas edilib. Lakin bu əməliyyatın arxasındakı itkilər və Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsinin strateji manevrləri müharibənin gedişatı ilə bağlı yeni müzakirələrə səbəb olub.
Məlumatlara görə, təyyarə İranın cənub-qərbində vurulduqda, katapult edən polkovnik yaralı olmasına baxmayaraq, təxminən 2100 metr hündürlükdə sıldırım bir dağa dırmaşıb və dağ yarığında gizlənməyi bacarıb. Bildirilir ki, o, yerini bildirmək üçün xüsusi kodlaşdırılmış siqnaldan istifadə edib. Bundan sonra MKİ xilasetmə əməliyyatından əvvəl İran ordusunu çaşdırmaq üçün genişmiqyaslı dezinformasiya kampaniyasına başlayıb. MKİ, ABŞ qüvvələrinin zabiti artıq tapdığı və onu quru yolu ilə təxliyə etməyə başladığı barədə yalan məlumat yayaraq İran qoşunlarını çaşdırıb. İranlılar bu saxta marşrutun arxasınca gedərkən, MKİ zabitin əsl yerini müəyyən edib və koordinatları Pentaqonla paylaşıb.
Yüzlərlə xüsusi təyinatlı əsgər Tramp tərəfindən şəxsən təsdiqlənmiş və böyük riskli gecə əməliyyatı kimi təsvir edilən xilasetmə əməliyyatı üçün İran ərazisinə daxil olub. ABŞ təyyarələri İran qüvvələrini pilotun gizləndiyi yerdən uzaqlaşdırmaq üçün ətraf ərazini bombalamağa başlayıb. Eyni vaxtda Dəniz Qüvvələrinin komandoları dağ yarığında gizlənmiş zabitə xilas edib. Əməliyyatdan sonra verdiyi Tramp pilotun yaralı olduğunu, lakin sağalacağını deyib. Xilasetmə əməliyyatında heç bir amerikalı itkisinin olmadığını da bildirib.
Əməliyyat həm hərbi, həm də maliyyə baxımından ABŞ-a çox baha başa gəlib. ABŞ rəsmiləri xilasetmə əməliyyatı zamanı problem yaşayan və ya düşmən əlinə keçmək riski altında olan iki MC-130J nəqliyyat təyyarəsinin özləri tərəfindən məhv edildiyini təsdiqləyiblər.
Hər birinin dəyəri 100 milyon dollardan çox olan və istilik axtaran raketlərə qarşı qabaqcıl sensorlarla təchiz olunmuş bu təyyarələrin məhv edilməsi ABŞ-da yeni müzakirələrə səbəb olub.
İran Parlamentinin sədri Məhəmməd Bağır Qalibaf təyyarının dağıntılarının fotolarını paylaşıb və istehza ilə ABŞ-ın bu kimi bir neçə qələbə qazansa, iqtisadi və hərbi cəhətdən tamamilə məhv olacağını bildirib.
Qeyd edək ki, İran cümə günü ölkənin cənub-qərbində ABŞ-a məxsus F-15E Strike Eagle qırıcı təyyarəsini vurub. Qalıqların görüntülərindəki izlər təyyarənin Böyük Britaniyanın Leykenhit şəhərində yerləşən 494-cü qırıcı eskadrilyaya məxsus olduğunu təsdiqləyib. Hər iki heyət üzvü katapult etməyi bacarıb. Pilot tez bir zamanda xilas edilib, digər zabit üçün isə zamana qarşı yarış başlayıb.
F-15E təyyarəsinin qəzaya uğradığı vaxtda Hörmüz boğazı yaxınlığında Hərbi Hava Qüvvələrinə məxsus A-10 Warthog təyyarəsi vurularaq qəzaya uğrayıb. Tək uçan pilotun katapult etdiyi və sağ qaldığı bildirilir. İran ordusu hava hücumundan müdafiə sistemlərinin də bu təyyarəni vurduğunu iddia etsə də, ABŞ rəsmiləri hələlik qəzanın səbəbi ilə bağlı rəsmi açıqlama verməyib.
1986-cı ildə istifadəyə verilən F-15E Strike Eagle, iki nəfərlik heyətə malik və 20.000 funtdan çox yük daşıma qabiliyyətinə malik çoxməqsədli qırıcı təyyarə kimi tanınır. Gizli imkanlara malik olmamasına baxmayaraq, İraq, Liviya və Suriya da daxil olmaqla bir çox münaqişələrdə fəal şəkildə istifadə edilib.
A-10 Warthog isə alçaq hündürlükdə uçan, burnundakı nəhəng topu ilə quru qoşunlarını dəstəkləyən hücum təyyarəsidir. "Tank qatili" kimi də tanınan bu təyyarələrin Yaxın Şərqdəki sayı, bölgədəki gərginliyin artması səbəbindən son zamanlar ikiqat artıb.
Tahir TAĞIYEV
