Rusiyanın "Vaqner" muzdlu qruplaşmasının komandiri Yevgeni Priqojin sərnişini olduğu təyyarənin Moskvanın şimalında qəzaya uğraması nəticəsində ölüb. 62 yaşlı Priqojin iyunun 23-24-də Rusiyanın hərbi rəhbərliyinə qarşı üsyana başçılıq edib. Ölkə prezidenti Vladimir Putinin fikrincə, bu, Rusiyanı vətəndaş müharibəsinə sürükləyə bilərdi.
Demək olar ki, Rusiya tarixində qiyam qaldıran, lakin onu başa çatdırmayan və hakimiyyətlə razılığa gedən heç kim öz əcəli ilə ölməyib. Buna baxmayaraq, cəmi iki ay əvvəl Putin hakimiyyətini devirmək üzrə olan Yevgeni Priqojin Rusiyanın yeni tarixindəki general Aleksandr Lebedin, yaxud nisbətən keçmiş tarixinə aid Qriqori Kotovskinin və digərlərinin taleyindən ibrət dərsi götürmədi. İndi isə belə görünür ki, çoxlarının proqnozlaşdırdığı kimi, bu səhv ona həyatı bahasına başa gəldi.
Priqojinlə bağlı baş verən hadisə Kremlin sui-qəsd planıdır, yoxsa adi təyyarə qəzası?
Hərbi-siyasi ekspert Emin Həsənli “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, ekspertlərin çox böyük qismi bunu Putinin qisası hesab edir: “Ona görə belə qəzalar, hətta qəza olsa belə, sui-qəsd hesab olunur. Bu adam Putinə qarşı qiyam, Rostovdan Moskvaya yürüş həyata keçirdi və konkret tələblər qoyulmuşdu. Ukrayna müharibəsi Putinin nüfuzuna böyük zərbə oldu. Rusiyada Putinin nüfuzunu təmin edən bir neçə amil var idi. Birincisi, ordu amili idi. Çünki ordu Suriyada müəyyən qələbələr qazanmışdı. Ondan öncə Krımı işğal etmişdi. Ardınca da xüsusi xidmət orqanlarının SSRİ - nin yüz illiyində onu bərpa edəcəyinə, Rusiyaya yeni tarixi əraziləri qaytaracağına dair bəyənatları var idi. Amma bunların heç biri olmadı. Rusiya vətəndaşları iqtisadi çətinliyə ona görə dözürdülər ki, onlarda bir imperialist ab-havası var idi ki, ard-arda böyük qələbələr əldə ediləcək. Gürcüstan, Ukrayna, Qazaxıstan, Orta Asiya, Suriya, SSRİ - ni bərpa edəcəyi ilə bağlı açıq çağırışlar dilə gətirirdilər. Hətta Putin özü SSRİ-nin süqutunu 20 - ci əsrin ən böyük faciəsi adlandırırdı. Ukrayna müharibəsi, ardınca da baş verən qiyam Rusiyanın nüfuzuna çox böyük zərbə vurdu. Hər kəs gözləyirdi ki, bunun bir cəzası olacaq. Putin televiziyada çıxışında da onları vətənə xəyanətdə günahlandırdı və ən ağır cəza ilə cəzalanmasını tələb etdi. Bunu etməklə, bundan sonra qiyam fikrinə düşən hər kəsə bir mesaj vermiş oldu ki, kim qiyam etsə, dövlət çevrilişinə cəhd etsə onun cəzası ölümdür. Yəni bütün hakimiyyətlər üçün ən birinci şərt çevriliş cəhdlərinin cəzasız qalmamasıdır. Bu gün də biz görürük ki, Putin bu cəzanı Priqojinə verdi. Bütün cəmiyyət də bunu belə qiymətləndirir. Hətta Priqojinin ölüb -ölməməyi mübahisə mövzusu idi. Ancaq çox zaman keçmədi ki, Putin cəzanı verdi. Bəziləri deyirdi ki, onun Afrikada bir çox fəaliyyətləri var və Putin belə işlərə görə onu bir müddət bağışlaya bilər. Ancaq zaman sübut etdi ki, heç də belə olmadı. Putin cəza verməsəydi belə, Rusiyada başqa bir formada çevriliş etmə həvəsinə düşən şəxslər ola bilərdi”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
