Məlum olduğu kimi, bu günlərdə Moskva Ukraynanı Rusiya prezidenti Vladimir Putinin Kremldəki iqamətgahına iki dronla hava zərbəsi endirmək cəhdində ittiham edib. Ukrayna tərəfi dron zərbələrinə cəhdlə bağlı olmasına dair Rusiyanın ittihamlarını rədd edib.
Amma Rusiya fərqli fikirdədir və bildirir ki, hadisənin arxasında Ukrayna və Qərb dairələri durur. Hesab edilir ki, bütün bunlar müharibənin gedişinə mütləq şəkildə təsir edəcək.
Rusiyanın xarici işlər naziri Sergey Lavrov Çində Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatı ölkələrinin xarici işlər nazirlərinin görüşündən sonra keçirdiyi mətbuat konfransında bildirib ki, ölkəsi Ukraynaya konkret addımlarla cavab verəcək. O qeyd edib ki, Kremlə hücuma sadəcə danışmaqla cavab vermək kifayət deyil: “Ukrayna prezidenti Volodimir Zelenski özünə hörmət edən ölkələrin Kiyevlə əlaqəsini kəsmək üçün əlindən gələni edir. Əlbəttə, Ukrayna Qərbin xəbəri olmadan Kremlə hücum edə bilməzdi”. Kremlin sözçüsü Dmitri Peskov isə Ukraynanın sadəcə Vaşinqtonun “diqtə etdiyi” ABŞ planlarını həyata keçirdiyini deyib, lakin bu iddiaları dəstəkləyən heç bir sübut təqdim etməyib: “Biz yaxşı bilirik ki, Kiyevdə bu cür hərəkətlər, terror aktları ilə bağlı qərarlar qəbul edilmir. Amma Vaşinqtonda edilir. Kiyev isə ona deyilənləri edir. Çox vacibdir ki, Vaşinqtonda bizim bunu bildiyimizi və münaqişədə birbaşa iştirakın nə qədər təhlükəli olduğunu başa düşsünlər”. Rusiya Təhlükəsizlik Şurasının sədr müavini Dmitri Medvedyev isə bildirib ki, Kiyevin Kremlə pilotsuz aparatla hücumu Rusiyanı Zelenskinin və onun qruplaşmasının fiziki olaraq məhv edilməsindən başqa heç bir seçim qarşısında qoymayıb: “Terror aktından sonra Zelenski və onun qruplaşmasının fiziki məhvindən başqa seçim qalmayıb”. Onun sözlərinə görə, Zelenski “şərtsiz təslim olmaq haqqında sənəd imzalamaq üçün belə lazım deyil”. Qeyd edək ki, Kreml sonuncu dəfə 1942-ci ildə hücuma məruz qalmışdı. O zaman alman qüvvələri Moskvaya yaxınlaşırdı. Ondan əvvəl isə Napoleonun vaxtında Fransa qüvvələri böyük döyüş baş vermədən Kremlə girib. Bütün bunlardan sonra cari il mayın 3-də Kreml binası gecə vaxtı iki dronla vurulur, damı qismən alışır. Bu hadisədən bir neçə gün sonra prezident Vladimir Putin ölkənin ən böyük illik tamaşasına ev sahibliyi edəcək, Qırmızı Meydanda İkinci Dünya müharibəsində Almaniya üzərində qələbənin ildönümü paradı keçiriləcək. Ukrayna rəsmiləri, o cümlədən prezident Volodimir Zelenski Kiyevin hücumda əli olmadığını, Rusiyanın özünün insidenti təşkil edə biləcəyini söyləyib. Yəni bununla Ukraynada müharibəni qızışdırmaq üçün bəhanə yaradıla bilərdi. Əgər bu işin içindən gerçəkdən də Ukrayna çıxsa, Rusiya ordusu və havadan müdafiə qüvvələri üçün böyük pərtlik olar. Özəlliklə də Kremlin yaxınlığında Qələbə Paradına az qaldığı bir vaxtda.
Londonda yerləşən “Chatham House”da Rusiya və Avrasiya Proqramının başçısı Ceyms Niksi bunun Putinə qarşı sui-qəsd cəhdi olmadığını deyir, yəni məsələ heç də Kremlin dediyi kimi deyil: “İki variant var. Birincisi, Kiyev xəbərdarlıq edir ki, “görün neyləyə bilərik”. Yaxud da Moskva Ukraynaya daha intensiv hücumları, yaxud əlavə səfərbərliyi əsaslandırmaq üçün “saxta bayraq” əməliyyatı aparıb”. ABŞ-ın Müharibə Tədqiqatları İnstitutunun analitikləri hesab edirlər ki, Rusiya müharibəni ölkənin daxili auditoriyasına çatdırmaq və cəmiyyətin daha geniş səfərbərliyi üçün şərait yaratmaq məqsədilə Kremlə hücum təşkil edib. Qurum bildirir ki, bir sıra göstəricilər zərbənin Rusiya tərəfindən ölkə daxilində hazırlandığını göstərir: “Rusiya hakimiyyəti bu yaxınlarda Rusiyanın daxili hava hücumundan müdafiə imkanlarını artırmaq üçün addımlar atıb, o cümlədən Moskvanın özündə və buna görə də iki dronun hava hücumundan müdafiə sisteminin bir neçə qatına nüfuz etməsi və kameraya gözəl çəkilmiş möhtəşəm görüntüləri təmin edən şəkildə Kremlin tam mərkəzində partladılması və ya vurulması inandırıcı görünmür. 2023-cü ilin yanvar ayından geolokasiya edilmiş görüntülər göstərir ki, Rusiya hakimiyyəti şəhər ətrafında hava hücumundan müdafiə dairələri yaratmaq üçün Moskva yaxınlığında “Pantsir” hava hücumundan müdafiə sistemlərini yerləşdirir. Bu cür hava hücumundan müdafiə vasitələrinin aşkarlanması və məhv edilməsinin qarşısını alan və Kreml Senat Sarayı kimi yüksək profilli hədəfi vurmağa müvəffəq olan bir zərbə Rusiya üçün əhəmiyyətli bir utanc olardı. Kremlin hadisəyə dərhal, ardıcıl və koordinasiyalı reaksiyası onu deməyə əsas verir ki, hücum daxildən elə hazırlanıb ki, onun nəzərdə tutulan siyasi təsirləri utancdan üstündür”. Zelenskinin müşaviri Mixaylo Podolyak isə deyib ki, dron insidenti Rusiyaya Ukrayna ərazisində mülki hədəflərin vurulmasını əsaslandırmağa kömək edə bilər. O həmçinin iddia edib ki, Rusiya daxilində uçan dronlara görə yerli müqavimət qüvvələrinin partizan fəaliyyəti məsuliyyət daşıya bilər: “Rusiya daxilində nəsə baş verir, ancaq Ukrayna dronları Kreml üzərində uçmadan bunlar olur”. Əgər insidentə görə ukraynalılar məsuliyyət daşıyırsa, bu da Rusiyanın təhlükəsizliyi, havadan müdafiəsi üçün böyük biabırçılıq olar. Burada xatırladaq ki, 1987-ci ildə almaniyalı yeniyetmə Matias Rast da idman təyyarəsini birbaşa Qırmızı Meydana yönəltmişdi. Rusiyanın təhlükəsizlik xidmətləri üzrə ekspert Mark Galeotti bildirir: “Bunun Ukraynanın hücumu olmasını təxmin etsək, onda zərbə endirmək qabiliyyətinin nümayişi, niyyətin bəyanı sayılmalıdır: yəni düşünməyin ki, Moskva təhlükəsizdir”. Rusiyanın hüquq-mühafizə orqanlarına əlaqələri olduğu düşünülən “Baza” “telegram” kanalı adını çəkmədiyi rəsmilərə istinadla yazır ki, Moskva regionunda yaşayanlar dronları görüb, müdafiə rəsmiləri buna ciddi yanaşmayıblar. Dronlar Moskvanın hava məkanında görünəndə isə artıq reaksiya vermək üçün çox gec olub. Kremlə bağlı siyasi təhlilçi Sergey Markov isə deyib ki, Kremlə hücuma taktiki nüvə silahları ilə Pentaqona hücum, yaxud birbaşa Zelenskini hədəfə almaq kimi məqamlarla cavab vermək olar.
Nahid SALAYEV
