Azərbaycanın və bəzi bir sıra ölkələrin daxili işlərinə müdaxilə cəhdindən əl çəkməyən Fransa hakimiyyəti özü əhalisi ilə getdikcə daha böyük problemlər yaşamaqdadır. Bunlara diqqət etmək əvəzinə, Fransa özünü hələ də dünyada əsas qüvvələrdən biri kimi göstərməyə çalışır, ölkələrin daxili işinə müdaxiləyə can atır. Məsələn, Qarabağda qanunnsuz erməni hərbi birləşmələrini polis kimi xarkterizə edir.
Qeyd edək ki, martın 5-də Xankəndi-Xəlfəli-Turşsu torpaq yolunda baş vermiş insidentdən sonra Fransa, guya burada “erməni polisinə” hücum barədə cəfəng bir açıqlama vermişdi. Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyinin Mətbuat xidməti idarəsinin rəisi Ayxan Hacızadə məsələyə münasibətdə diqqətə çatdırmışdı ki, Fransa yenə beynəlxalq hüququ görməzdən gəlir: “Fransa tərəfinin beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərinə, üzvü olduğu BMT Təhlükəsizlik Şurasının 4 qətnaməsinə və üçtərəfli bəyanata uyğun olaraq Azərbaycanın suveren ərazilərindən qanunsuz erməni silahlı qüvvələrinin çıxarılmasına çağırış əvəzinə, qanunsuz erməni silahlı birləşmələrini “polis” kimi təqdim etməsi və dolayısı ilə onların Azərbaycan ərazilərində təxribatlarına haqq qazandırması qəbuledilməzdir. Fransa tərəfi anlamalıdır ki, Ermənistan tərəfinin Laçın yolunda etirazları bəhanə gətirərək alternativ yollardan istifadə etməklə qeyri-qanuni hərbi fəaliyyəti davam etdirməyə cəhd göstərməsi beynəlxalq öhdəliklərin kobud şəkildə pozulmasıdır”. Azərbaycanın və digər bir sıra ölkələrin daxili işlərinə müdaxilə cəhdləri fonunda Fransa özü daxildə böyük problemlərlə üzləşib. Belə ki, Fransada pensiya yaşının 62-dən 64-ə qaldırılmasını nəzərdə tutan mübahisəli islahat əleyhinə kütləvi tətillər və etirazlar ölkəni iflic vəziyyətinə salmaqdadır. Fransada pensiya islahatlarına qarşı son nümayiş bu fonda rejim üçün ciddi siqnal hesab edilir. Dinc başlayan aksiya sonradan polislə toqquşmaya çevrilib. İtaliya meydanında aksiyaçılar tullantı qablarına od vurub, iş yerlərinin şüşələrini sındırıblar. Polis aksiyanı dağıtmaq üçün gözyaşardıcı qazdan istifadə edib. Fransa Daxili İşlər Nazirliyi aksiyalarda 1,3 milyon nəfərin iştirak etdiyini açıqlayıb. Həmkarlar təşkilatları isə ölkə üzrə 270 yerdə keçirilən aksiyalara 3,5 milyon fransızın qoşulduğunu bildirib. Parisdəki aksiyalarda 700 min nəfər olub. Məlumatlara görə, məişət tullantılarının toplanması xidmətinin əməkdaşları da ümummilli tətillərə qoşulduqları üçün şəhərin küçələri zibilliyə çevrilib. İşçilər pensiya yaşının artırılmasına qarşı çıxaraq, paytaxt sakinlərindən tullantıları toplamağı dayandırıblar. Şəhərdə 2 min tona yaxın zibil yığılıb. əksər küçələrdə zibil qutuları dolub. Vəziyyət getdikcə daha da pisləşir. Bu arada o da bəlli olub ki, həmkarlar ittifaqları, pensiya islahatlarına etiraz əlaməti olaraq, ölkədəki dörd maye qaz terminalının hamısının fəaliyyətini müvəqqəti dayandıracaq. “Elengy” kompaniyasının üç obyekti bir həftə, “Fluxys” terminalı isə iki sutka işləməyəcək.
Fransa Avropanın ən böyük maye qaz alıcısı və qəbuledicisidir. Regiona bütün maye qaz idxalının 27 faizi onun payına düşür. Martın ilk beş günündə Fransa terminalları qaz nəqli sisteminə sutkada 117 milyon kubmetr mavi yanacaq ötürüb. Nəzəri olaraq qəbuledici terminalların dayanmasını yeraltı anbarlardan qaz çıxarılması ilə əvəzləmək olar. Lakin hazırda Fransanın qaz ehtiyatları digər Avropa ölkələri ilə müqayisədə çox azdır və cəmi 38 faiz təşkil edir. Həmçinin sistemdə qaz çatışmazlığı qonşu dövlətlərin hesabına aradan qaldırıla bilər. Lakin bu, bazar qiymətlərində mütləq özünü göstərəcək. Digər tərəfdən, ötən şənbə günü baş verən qəza səbəbindən Böyük Britaniya ilə Belçikanı birləşdirən “Interconnector” qaz kəmərinin də fəaliyyəti dayanıb. Bütün bunlar Fransa üçün daha böyük problemlər deməkdir. Bu fonda bəlli olub ki, başda nəqliyyat, enerji, səhiyyə və təhsil olmaqla, demək olar ki, bütün sektorlar tətilə qoşulmağa hazırlaşır. Dəmir yolu nəqliyyatında fasilələrin olacağı, tədricən bəzi bölgələrə daşımaların tamamilə dayanacağı gözlənilir. ''AirFrance'' aviaşirkəti də fövqəladə hallar nəzərə alınmadığı təqdirdə 10 uçuşdan 2-nin ləğv ediləcəyini açıqlayıb. Bunlara rəğmən, Fransanın baş naziri Elisabet Borne yanvarın Emmanuel Makronun seçki vədləri arasında yer alan pensiya islahatının həyata keçiriləcəyini açıqlayıb. Elisabet Borne ölkədə qanuni pensiya yaşının mərhələli şəkildə hər il 3 ay artırılacağını və 2030-cu ildə 64-ə qaldırılacağını söyləyib. Bu ilin yanvarın 19-dan bəri ölkə daxilində mübahisəli islahat əleyhinə çoxsaylı tətillər və etirazlar keçirilir. Indi onların miqyasının daha da genişlənməsi Fransanı iflic vəziyyətə salır. Təbii ki, bu hal ölkənin xarici siyasətdə iddialarına da təsir edir. Məsələn, dünyanın ən qəddar müstəmləkəçi ölkələrindən olmuş Fransa indi siyasətin tam dəyişdiyini və "Fransa Afrikası" dövrünün başa çatdığını deyir. Fransa prezidenti Emmanuel Makronun son açıqlamaları da bunun təsdiqidir: "Müstəmləkəçilik dönəmindən qalmış "Fransa Afrikası" dövrü bitdi. Biz indi Afrikada neytral həmsöhbətik, halbuki, düşünmədiyimiz niyyətləri bizə şamil edirlər". Onun sözlərinə görə, Paris Afrika qitəsində hərbi islahatlara başlayır və bu, Fransanın üzərinə götürdüyü öhdəliklərdən imtinası deyil. Xatırladaq ki, ötən il Malidə və Burkina-Fasoda hərbi çevrilişlərdən sonra bu dövlətlər ərazilərindən Fransa bazalarının çıxarılmasını tələb ediblər. Fransadakı İctimai Rəy İnstitutunun keçirdiyi sorğuya isə respondentlərin 55 faizi ölkənin Afrikadakı bütün bazalarının bağlanmasını istədiklərini bildiriblər. Afrika ilə yanaşı, Fransa Cənubi Qafqazda da mövqelərini itirir. Bütün bunlara səbəb Parisin yanlış siyasətidir.
Nahid SALAYEV
