Məlum olduğu kimi, Çindən başlayıb dünyaya yayılan yeni növ koronavirus xəstəliyi (COVlD-19) ilə bağlı xəbərlər əsas gündəm mövzusudur. Müxtəlif ölkələrdə hər gün xəstəliyə yeni yoluxma halları qeydə alınır.
Azərbaycanda da koronavirusla bağlı məsələ ilk gündən diqqət mərkəzindədir. Nazirlər Kabinetinin sərəncamı ilə 2020-ci ilin 30 yanvar tarixində "Azərbaycan Respublikasında yeni koronavirus xəstəliyinin yayılmasının qarşısının alınmasına dair Fəaliyyət Planı” təsdiq edilib və nəzərdə tutulmuş tədbirlər həyata keçirilməkdədir. Qeyd olunan xəstəliyin yayılma coğrafiyasının geniş miqyas aldığını nəzərə alan Nazirlər Kabineti daha geniş əhatəli Tədbirlər Planı təsdiqləyib. Bundan başqa, koronavirus xəstəliyinin Azərbaycan ərazisində yarada biləcəyi təhlükənin qarşısının alınması, profilaktik və təxirəsalınmaz tədbirlərin operativ həyata keçirilməsi məqsədilə Nazirlər Kabinetinin yanında aidiyyəti dövlət orqanlarının və qurumlarının rəhbər şəxslərindən ibarət qərargah yaradılıb. Qabaqlayıcı tədbirlərin görülməsi və Azərbaycanın bütün ərazilərində monitorinqin aparılması üçün aidiyyəti sahə mütəxəssislərindən ibarət ekspert qrupları da təşkil olunub. Eyni zamanda, əhalinin məlumatlandırılması və əsassız dezinformasiyaların qarşısının alınması məqsədilə qərargahın “qaynar xətt”i fəaliyyət göstərir. Beynəlxalq standartlara cavab verən biotəhlükəsizlik laboratoriyaları tam gücü ilə paytaxtda, eləcə də regionlarda fəaliyyət göstərir. Bu laboratoriyalar bir sıra xüsusi təhlükəli xəstəliklərin molekulyar diaqnostikası üzrə ixtisaslaşıb. Bir sözlə, koronavirus infeksiyasının Azərbaycan ərazisində yarada biləcəyi təhlükənin qarşısının alınması məqsədilə ölkədə təxirəsalınmaz tədbirlər davam etdirilir. Xəstəliyin ölkədə yayılmaması üçün bütün lazımi tədbirlər həyata keçirilir, sanitar-epidemioloji vəziyyət ciddi nəzarət altında saxlanır. Bununla belə, əhalinin sıx olduğu yerlərdə, daha çox istifadə etdiyi metro nəqliyyatında dizinfeksiya işləri görülür və s.
Ancaq bütün bunlara baxmayaraq, görürsən ki, bəziləri sosial şəbəkələrdə bununla bağlı məsuliyyəti ancaq dövlətin üzərinə atırlar. Yeri gəldi-gəlmədi, dövləti tənqid edirlər. Sanki dövlət qabaqlayıcı profilaktik tədbirlər görmür. Hansı ki, yuxarıda qeyd olunduğu kimi, bununla bağlı dövlət bir sıra tədbirlər görüb və görür. Lakin elə məsələlər var ki, bunu yalnız dövlətdən ummaq doğru yanaşma deyil. Məgər dövlət hər bir vətəndaşın başı üzərində dayanıb adi gigiyena qaydalarına nə dərəcədə əməl etdiyinə nəzarət etməlidir? Təbii ki, bu mümkün olan iş deyil. Koronavirusun yayılmasının qarşısının alınması və müvafiq profilaktik tədbirlərin effektivliyinin yüksəldilməsi üçün cəmiyyətin də bu məsələdə fəal olmasına ehtiyac var. Söhbət ondan gedir ki, görülən profilaktik tədbirlər çərçivəsində hər bir vətəndaş adi gigiyena qaydalarına doğru-düzgün əməl etməlidir. Virusdan qorunmaqla bağlı müvafiq tövsiyələrə, xəbərdarlıqlara cəmiyyət əməl etməli və bundan irəli gələn məsələlərə əməl etməlidir. Bir növ, dövlətlə cəmiyyət arasında vəhdət qurulmalıdır. Yalnız o halda koronavirusdan etibarlı şəkildə qorunmaq və bunun yarada biləcəyi fəsadları önləmək mümkün olacaq. Bütün bunlardan çıxış edərək Azərbaycanda koronovirusla mübarizədə dövlət və cəmiyyətin sinxronluğuna, birləşməsinə necə nail olmaq olar?
“O zaman bu iki tərəfin sinxron fəaliyyətini qurmaq olar”
Məsələyə münasibət bildirən professor Adil Qeybullanın sözlərinə görə, buna nail olmaq üçün hər bir vətəndaş üzərinə düşən işi yerinə yetirməlidir: “Bu məsələdə hər şeyi dövlətin üzərinə yükləmək doğru deyil. Dövlət səviyyəsində bununla bağlı bir sıra işlər görülür. Ancaq gərək vətənsaşlar da koronavirusla bağlı tövsiyələrə əməl etsinlər. Məsələ ondadır ki, Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının bununla bağlı tövsiyələri var. Tövsiyələr profilaktika, müalicə haqqındadır. Hesab edirəm ki, vətəndaşlar buna əməl etməlidirlər. Bununla yanaşı, insanlar arasında maarifləndirici iş aparılmalıdır. Televiziyanı bura qoşmaq lazımdır. Hesab edirəm ki, bu da vacib şərtlərdən biridir. Mütəxəssislər efirə çıxıb insanları ətraflı maarifləndirsin, onlara virusun mahiyyətini və ondan qorunmağın yollarını izah etsinlər. Yoxsa, biri çıxıb deyir araq içmək lazımdır, o birisi deyir xaş yemək lazımdır. Hesab edirəm ki, bu doğru deyil və belə söhbətlər qeyri-ciddidir. Bu cür yalan söhbətlər koronovirusla mübarizədə effektiv nəticə verə bilməz. Ona görə də ÜST-nin tövsiyələri əsasında insanlara məsləhətlər verilməlidir. Bunu əsasən mütəxəssislər etməlidirlər. İnsanlar bilməlidirlər ki, koronovirusdan necə qorunmaq lazımdır. Çünki bunlar olmayanda cəmiyyətdə panika yaranır və müxtəlif şayiələr baş alıb gedir. Koronovirusdan heç bir ölkə sığortalanmayıb. Bunun bütün ölkələrdə olması mümkündür. Çünki bu, dünya üzrə yayılmış bir epidemiyadır. Ona görə də mübarizə tədbirlərini düz qurmaq lazımdır. Mümkün qədər az itki ilə bu situasiyadan çıxmaq lazımdır. Hesab edirəm ki, istilər yaxınlaşdıqca virusun təsiri azalacaq. Ona görə də bu qısa dövr ərzində intensiv olaraq ÜST tövsiyələri əsasında hərəkət etmək lazımdır. Cəmiyyət dövlətlə bərabər üzərinə düşən vəzifələri yerinə yetirməlidir. O zaman bu iki tərəfin sinxron fəaliyyətini qurmaq olar”.
Vidadi ORDAHALLI
