Bu gün bizim cəmiyyətdə ən çox yayılmış hallardan biri uşaqların peyvənd edilməsi ilə bağlıdır. Valideynlərin xeyli hissəsi uşaqlarını yoluxucu xəstəliklərə qarşı peyvənd etməkdən imtina edir. Bir sıra valideynlər isə dövlət uşaq poliklinikalarında həyata keçirilən peyvəndləmə işindən övladını yayındıraraq övladına peyvənd vurdurmaq üçün özəl klinikalara üz tuturlar.
Bəzi valideynlər hesab edirlər ki, dövlət uşaq poliklinikalarında peyvənd pulsuzdur və bu da onun keyfiyyətinin aşağı olmasını, özəl klinikalarda peyvəndin ödənişli olması isə onun keyfiyyətinin üstün olmasını göstərir. Dövlət uşaq poliklinikalarında həyata keçirilən peyvəndləmə işinə qarşı qaralayıcı kampaniyanın başlandığını deyən mütəxəssislərin sözlərinə görə, müəyyən qruplar valideynləri təşvişə salaraq, özəl klinikalara cəlb etmək üçün “dövlət uşaq poliklinikalarındakı peyvəndin keyfiyyəti aşağıdır” yalanını uydurublar.
Özəl klinikalarda uşaqlara peyvənd həddindən artıq baha qiymətə vurulur, bu da valideynlərdə həmin peyvəndlərin daha keyfiyyətli olması təsəvvürünü yaradır. Əslində isə necədir?
“...bəzən özəl klinikalar vaksini aldıqları qiymətdən 5 dəfədən 10 dəfəyə qədər baha qiymətə inyeksiya edirlər”
Elmi-Tədqiqat Pediatriya İnstitutunun direktoru, ölkənin baş pediatrı Nəsib Quliyev “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında deyilənlərin həqiqətə uyğun olmadığını, ölkəyə gətirilən bütün peyvəndlərin eyni keyfiyyət dərəcəsinə malik olduğunu bildirdi. “Birincisi, peyvənddən imtina xoşagəlməz haldır və təəssüf ki, bu daha çox problemi bilməməzlikdən irəli gəlir. Yəni peyvənd yeddinci əsrdən mövcuddur və peyvəndə Şərqdə başlanıb. Yeddinci əsrdən indiyə qədər 1400 illik bir zaman keçib və hələ də peyvəndin dünyada alternativi yoxdur, onu əvəz edən bir profilaktika, xəstəlikdən qorunma üsülu mövcud deyil. O ki, qaldı bəzilərinin “peyvənd özəl xəstəxanalarda yaxşıdır, dövlət xəstəxanalarında pisdir” fikrinə, hamı bilməlidir ki, Azərbaycan dövləti 11 yoluxucu xəstəliyə qarşı vaksini dövlət vəsaiti ilə alır və uşaq poliklinikalarında bundan uşaqlar pulsuz peyvənd edilir. Peyvəndin keyfiyyətsiz olması ilə bağlı söhbətlər isə tamamilə əsassızdır, bu uydurma söhbətdir. Niyə? Ona görə ki, peyvənd istehsal edən müəssisələrin hamısı Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının strateji nəzarət qrupunun nəzarəti altındadır. Onların hamısına qarşı eyni tipdə tələblər var. Məsələn, sadə bir misal çəkim, Beynəlxalq Neft Şirkəti ki, var, o istər Bakıda, istər Yardımlıda, istər Qətərdə, istərsə də harada qurursa-qursun, ona qarşı tələblər eynidir. Tələblər yerinə yetiriləcəkcə, o şirkət məhsul istehsal edəcək, yetirilməyəcəksə, yox. Adamlar səhv başa düşürlər. Tutalım, peyvənd istehsal edən şirkətin zavodunun biri Belçikada, o biri Hindistandadır. Adamlar elə bilirlər ki, Belçikadakı yaxşı istehsal edir, Hindistandakı isə pis istehsal edur. Bu da məntiqlə doğru deyil. Çünki yenə deyirəm, onların hamısına eyni mərkəzdən nəzarət edilir. Ona görə ki, peyvənd strateji məsələdir, orada saxta nə isə istehsal edib milyonlarla insanı bədbəxt etmək olarmı sizcə? Etmək olmaz. Ümumiyyətlə, cəmiyyətdə yayılan bu söz-söhbətləri ciddi qəbul etmirik. Biz mütəxəssislər də, siz media orqanları da ictimaiyyətə bildirməliyik ki, vaksin, peyvənd preparatı dövriyyədədirsə, o tam olaraq istifadəyə yararlı şəkildədir, onun saxtası olmur. Çünki onların hamısının üzərində beynəlxalq bir təşkilatın - Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının nəzarəti var. Bu təşkilat lisenziya verməsə, heç bir şirkət vaksin istehsal edə bilməz”.
N.Quliyevin sözlərinə görə, ictimaiyyətin, xüsusən də valideynlərin peyvəndlə bağlı maariflənməsinə ciddi ehtiyac var. Ölkənin baş pediatrı hesab edir ki, cəmiyyətdə peyvəndə qarşı mövcud olan neqativ fikirlər əsassızdır. “Deyim ki, özəl klinikalar insanları aldadırlar. Özəl klinikalarda camaata deyirlər ki, görürsünüz, bizdə peyvənd bahalıdır, dövlətdə pulsuzdur. Camaat da fikirləşir ki, demək, özəl klinikalardakı peyvənd daha keyfiyyətlidir. Dövlət peyvəndi YUNİSEF-in xəttilə alır. Dövlət milyonlarla doza aldığına görə uzuz qiymətə alır. Onlar fərdi qaydada bir dozanı 25 dollara satırsa, dövlət çox alanda ucuz qiymətə satır. Özəllər isə ancaq birdozalı alırlar. Ona görə ki, onlara müraciət edənlərin sayı çox deyil ki, birdəfəyə on adamı birdən peyvəndləsinlər. Məcburdurlar ki, birdozalı alsınlar ki, vaksin xarab olmasın. Çünki onu açdın, gərək istifadə edəsən. Ona görə də özəl klinikalar birdozalı alırlar, adamları da aldadırlar. Burada əsas narahatedici məqam odur ki, bəzən özəl klinikalar vaksini aldıqları qiymətdən 5 dəfədən 10 dəfəyə qədər baha qiymətə inyeksiya edirlər. Hazır preparatı aptek şəbəkəsindən, ya da depodan alırlar və müəssisəyə gətirirlər. Sonra kimə inyeksiya edirlər 50 manatlığı 350 manata edir. Bu kimi məsələlər var ki, biz ona qarşı mübarizə aparmalıyıq və insanları da aldanmamaları üçün maarifləndirməliyik” - deyə N.Quliyev bildirdi.
İradə SARIYEVA
