Müasir dövrdə şəhərləşmənin sürətlə artması, iqlim dəyişiklikləri və təbii resurslardan çoxalanistifadə yağış sularının idarə olunmasını mühüm ekoloji və sosial məsələyə çevirib. Yağış sularının düzgün şəkildə toplanması, yönləndirilməsi və istifadəsi həm ətraf mühitin qorunması, həm də iqtisadi və sosial dayanıqlığın təmin olunması baxımından böyük əhəmiyyət daşıyır.
Yağış sularının idarə olunmasının əsas əhəmiyyətlərindən biri daşqın və subasma risklərinin azaldılmasıdır. Güclü yağıntılar zamanı düzgün drenaj sistemləri olmadıqda küçələr, yaşayış məntəqələri və kənd təsərrüfatı sahələri su altında qalır. Bu isə maddi zərərlərə, infrastrukturun sıradan çıxmasına və insanların həyatına təhlükə yaranmasına səbəb olur. Effektiv yağış suyu idarəetmə sistemləri suyun vaxtında axıdılmasını təmin edərək bu riskləri minimuma endirir. Azərbaycan da bu məsələyə xüsusi diqqət edənlər sırasındadır. Belə ki, prezident İlham Əliyev Bakı şəhəri və Abşeron yarımadasında su təchizatı, tullantı və yağış suları sistemlərinin təkmilləşdirilməsinə dair 2026-2035-ci illər üzrə Dövlət Proqramına həsr olunan müşavirədə çıxışında deyib: “Leysan yağışları yağan kimi şəhər nəqliyyatı iflic vəziyyətinə düşür, çox ciddi problemlər yaşanır. Düzdür, bu, təkcə Bakıda, Azərbaycanda deyil. Yağış sularının idarə olunması üçün Bakının 30 küçəsində yeni kollektor şəbəkəsi də qurulacaq və bunun çox böyük faydası olacaq”. Digər mühüm məsələ su ehtiyatlarının qorunmasıdır. Yağış suları düzgün idarə olunduqda alternativ su mənbəyi kimi istifadə edilə bilər. Xüsusilə su qıtlığı yaşayan regionlarda yağış sularının toplanaraq texniki ehtiyaclar, yaşıllıqların suvarılması və kənd təsərrüfatında istifadəsi içməli su ehtiyatlarına olan təzyiqi azaldır. Bu, su resurslarının daha səmərəli və davamlı istifadəsinə şərait yaradır. Yağış sularının idarə olunması ətraf mühitin mühafizəsində də mühüm rol oynayır. Nəzarətsiz axan yağış suları öz axını ilə tullantıları, ağır metalları və digər çirkləndirici maddələri su hövzələrinə daşıyır. Bu isə çayların, göllərin və dənizlərin çirklənməsinə səbəb olur. Yağış sularının filtrasiya olunması və təmizlənməsi ekosistemlərin qorunmasına və biomüxtəlifliyin saxlanmasına töhfə verir. Şəhər mühitində yaşıl infrastrukturun inkişafı da yağış sularının idarə olunması ilə sıx bağlıdır. Yaşıl damlar, yağış bağları, keçirici səthlər və süni gölməçələr yağış sularının torpağa hopmasını təmin edərək həm şəhərin mikroiqlimini yaxşılaşdırır, həm də suyun təbii dövriyyəsini dəstəkləyir. Bu yanaşma şəhərlərin iqlim dəyişikliklərinə qarşı davamlılığını artırır. İqtisadi baxımdan da yağış sularının düzgün idarə olunması mühüm üstünlüklər yaradır. Daşqınların qarşısının alınması infrastrukturun təmir xərclərini azaldır, suyun təkrar istifadəsi isə su təchizatı xərclərinin optimallaşdırılmasına imkan verir. Eyni zamanda, bu sahədə tətbiq olunan innovativ texnologiyalar yeni iş yerlərinin yaradılmasına və iqtisadi inkişafın stimullaşdırılmasına şərait yaradır.
Ramil QULİYEV
