Son zamanlar Azərbaycanda doğuş və ya zahılıq zamanı ana ölümləri ilə bağlı məlumatların sayı artıb. Bu kimi problemlər əsasən regionlarda baş verir. Səbəb kimi müxtəlif nüanslara toxunulur. Kimisi mütəxəssis çatışmazlığını, kimisi tibbi avadanlığın olmamasını, kimisi isə antisanitariyanı və ya qadında öncədən olan problemləri göstərir.
Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatına əsasən, ötən illərə nisbətən bu kimi hallarda artım qeydə alınıb.
Qeyd etdiyimiz kimi, doğuş zamanı ana ölümü halı son zamanlar daha çox bölgələrdə baş verir. Danılmaz faktdır ki, bu gün bölgələrdə həkim heyəti çatışmazlığı problemi yaşanır. Hamilə qadınlar bölgələrdən paytaxt Bakı və yaxud digər böyük şəhərlərdə yerləşən özəl, nüfuzlu klinikalara üz tutmaq məcburiyyətində qalır. Lakin hər qadının da buna imkanı, şəraiti olmur.
Məlumdur ki, Bakıda özəl xəstəxanalarda doğum və qeysəriyyə qiyməti sadə paketlə 1200-1600 manat arasında dəyişir. Halbuki, ötən illərdə bu rəqəm 800-900 manat, qeysəriyyə üçün qiymət isə 1100-1300 manat idi. Beləliklə, doğum paketindən əlavə xəstənin gündəlik xəstəxanada qalması 100 manata başa gəlir. Əgər körpə küvezə qoyularsa, bu zaman xərc daha da artır və təxminən doğuş qiyməti 2000 manatdan çox başa gəlir.
“Ölkəmizdə də mərkəzləşdirilmiş heyət yaradılsın və hamilə qadınlar çətin vəziyyətə düşdükdə təcili müraciət edə bilsinlər”
Həkim ekspert Pərvanə Mustafayeva bildirdi ki, Azərbaycanda ana və uşaq ölümləri müxtəlif səbəblərdən baş verə bilər: “Azərbaycanda hamiləliklərin 90 faizi fizioloji parametrlərdən kənar gedir, yəni qadınlarda pataloji hamiləliklər müşahidə olunur. Döldə anomaliyanın olması, suyun bulanması və s. kimi amillər, bəzən dölün ölü doğulması, doğuş zamanı problemlərin ortaya çıxması, doğuşdan sonra uşağın yaşamaq şansının az olması doğuş risqinin daha da artmasına gətirib çıxarır. Baxmayaraq ki, bu məsələləri mərkəzləşdirməyə çalışırlar, amma təcrübə göstərir ki, görülən işlər yetərli deyil. Ona görə də ana və uşaq ölümünə gətirib çıxaran amillərin hər biri obyektiv araşdırılmalı, ciddi tədbirlər görülməlidir. Bütün bunlarla yanaşı, dövlət səviyyəsində ana və uşaqlarla bağlı proqram qəbul edilməlidir. Bu, sosial müdafiənin mühüm elementidir. Çünki burada genefonddan söhbət gedir. Yəni ana və uşaqların taleyi genefondla bağlı olduğu üçün dövlət proqramının olması mütləqdir".
Həmsöhbətimiz hesab edir ki, bu kimi hadisələr zamanı birbaşa həkimlərin günahlandırılması doğru deyil: “Əslində bütün dünyada ana və uşaq ölümü baş verir. Belə hadisələr Azərbaycanda əvvəllər də olub. Düzdür, belə hallarda həkim səriştəsizliyinin olması da mümkündür. Amma baş verən bütün hadisələrə həkim səhlənkarlığı kimi baxmaq doğru deyil. Hesab edirəm ki, bu kimi hallarda ekspertizanın rəyi açıqlanmadan hansısa fikir yürütmək qeyri-peşəkarlıqdır. Azərbaycanda hamilə qadınların ciddi nəzarətə götürülməsi vacibdir. Bu sahədə peşəkar kadrlar, klinik protokollar olmalıdır. Hamilə qadının müayinə olunması, neçə dəfə ultrasəs müayinəsindən keçirilməsi, hamiləliyin ilkin vəziyyətindən tutmuş bütün mərhələlər ciddi yoxlanmalıdır. Bütün dünyada da bu iş protokollarla aparılır. Bizdə isə bu məsələdə özfəaliyyət daha çoxdur. Bu səbəbdən də, bütün bunlar dövlət proqramı çərçivəsində araşdırılaraq həyata keçirilməlidir. Yəni dünya hansı yolu gedirsə, biz də həmin yolla getməliyik. Eyni zamanda, baş verən hadisələr obyektiv və fərdi qaydada araşdırılmalı, konkret səbəblər ortaya qoyulmalı, bundan sonra isə həmin nöqsanları aradan qaldırmaq üçün addımlar atmalıyıq. Yalnız bu halda Azərbaycanda ana və uşaq ölümündə azalma baş verə bilər".
P.Mustafayeva onu da əlavə etdi ki, bölgələrdə hamilə qadınlar özləri haqda həkimə məlumat verməkdən bir qədər yayınırlar: “Son anda ağrıları başlayanda bölgədən zəng edib, məsləhət istəyirlər. Halbuki, hamilə qadın hamiləlik dövründə daim həkim nəzarəti altında olmalı, həkim onun haqqında bütün məlumatlara malik olmalıdır. Bölgələrdə peşəkar həkimlərin az olması fikrinə gəldikdə isə, ana ölümü hadisəsi hər bir klinikanın, həkimin başına gələ bilər. Bu, pasiyentin vəziyyətindən, onun orqanizmindən, salamlığından, bəzən də bəxtindən asılı olur. Əsas odur ki, ölkəmizdə də mərkəzləşdirimiş heyət yaradılsın və hamilə qadınlar çətin vəziyyətə düşdükdə təcili müraciət edə bilsinlər”.
Günel CƏLİLOVA
