Təbiətin qorunması, ayrı-ayrılıqda fauna və floranın, ətraf mühitin, təbii ehtiyatların, mühafizəsi, bərpası hər zaman öz aktuallığını qoruyur. Ekoloji tarazlığın qorunub saxlanması, təbii ehtiyatlardan rasional istifadə, su, torpaq və atmosfer havasının çirklənmədən mühafizə edilməsi ümumbəşəri problemə çevrilib.
Məsələ ondadır ki, ekoloji məsələlər ümumbəşəri problem kimi qəbul olunur. Bu səbəbdən hazırda bütün dünyada ekologiyanın mühafizəsi ən aktual məsələ olaraq qalır. Ətraf mühitin çirklənməsinin qarşısının alınması, tullantıların, verilən ziyanın minimuma endirilməsi ən vacib məsələ hesab olunur. Müasir texnoloji vasitələrin tətbiqi zamanı sözügedən amillər xüsusi olaraq nəzərə alınır. Havanı, suyu, maddi nemətləri, sənaye üçün xammalı, ümumiyyətlə, insana nə lazım olursa, onu təbiətdən, bizi əhatə edən aləmdən, ətraf mühitdən alır.
“Dünyada ekoloji tarazlığın pozulması Azərbaycanda da bu sahəyə diqqətin artırılmasını zərurətə çevirib”
Son illər Azərbaycanda təbiətin, flora və faunanın qorunması, ətraf mühitin, təbii ehtiyatların, onların mühafizəsi, bərpası davamlı inkişaf konsepsiyasının tərkib hissəsinə çevrilib. Bizi əhatə edən təbiəti, ətraf mühiti, təbii ehtiyatları qorumaqla, mühafizə və bərpa etməklə gələcək nəsillərə ötürə bilərik ki, gələcək nəslin də tələbatı ödənilsin və məhz elə bu baxımdan da prioritet məsələ sayılır. Son illər dünyada ekoloji tarazlığın pozulması bütün ölkələrdə olduğu kimi, Azərbaycanda da bu sahəyə diqqətin artırılmasını zəruri edib. Dövlət siyasətinin vacib istiqamətlərindən biri olan ekoloji mühitin qorunması və vəziyyətinin yaxşılaşdırılması, yaşıllıq sahələrinin artırılması, ölkədə sanitariya mədəniyyətinin yüksəldilməsi və s. məsələlər diqqət mərkəzində saxlanılır və bu istiqamətdə olduqca böyük işlər görülür. Buna görə də bu məsələ ölkədə davamlı inkişaf konsepsiyasının tərkib hissəsinə çevrilib və ekoloji təhlükəsizliyin təmin olunması üçün ətraf mühitin çirklənməsinin minimuma endirilməsi, mühafizəsinin təkmilləşdirilməsi Azərbaycan dövlətinin ekoloji siyasətinin əsas istiqamətlərindən biridir.
“Ağacların kəsilməsinin qarşısı tam alınmasa da, əvvəlki kimi kim necə gəldi gedib yaşıllıqları məhv edə bilmir”
Son 10 ildə Azərbaycanda ekologiyanın qorunması ilə bağlı bir sıra sistemli və kompleks işlər görülüb. Prezident İlham Əliyev ətraf mühitin mühafizəsini və sağlam ekoloji mühitin yaradılmasını prioritet məsələlərdən biri kimi qarşıya məqsəd qoyub. Təsadüfi deyil ki, ölkə başçısı 2010-cu ili Azərbaycanda “Ekologiya ili” elan edib. “Azərbaycan yaşıl dünya naminə” devizi altında beynəlxalq ekologiya sərgisi keçirilib. Heydər Əliyev Fondunun “Hərəmiz bir ağac əkək” layihəsi də ölkədə ekoloji mühitin yaxşılaşdırılmasına böyük töhvə verib. Çünki sözügedən layihə ekologiyanın, ətraf mühitin qorunmasına xidmət edir. Fondun prezidenti, UNESCO-nun və İSESCO-nun xoşməramlı səfiri Mehriban xanım Əliyevanın təşəbbüsü ilə həyata keçirilən bu layihə çərçivəsində ölkədə hektarlarla sahə yaşıllaşdırılıb. Eləcə də Heydər Əliyev Fondunun vitse-prezidenti Leyla Əliyevanın təşəbbüsü ilə İDEA - Ətraf Mühitin Mühafizəsi üzrə Beynəlxalq Dialoq Kampaniyası çərçivəsində ölkəmizdə ətraf mühitin qorunması sahəsində görülən işlər də göz önündədir. Bakı və digər böyük şəhərlərlə yanaşı, rayonlarda da yaşıllaşdırma aksiyaları keçirilir. Yeni ağaclar əkilir. İşğaldan azad olunmuş rayonlarda ekoloji vəziyyətin yaxşılaşdırılması, yaşıllıqların bərpası ilə bağlı tədbirlər görülür. Ermənistanın işğalı dövründə məhv edilən meşə massivlərinin sahəsi ilə bağlı araşdırmalar aparılır. Bundan başqa, rayonlarda kəndlərin qazlaşdırılması istiqamətində görülən işlər meşələrdə ağacların kəsilməsinin əhəmiyyətli dərəcədə azalmasına səbəb olub. Nəzarət tədbirləri xeyli artırılıb. Ağacların kəsilməsinin qarşısı tam alınmasa da, əvvəlki kimi kim necə gəldi gedib yaşıllıqları məhv edə bilmir. Bütün bunlar ekoloji məsələlərə Azərbaycanda verilən önəmin göstəricisi, bariz nümunəsidir. Ancaq bütün bunlara baxmayaraq, ətraf mühütün qorunması ilə bağlı müəyyən problemlər qalmaqdadır. Şəhərətrafı ərazilər müxtəlif məişət tullantıları ilə çirkləndirilir.
“Ölkəmizdə ekologiya ilə bağlı özünü göstərən ən böyük problem tullantıların idarə olunması ilə bağlıdır”
Məsələyə münasibət bildirən Milli Ekoloji Proqnozlaşdırma Mərkəzinin sədri, ekoloq Telman Zeynalovun fikrincə, Azərbaycanda ekologiya ilə bağlı özünü göstərən ən böyük problem tullantıların idarə olunması ilə bağlıdır: “Azərbaycanda, o cümlədən bütün dünyada ən ağrılı problem tullantıların idarə olunmasıdır. Bununla bağlı ölkəmizdə ciddi problemlər mövcuddur. Özü də bu tullantılar müxtəlif sahələrdən qaynaqlanır. Söhbət kənd təsərrüfatı tullantılarından, məişət tullantılarından və onların idarə olunmasından gedir. Həmçinin ölkədə fəaliyyət göstərən sənaye müəssisələrinin ətraf mühitə atdığı tullantılar və onların idarə olunmasında mövcud olan problemlər də bura daxildir. Ətraf mühiti çirkləndirən də, iqlimi dəyişdirən də bunlardır. O baxımdan hesab edirəm ki, Azərbaycanda tullantıların idarə olunması ilə bağlı ciddi işlər görülməlidir”.
Vidadi ORDAHALLI Yazı Azərbaycan Respublikasının Medianın İnkişafı Agentliyinin maliyyə dəstəyilə çap olunur.
