Ölkədə təhsil alan qızlarla oğlanlar arasında qeyri-bərabərlik var. Belə ki, ümumilikdə ölkə səviyyəsində təhsil alan qızlarla oğlanların sayı normal olsa da, regionlar üzrə bu sayda qeyri-bərabərliklər aşkar görünür.
Belə ki, 9-cu siniflər üzrə buraxılış imtahanında iştirak edən şagirdlərin 53.94%- ni (63013 nəfər) oğlanlar, 46.06%-ni (53814 nəfər) qızlar təşkil edib. 11-ci siniflər üzrə buraxılış imtahanında da mənzərə, demək olar ki, buna oxşar olub və imtahanda iştirak edən şagirdlərin 54.30%-i (42920 nəfər) oğlan, 45.70%-i (36123 nəfər) qızlar olub. 2020-ci ildə 11-ci siniflər üzrə buraxılış imtahanında iştirak edənlər 2018-ci ildə 9-cu sinfi bitirən şagirdlər olub. Ayrı-ayrı bölgələr üzrə bu göstəricilər arasında kəskin fərqlər müşahidə olunur.
Dövlət İmtahan Mərkəzinin (DİM) sədri Məleykə Abbaszadə bəzi regionlarda 9-cu sinif buraxılış imtahanlarından sonra orta təhsildə qızların sayında kəskin azalma olduğunu bildirib.
M.Abbaszadə qızların 9 illik buraxılış imtahanından sonra təhsillərini davam etdirməməsi erkən nikah və ya təhsildən uzaq tutulması kimi qiymətləndirib.
“Vəfa” Sosial İctimai Birliyinin sədri Fatimə Hacıbəyli bildirdi ki, kənd yerlərində 11 illik təhsil bir yana, qızlara heç 9 illik təhsil almağa da şərait yaratmırlar: “11-ci sinfi bitirənlərin azlığı diqqət çəkir. 11-ci sinif şagirdlərinin imtahanlarda göstərdiyi nəticənin az olması da diqqətdən yayınmır. Azərbaycanda qızların təhsildən yayınmasında erkən nikah faktoru böyük rol oynayır. Çünki təhsildən yayınan qızlar erkən ailə qururlar. Kənd yerlərində qızların təhsildən yayınması bir sıra səbəblərlə bağlıdır. Bu səbəblərin kökündə isə insanların maddi ehtiyaclarının ödənilməsi durur. Qeyd edim ki, ən çox hallarda yuxarı sinif şagirdlərinin məktəbə gəlməsi problemə çevrilir ki, bu da qızların erkən yaşda nikaha daxil olması ilə əlaqədardır. Kənd yerlərində qızlar adətən səkkizinci sinifdə oxuyarkən nişanlanır ki, bununla da onların təhsil alması arxa plana keçir. Belə hallar respublikanın şimal və cənub rayonlarında daha geniş yayılıb. Elə hallar olur ki, hətta qızın nişanlısı onun yazı işi yazmaqdan ötrü məktəbə getməsinə irad tutur. Beləliklə, qızlar formal olaraq orta məktəbdə təhsil alırlar”.
Birlik sədri hesab edir ki, təhsildən yayınmaya görə, birmənalı şəkildə direktor və sinif rəhbəri cəzalandırılmalıdır: “Hər şeydən əvvəl dərsdən yayınmanın səbəbləri hərtərəfli araşdırılmalı, geniş müzakirə olunmalı, yaranan vəziyyətdən çıxış yolu kimi ilk növbədə daxili nizam-intizam qaydalarının gücləndirilməsi üzrə məktəbin məsuliyyətinin artırılması istiqamətində ciddi addımlar atılmalıdır. Əslində sovet dönəmində təhsildən yayınmaya görə məktəb rəhbərlərinə qarşı vəzifədən azad olunmaya qədər ağır cəza növləri tətbiq edilirdi. Rüb ərzində 40 saat dərs buraxan şagird isə proqram materialını mənimsəməmiş, biliyi isə qiymətləndirilməmiş hesab olunaraq həmin şagirdin müvafiq olaraq payız imtahanına cəlb edilməsi və ya təkrar sinifdə saxlanılması barədə qərar çıxarılırdı. Hesab edirəm ki, bu cür sərt qaydalar indi də tətbiq olunmalıdır”.
Günel CƏLİLOVA
