Təbiətin qorunması, yaşıllıqların artırılması, yaşıllığın daha geniş əraziləri əhatə etməsi vacib məsələlərdəndir. Heç şübhəsiz, bütün bunlar ətraf mühitin mühafizə edilməsinə xidmət edən amillərdir.
Bakının yaşıllaşdırılması istiqamətində Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyi, Bakı Şəhər İcra Hakimiyyəti, eləcə də başqa aidiyyəti dövlət qurumları işlər görür, şoxsaylı yaşıllaşdırma aksiyaları keçirir. Müxtəlif boş sahələrin yaşıllaşdırılması ilə yanaşı yaşayış massivlərində də bu prosesi həyata keçirirlər, ağaclar, kol və dekarativ bəzək bitkiləri əkilir, xeyli zəhmət hesabına onları ərsəyə gətirmək mümkün olur. Bundan başqa, yaşayış massivlərində, binaların həyətlərində də yaşı 70-80-ni, 100-ü keçən ağaclar , yaşıllıqlar var. Bütün hallarda yaşıllıq ətraf mühiti çirkəndirmədən, zərərli təsirlərdən mühafizə etmək baxımından az rola malik deyil.
Yaşıllıqların qənimi olan tikinti şirkətləri...
Bakıda müxtəlif tikinti şirkətləri yaşayış binaları tikir. Amma bir sıra hallarda tikinti şirkətlərinin əsas hədəfi yaşıllıqlar, ağaclar olur ki, onların kökünü qurutmaq, kəsib atmaq kimi xoşagəlməz əməllər törədirlər. Mütəxəssislərin sözlərinə görə, ətraf mühitin mühafizəsinə problem yaradan amillərdən biri bəzi tikinti şirkətləridir ki, onlar yaşıllıqların başına min – bir oyun açıb. Ekspertlərin dediyinə görə, yerli tikinti şirkətləri ölkənin çox yerində, xüsusən də paytaxt Bakıda yaşıllıqlara qənim kəsilir, ağac zolaqlarını kəsib doğrayır, hətta ağaçlari qurutmaq üçün onların dihinə kislota və digər məhlullar tökür, betonlamaqdan belə çəkinmirlər. Ekspertlərə görə, bəzi tikinti şirkətləri yaşıllıq soyqırımı törətməyi adətə çeviriblər. Yaşıllıqların hansısa tikinti şirkətlərinin karparativ maraqlarına qurban verilməsinin yolverilməz olduğunu deyən ekspertlərin sözlərinə görə, Bakının elə rayonu yoxdur ki, orada ağaclara qarşı soyqırım törədilməsin.
Tikinti şirkətləri “qurunun oduna yaşı da yandırır...”
Ekspertlərin bildirdiyinə görə, zaman-zaman Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin “Qaynar xətt”inə müxtəlif rayonlardan şikayətlər daxil olur. Bakının ayrı-ayrı rayonlarının sakinləri aidiyyəti qurumlara, xüsusən də mətbuata tikinti şirkətləri tərəfindən ağacların kütləvi olaraq kəsildiyini və ağaclığın yerində binalar inşa edildiyini bildiriblər. Ekspertlər deyir ki, illərdir tikinti şirkətləri ağacları kütləvi olaraq qırır, bununla da ətraf mühitin qorunmasına ciddi ziyan vururlar. Mütəxəssilərin dediyinə görə, şikayətlərin araşdırılması zamanı məlum olur ki, yaş köküstə ağaclar da məhv edilir. Şirklətlər onları da “quru və yarsız” adı ilə kəsib atırlar.
Bu günə kimi onlarla şirkət bir-birinin bəhsinə ağacları qırıblar. Onların bu əməlləri ilə bağlı sakinlərin şikayətinə əsasən isə şirkətlər barədə cinayət işi qaldırılıb, onlar cərimələrini ödəyib gedib işləri ilə məşğul olublar.
“Yaşıllıqlar olan yerdə tikinti gedər?”
Ekoloq Telman Zeynalovun fikrincə, tikinti şirkətlərinin ətraf mühitə vurduğu zərəri heç nə ilə ödəmək mümkün deyil. Ekspert deyir ki, Bakıda aparılan tikintilər bütün mənalarda ətraf üçün təhlükə yaradır və ekologiyanı korlayır. O, hesab edir ki, tiknti zamanı norma və qaydalar gözlənilmir, harada gəldi plansız şəkildə binalar tikilir. “Bakıda aparılna tikinti və söküntü işləri paytaxtın havasını dəhşətli dərəcədə çirkləndirir. Məgər hər yerdə tikinti gedə bilər? Yaşıllıqlar olan yerdə tikinti gedər? Tikintiyə görə yaşıllıqlar qırıla bilər? Hər yerdə tikinti aparırlar, hətta sürüşmə zonasında da”-deyə qeyd edən ekspertin sözlərinə görə, yaşıllaşdırma sahələrinin məhv edilməsi yolverilməzdir. O hesab edir ki, ətraf mühitin qorunmasında yaşıllığın oynadığ rol əvəzsizdir, bunu tikinti şirkətləri birdəfəlik bilməlidir.
Yaşıllığa qənim kəsilənlər bilməlidir ki...
Bir çox ekspertlərin dediyinə görə, bəzi hallarda tikinti şirkətləri guya küçəni səliqəyə salmaq adı ilə ağaclara zərər vururlar, bu cinayətdir. Ekoloqların fikrincə, elə adam var ki, ömründə bir ağac belə əkməyib, amma yaşıllığı məhv edir. Amma yaşıllığa qənim kəsilənlər bilməlidir ki, yaşıllıq hər birimizə xidmət edir, oksigen mənbəyidir, onları kəsmək əvəzinə ən azından, öz sağlamlıqları üçün onlara qulluq etməlidirlər.
Ekspertlər deyir ki, Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyi dəfələrlə ağacları qırıb məhv edən tikinti şirkətlərinə ciddi xəbərdarlıqlar etsə də, bugünə kimi də bəzi şirkətlər bu əməllərindən əl çəkməyib və ağacları qırmaqda davam edirlər. “Yaşıllıqların mühafizəsi haqqında” qanunun bəndləri hər addımbaşı bəzi tikinti şirkətləri tərəfindən kobudcasına pozulur. Bakının bəzi rayonlarında işbaz tikinti şirkətlərinin “mərifəti” sayəsində hətta parkların, geniş yaşıllıq zolaqlarının belə yox edildiyi, yerində yaşayış binaları, restoranlar, şadlıq evləri, ticarət mərkəzləri inşa edilməsini sərt tənqid edən ekspertlərin dediyinə görə, hətta elə gün olub ki, 50-60 ağac birdən kəsilib.
Ekspertlərin sözlərinə görə, Azərbaycan Prezidenti yaşıllaşdırma sahəsinə çox ciddi diqqət yetirir, son illər bir-birinin ardınca saysız parkların, bağların salınması buna nümunədir.
Bütün hallarda, yaşıllıqların qorunması istiqamətində hər kəsin üzərinə böyük vəzifə düşür, ən böyük məsuliyyət isə yerli tikinti şirkətlərinin üzərinə düşür...
İradə SARIYEVA Yazı Azərbaycan Respublikasının Medianın İnkişafı Agentliyinin maliyyə dəstəyilə çap olunur.
