Aylardır karantin rejimində yaşayırıq. Əlbəttə, bu kritik vəziyyət hər kəsə eyni səviyyədə təsir göstərmir. Bəziləri evdə qalıb ailələri ilə vaxt keçirməkdən məmnun olsa da, digərləri isə rutin həyatları üçün darıxdıqlarından, stress və qorxu halları ilə üzləşirlər.
İnsanların normal həyat tərzindən uzaq düşməsi onların davranışlarına da təsir edib. Belə ki, son günlər cəmiyyətdə aqressiv, xoşagəlməz davranışların sayı xeyli artıb. Xoşagəlməz davranışlardan biri də oğurluq hallarıdır. Demək olar ki, hər gün evlərdən, mağazalardan oğurluq edildiyinə dair məlumatlar eşidirik.
DİN-də respublika daxili işlər orqanlarının cari ilin birinci yarısında cinayətkarlıqla mübarizə və ictimai təhlükəsizliyin təmin edilməsi üzrə fəaliyyətinin yekunlarına və qarşıda duran vəzifələrə həsr olunmuş geniş Kollegiya iclasında daxili işlər naziri, general-polkovnik Vilayət Eyvazov cari ilin birinci yarısında cinayətkarlıqla mübarizə və ictimai asayişin mühafizəsi sahəsində görülən işlər barədə məlumat verib. Qeyd edilib ki, ərazi polis orqanları tərəfindən kriminogen duruma mənfi təsir göstərən amillərin qarşısının alınması üzrə vaxtında adekvat tədbirlərin görülməməsi nəticəsində qəsdən sağlamlığa ağır zərər vurmalar 19 fakt, soyğunçuluqlar 28 fakt, oğurluqlar 26 faiz, o cümlədən, mənzillərdən edilənlər 37,3 faiz artıb. Lakin bu artım qeyd olunan hüquqazidd əməllərin birdən-birə, kəskin şəkildə çoxalmasına deyil, uçot-qeydiyyat intizamında yaranmış əsaslı dönüşə, bunun nəticəsində cinayətlərin uçotdan gizlədilməsinin minimuma enməsinə və qeydiyyatda yaranmış tamlığa dəlalət edən müsbət bir reallıqdır. Belə ki, əsas etibarilə “102” xidmətinin əhatə etdiyi Bakı şəhəri üzrə qeydə alınmış bu artım cinayətlərin ümumi artımının 71,8, Sumqayıt və Abşeronda isə 2,4 faizini təşkil edib.
“...bəzən pandemiya dövrünün yaratdığı sosial-psixoloji problemlər fərdlərin davranışlarına təsir edir”
Qeyd edildiyi kimi, son zamanlar soyğunçuluq faktları artıb. Cəmiyyətdə xoşagəlməz hadisələrin nə səbəbdən artması barədə fikir bildirən sosioloq Aytəkin Kamranqızı bildirdi ki, pandemiya ilə bağlı olaraq insanlarda depressiyaların sayı, intihara meyllilik, aqressivlik, qəzəb hissi artıb: “İnkişaf etmiş müasir dünya ölkələrindən fərqli olaraq, Azərbaycanda profilaktik psixoterapiyaya gedənlər çox azdır, demək olar ki, yox səviyyəsindədir. Bizdə insanlar problem dərinləşəndən və ağırlaşandan, fəsad verəndən sonra psixoterapevtin yanına gedirlər. Ona görə də Azərbaycan əhalisi bu prosesi gərgin yaşayır. Qərb ölkələrini qoyuram kənara, hansılarda ki, əhali həftədə bir dəfə psixoterapevt konsultasiyalarına gedir. Hətta pandemiya dövründə Rusiyada psixoterapevtlərə özəl müraciətlərin sayı 300 faiz artıb”.
Həmsöhbətimiz onu da əlavə etdi ki, oğurluq kimi halların artmasına başlıca səbəb işsizlik, yoxsulluq problemləridir. Bundan başqa da pandemiya dövrünün sosial-psixoloji problemləri də var. İnsanlar uzun müddət aktiv həyatdan qapalı həyata keçdilər. Bu da fərdlərin davranışlarına, onların psixologiyasına öz neqativ təsirini buraxdı. Baş verən hadisələr heç də bütün hallarda iqtisadi çətinliklərlə, işsizliklərlə bağlı deyil. Bəzən pandemiya dövrünün yaratdığı sosial-psixoloji problemlər fərdlərin davranışlarına təsir edir. İnsanlar arasında qarşılıqlı ünsiyyət azalıb, insanlar daha çox təcrid olunmağa meyllidirlər. Bütün bunlar da cinayətkarlığın, ailə münaqişələrinin sayının artmasına gətirib çıxarır".
Günel CƏLİLOVA
