Bildiyimiz kimi, Azərbaycanda kifayət qədər müəllim orta məktəblərdə dərs deməklə yanaşı, həm də repetitorluq fəaliyyəti ilə məşğul olur. Ölkəmizdə pandemiya ilə mübarizə çərçivəsində repetitorluq fəaliyyətinə də məhdudiyyət qoyulmuşdu. Lakin Azərbaycanda xüsusi karantin rejiminin yumşaldılması ilə əlaqədar olaraq repetitorluq fəaliyyətinə icazə verilib. Bu sahə ilə məşğul olanlar hazırda abituriyent hazırlığını davam etdirirlər.
Son günlər dövlət tərəfindən pandemiyadan zərər çəkmiş müxtəlif fəaliyyət sahələrinə maliyyə yardımları ayrılması repetitorları da hərəkətə gətirib. Bu mənada ki, repetitorlar da dövlətin onlara yardım etməsini istəyirlər. Onlar bunu onunla əsaslandırırlar ki, sərt karantin rejimi müddətində onlar heç bir repetitorluq fəaliyyətilə məşğul olmadıqlarına görə maliyyə itkisinə məruz qalıblar, bu baxımdan, dövlət onların da vəziyyətini nəzərə alıb onlara yardım etməlidir.
Məsələ bundadır ki, Azərbaycanda repetitorluq fəaliyyəti qanunvericiliklə tənzimlənmir. Bundan başqa da indiyə kimi fərdi şəkildə repetitorluqla məşğul olan müəllimlərin heç biri əldə etdikləri gəlirdən dövlət büdcəsinə bir qəpik də olsun vergi ödəməyib, onların çoxunun nə VÖEN-i var, nə də başqa sənədi.
Onlar VÖEN-i ona görə açdırmırdılar ki, aylıq qazanclarından Sosial Müdafiə Fonduna və vergiyə pul ödəməsinlər. Kifayət qədər baha qiymətə repetitorluq fəaliyyəti göstərən bu şəxslərin qazanclarından büdcəyə vəsait köçürmədiyi məlumdur. Bu halda onların dövlətdən hansısa yardım ummasının düzgün olmadığını deyən təhsil ekspertləri hesab edirlər ki, repetitorlar zamanında VÖEN açdırmalı və dövlətə vergi ödəməli idi. Belə olduqda onlar hansısa yardımı uma bilərdilər.
“Ödəməyənlərə dəstək olunsa idi, bu, digərlərinə qarşı haqsızlıq olardı”
Tanınmış təhsil eksperti Kamran Əsədovun qənaətinə görə, onların yardım almaqdan kənarda qalmasının səbəbi zamanında VÖEN almamalarıdır.
“Koronavirus pandemiyasının Azərbaycan Respublikasının iqtisadiyyatına mənfi təsirinin azaldılması üzrə proqramın ilkin mərhəsində vergi ödəyicisi kimi qeydiyyatda olan və vaxtlı-vaxtında öhdəliyini yerinə yetirən şəxs və sahibkarlara dövlət tərəfindən pandemiya dövründə işləri dayandığı üçün yardımlar edildi. Əlbəttə ki, bu yardımdan kənarda qalan kifayət qədər şəxs oldu. Bu şəxslərə yardım verilməməsinin əsas səbəbi isə onların vaxtında vergi ödəyicisi kimi qeydiyyata düşməmələridir. Pandemiya dövründə işləri müvəqqti olaraq dayananlar sırasında repetitorlar da var. Amma indiyə qədər repetitorlar dövlətə hər hansı bir vergi və sosial ödəniş etmədikləri üçün onların nə qədər itkiyə məruz qaldığını müəyyən etmək mümkün deyil. Pandemiyadan zərər çəkmiş sahələrdə fəaliyyət göstərən sahibkarlıq subyektlərinə 10 mart 2020-ci il tarixinə 1 milyard manat həcmində vəsaitlə dəstək həyata keçirilib. Amma bundan sonra da qeydiyyatda olmayan və vergi ödəməyən repetitorlara hər hansı bir yardım nəzərdə tutulmur və bu mümkün də deyil. Bu, əslində, ədalətli bir addımdır. Çünki indiyə qədər gəlirindən kiçik bir hissəni ödəməyənlərə və gəliri barədə məlumat verməyənlərə bir istiqamət olacaq. Çünki vaxtlı-vaxtında vergisini ödəyən repetitorlar da var. Ödəməyənlərə dəstək olunsa idi, bu, digərlərinə qarşı haqsızlıq olardı” - deyə K.Əsədov söylədi. “Dəstək olunan repetitorlar da onlara təqdim olunan dəstəyi layiqincə qiymətləndirəcək və bu imkanlardan geniş istifadə edəcəklər. Bütün dünyada kiçik biznesin inkişaf edib orta, sonra isə iri biznesə çevrilməsi prosesi birbaşa maliyyələşmə və şəffaf hesabat ilə bağlıdır. Düşünürəm ki, vergi ödəməyən repetitorlara dəstəklə bağlı addım atılsaydı, bu addım ölkədə kölgə təhsilinin leqallaşmasına gətirib çıxaracaqdı” - deyə K.Əsədov qeyd edir.
İradə SARIYEVA
