Orta və ali məktəblərdə distant təhsilin tətbiq olunması üçün vacib şərt həm tələbələrin, həm də şagird və müəllimlərin eyni zamanda kompyuterlə və kəsintisiz internetlə təmin olunmasıdır. Doğrudur, Təhsil Nazirliyi artıq orta məktəb şagirdləri üçün onlayn tədris layihəsini həyata keçirir və bu layihə həm valideynləri, həm də şagirdləri təmin edir.
Amma ali məktəblərimiz haqqında bu ürəkaçan faktı söyləyə bilmirik. Distant təhsilin ana xəttini təşkil edən kəsintisiz internet və kompyuterlə heç də hər müəllim, eləcə də hər tələbə təmin olunmayıb. Yeri gəlmişkən qeyd edək ki, Türkiyədə və Gürcüstanda distant təhsilin tam gücü ilə işləməsi üçün internet provayderləri tələbə və müəllimlərə pulsuz internet verirlər. Hətta Gürcüstanda kompyuteri olmayan tələbələrin belə kompyuterlə təmin olunması gerçəkləşdirilib. Məlumdur ki, Azərbaycan da daxil olmaqla, dünyanın bütün ölkələri koronavirusla mübarizə aparır. Azərbaycanda bu mübarizə tədbirləri daha mütəşəkkil şəkildə təşkil edilib. Amma burada bəzi özəl şirkətlər, qurumlar dövlətə dəstək nümayiş etdirməli olduğu halda, heç bir təşəbbüs göstərmirlər. Halbuki, ölkənin internet provayderləri, şirkətlər distant təhsilin inkişafına töhfə verməli, tələbələrin pulsuz internetlə və ehtiyacı olanın isə kompyuterlə təmin olunmasına çalışmalıdırlar. Gürcüstanda və Türkiyədə bu işi əsasən özəl şirkətlər həyata keçirirlər.
Koronavirusla bağlı orta və ali məktəblərdə tədrisin müvəqqəti təxirə salındığı məlumdur. Şagirdlər onlayn dərslərlə təmin olunsalar da, tələbələr distant təhsil ala bilmirlər. Bunun bir səbəbi ali məktəblərin distant təhsilə hazır olmaması, digər əsas səbəb isə internetlə və kompyuter təminatı ilə bağlıdır.
Ekspertlər hesab edirlər ki, bu gün ölkədə fəaliyyət göstərən şirkətlər, iri ticarət şəbəkələri dövlətə dəstək nümayiş etdirməli, ehtiyacı olanlara pulsuz kompyuterlər verməli, tələbələr, bütövlükdə, ödənişsiz internetlə təmin edilməlidirlər.
“Bu gün bilgisayar satışı ilə məşğul olan müxtəlif şirkətlər var və biz həmin şirkətlərdən təşəbbüslər gözləyirik”
Tanınmış təhsil eksperti Kamran Əsədov hesab edir ki, ölkəmizin koronavirusa qarşı səfərbər olunduğu bir vaxtda özəl şirkətlərin kənarda dayanması doğru deyil. “Əlbəttə, sizin qaldırdığınız məsələ çox aktualdır. Dünya təcrübəsinə baxsaq görərik ki, fövqəladə vəziyyət zamanı özəl və dövlət qurumları əlaqəli işləyirlər. Bu, dövləti möhkəmləndirən və vətəndaşın rahatlığını təmin edən hallardan biridir. Təəssüf ki, biz bunu özəl şirkətlərimizin timsalında görə bilmirik.
Türkiyədə dəfələrlə olub ki, ölkədə hər hansı bir çətinlik baş verirsə, özəl qurumlar həmin yerdə ödənişsiz xidmət göstərirlər. Məsələn, Türkiyədə baş verən son zəlzələ hadisəsi zamanı həmin ərazidəki mobil operatorlar bütün xidmətləri ödənişsiz etdilər. Bu, eyni zamanda, həmin şirkətlərin dövlətin yanında olduğunu və məqsədinin vətəndaşa xidmət olduğunu göstərir. Azərbaycanda isə təəssüflər olsun ki, imkanlı, böyük mobil operatorlar belə bu istiqamətdə hər hansı bir iş görmürlər. Yəni bundan gözəl fürsət ola bilməz ki, həmin şirkətlər vətəndaşı öz yanına çəksin. Azərbaycanda indiki vaxtda hansısa mobil operator, provayder şirkəti pulsuz xidmət göstərsə və tələbələrə güzəştlər etsə, digər vətəndaşlar da öz nömrələrini həmin mobil operatora daşıyacaqlar. Bu da gələcəyə qoyulmuş bir sərmayədir. Bu, məsələnin birinci tərəfidir. İkinci tərəfi isə Azərbaycanda təhsilin əlçatanlığı prinsipidir. Təəssüflər olsun ki, biz bunu yenə də dövlətdən gözləyirik. Bu gün koronavirusla bağlı tədrisin müvəqqəti təxirə salınması Azərbaycanda distant təhsilin tətbiq edilmədiyini ortaya çıxardı. Baxmayaraq ki, 2009-cu ildə qəbul edilən “Təhsil haqqında” Qanunda distant təhsil almağın qaydalarının təsdiq olunması və tətbiq edilməsi qeyd edilmişdi. 11 il keçib, amma bizim heç bir təhsil müəssisəmiz bu istiqamətdə iş aparmayıb. Bu gün Təhsil Nazirliyi 1, 5 miyon şagird üçün “Mədəniyyət” Televiziyasında “Dərs saatı” layihəsini həyata keçirirsə, müəyyən qədər orta məktəb şagirdinin tələbatı ödənilirsə, ali təhsil müəssisələri haqqında biz bunları deyə bilmərik. Təsəvvür edin ki, 54 ali təhsil müəssisəmiz var və burada 165 min nəfər tələbə təhsil alır. Onların pozulmuş dərs axarını bərpa etmək mümkün olmadı. Bu çox ciddi bir qüsur və çatışmazlıqdır. Hesab edirəm ki, bu istiqamətdə işlər aparılmalıdır. Təkcə mobil operatorlar deyil, həm də internet provayderləri öz xidmətlərini tələbələr və müəllimlər üçün ya tamamilə ödənişsiz etməli, ya da böyük güzəştlər tətbiq olunmalıdır. Söhbət təkcə Bakıdan getmir. Bilirsiniz ki, bölgələrdə 90 faiz mobil operatorların internet xidmətindən istifadə olunur. Burada əsas iş düşür mobil operatorlara”.
K.Əsədov qeyd etdi ki, koronavirus təhlükəsi bütün dünyanın bəlasıdır və bu bəladan sovuşmaq üçün Azərbaycanın özəl şirkətlərindən də asılı olan məsələlər var. O hesab edir ki, bizim özəl şirkətlər özlərini kənara çəkiblər: “Bu gün bilgisayar satışı ilə məşğul olan müxtəlif şirkətlər var və biz həmin şirkətlərdən təşəbbüslər gözləyirik ki, onlar tələbələrə kompyuter hədiyyə etsinlər, yaxud çox cüzi faizlə, ya da faizsiz kompyuter satsınlar. Bilirəm ki, bizdə pulsuz kompyuter təklif edən şirkət olmaz, amma, hər halda, satış bir qədər güzəştli şərtlərlə edilməlidir ki, tələbələr, müəllimlər kompyuteri alıb istifadə etsinlər. Bu addım atılarsa, çox effektiv olar” - deyə K.Əsədov vurğuladı.
İradə SARIYEVA
