1995-ci il noyabrın 12-də Konstitusiya qəbul olunan zaman Azərbaycan Respublikasının əhalisinin sayı 7 milyon idisə, indi bu say 10 milyondur. Hesab edilir ki, Milli Məclisdə deputatların sayı artırılmalıdır. Ekspertlər bildirirlər ki, ölkə əhalisinin sayı 3 milyon nəfər artdığına görə parlamentdə deputat yerlərinin sayı da artmalıdır.
Müqayisə üçün, qonşu Gürcüstanda əhali sayı 3 milyon 700 min nəfər olsa da, parlamentdə 150 deputat yeri var. İşğalçı Ermənistanda da 3 milyondan bir qədər çox əhalini parlamentdə 132 deputat təmsil edir.
Bu məsələdə Azərbaycana daha yaxın olan Türkiyə təcrübəsi də mövcuddur. 2017-ci ildə Türkiyə Böyük Millət Məclisində təmsil olunan deputatların sayı 550-dən 600-a çatdırıldı.
Maraqlıdır, Azərbaycanda da deputat yerlərinin sayı artırıla bilərmi? Qeyd edək ki, Azərbaycanda deputatların sayının artırılması məsələsi bir neçə dəfə qaldırılsa da, təklif reallaşmayıb. Artıq parlament buraxılıb, qarşıdan seçkilər gəlir, deputatların sayının artırılması ilə bağlı hansı təkliflər var?
Rauf Zeyni: “Düşünürəm ki, 10 milyonluq ölkə üçün 125 deputat az deyil, kifayət edər”
Milli Qeyri-Hökumət Təşkilatları Forumunun prezidenti Rauf Zeyni “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, ölkə Prezidentinin təşəbbüsü ilə reallaşan islahatlar rəğbətlə qarşılanır, həm də böyük sahəni əhatə edir: “Bildiyimiz kimi, artıq bu proses qanunverici orqanı da əhatə etməyə başlayıb. Artıq Milli Məclis özünu buraxmaq barədə qərar qəbul edib. Ölkədə yeni dönəmə start verilib. Bu islahatlar prosesində yeni parlamentin formalaşması məsələsi gündəlikdədir. Bunun ölkəmizin inkişafına müsbət təsiri olacaq. Təbii ki, yeni parlamentin seçilməsi üçün Konstitusiyaya görə, 125 yer müəyyən olunub. Bu sayla bağlı hər hansı bir dəyişikliyin edilməsi üçün Konstitusiyaya dəyişiklik olmalıdır. Bunun üşün də referendum keçirilməlidir. Düşünürəm ki, 10 milyonluq ölkə üçün 125 deputat az deyil, kifayət edər. Beynəlxalq təcrübəni öyrənib, bu məsələ ətrafında cəmiyyətin fikirlərini də dinləmək olar. Sayı bizim qədər olan ölkələrin parlamentlərindəki say nəzərdən keçirilə bilər. Bizdə yalnız mojaritar sistemlə seçkilər olur. Proporsional sistemin tətbiqi ilə bağlı də təkliflər var. Onda say arta bilər. Bunun üçün də referendumun keçirilməsi vacibdir. Biz kefiyyətcə müasir parlament istəyiriksə, bütün məqbul variantları nəzərdən keçirməliyik”.
Elşən Həsənov: “Deputat korpusunun say tərkibini artırmaqdansa, hər iki sistemin - mojaritar və proporsional sistemin tətbiqi daha effektiv olar”
Azərbaycan Sosialist Partiyasının sədri Elşən Həsənov “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, indiki halda parlamentdə təmsil olunan deputatların say məsələsi deyil, qəbul etdikləri qanunların keyfiyyət məsələsi prioritet olmalıdır. Keçən illərin təcrübəsi də göstərdi ki, sosialyönümlü qanunların qəbulu, ictimaiyyəti narahat edən məsələlərin müzakirəsi, demək olar ki, yox səviyyəsində olub. Seçim müddətində də ağzını belə açıb söz deməyən deputatların MM-də təmsil olunduğunun şahidiyik. Məsələ kəmiyyətdə deyil, keyfiyyətdədir. Onu da əlavə etmək istərdim ki, deputat korpusunun say tərkibini artırmaqdansa, hər iki sistemin - mojaritar və proporsional sistemin tətbiqi daha effektiv ola bilər”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
