TANAP Türkiyə və Azərbaycan xalqlarına, digər qonşu xalqlara fayda və tərəqqi verəcək. Bunu Prezident İlham Əliyev Türkiyənin Ədirnə vilayətinin İpsala qəsəbəsində TANAP qaz kəmərinin Avropa ilə birləşən hissəsinin açılış mərasimində çıxışı zamanı deyib.
Ölkə başçısının sözlərinə görə, “Cənub Qaz Dəhlizi” özündə 7 ölkəni birləşdirir və bu, artıq beynəlxalq əməkdaşlıq layihəsidir: “Bu layihə ölkələr arasında körpülər yaradacaq və daha böyük anlaşmaya yol açacaq. Bu layihədə iştirak edən 7 ölkə, - onlardan üçü Avropa İttifaqının üzvüdür, - bundan sonra uzun illər birlikdə çalışacaq və bunun faydasını bölüşəcəklər. Yəni bu layihə əməkdaşlıq, sabitlik, uzunmüddətli anlaşma gətirir. Yəni bu layihələrə, sadəcə olaraq, enerji layihələri kimi baxmaq düzgün olmaz. Onu da bildirməliyəm ki, bizim enerji layihələrimiz digər layihələrə də yol açdı. İki il bundan əvvəl əziz qardaşım, Prezident Ərdoğanla birlikdə Bakıda Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolunun açılışını qeyd etdik. Hazırda Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolu vasitəsilə həm Azərbaycanın, həm Orta Asiya ölkələrinin, həm də Əfqanıstanın və Çinin yükləri daşınır. Bu dəmir yolu qitələri birləşdirir”.
Görünən odur ki, TANAP Azərbaycan, Türkiyə və Avropa Birliyi arasında iqtisadi-siyasi əməkdaşlığın genişlənməsinə xidmət edəcək. Maraqlıdır, bəs ekspertlər bunu necə dəyərləndirirlər? TANAP Azərbaycan, Türkiyə və AB arasında əlaqələrin inkişafında necə rol oynayacaq?
“Bu, təkcə iqtisadi müstəvi ilə məhdudlaşmayacaq”
Məsələyə münasibət bildirən iqtisad elmləri doktoru Fikrət Yusifovun sözlərinə görə, TANAP layihəsi tərəflər arasında çoxşaxəli əlaqələrin inkişafına öz töhfəsini verəcək: “Əvvəla yeddi ölkənin iştirak etdiyi belə nəhəng layihəni güclü siyasi iradənin və qətiyyətin olduğu yerdə reallaşdırmaq mümkün ola bilərdi. Prezident İlham Əliyev bu layihənin təməlini hələ 2011-ci ilin sonlarında qoymuşdu. “Şahdəniz -2” qazının Türkiyə ərazisindən Avropaya tranzit daşınması ilə əlaqədar 2011-ci il oktyabrın 25-də hökumətlərarası müqavilə, 2011-ci il dekabrın 24-də isə ilkin razılaşma imzalanmışdı. Azərbaycan-Türkiyə qardaşlığı və birliyi isə onu gerçəkliyə çevirdi.
Bu gün birgə reallaşdırılan nəhəng regional layihələrlə bərabər, iki ölkə arasında bütün səviyyələrdə olan əlaqələr – xüsusilə də iqtisadi əlaqələr daha da dərinləşir və yeni inkişaf müstəvisinə çıxır. TANAP qaz kəmərinin Avropa ilə birləşən hissəsinin açılış mərasimində Prezident İlham Əliyevin dediyi kimi, Türkiyə-Azərbaycan dostluğu, qardaşlığı gündən-günə möhkəmlənir. Cari ilin 9 ayında iki ölkə arasında ticarət dövriyyəsi ötən ilin eyni dövrü ilə müqaisədə 40 faizdən çox artıb. İki ölkə arasında qarşılıqlı investisiya yatırımlarının həcmi də sürətlə artır. Bu günə qədər Türkiyə Azərbaycan iqtisadiyyatına 12 milyard dollardan çox vəsait yatırıb. Azərbaycan da, öz növbəsində, Türkiyəyə 17,5 milyard dollar sərmayə qoyub. Bütün bunlarla yanaşı, kəmər Azərbaycan, Türkiyə və Avropa Birliyi arasında əlaqələrin inkişafına müsbət təsir edəcək. Bu, təkcə iqtisadi müstəvi ilə məhdudlaşmayacaq. Siyasi müstəvidə də əlaqələrin inkişafına müsbət təsir göstərəcək”.
F.Yusifovun fikrincə, Azərbaycan üçün xüsusi əhəmiyyətə malik olan bu nəhəng layihənin ölkəmizin iqtisadi potensialını artırmaqla yanaşı, siyasi faydası da olacaq: “Belə ki, siyasi müstəvidə dövlətimizin Dağlıq Qarabağ kimi bir probleminin həlli baxımından əhəmiyyətli rol oynayacaq. İndi fəxrlə deyə bilərik ki, Azərbaycan dünyanın təlatümlər yaşadığı bir dönəmdə məhz Prezident İlham Əliyevin siyasi iradəsinin və qətiyyətinin nəticəsindəTANAP layihəsinin işə salınması ilə daha bir uğura imza atdı. Heç şübhəsiz, bu layihə Azərbaycanın iqtisadi dirçəlişinə sanballı töhfələr verəcək. Neftlə yanaşı, indi qaz ixracından əldə olunacaq milyardlarla dollar ölkə iqtisadiyyatına, onun real sektorunun sürətli inkişafına böyük dəstək olacaq. Bütün bu işlər isə Azərbaycanda daha iri sosial layihələrin reallaşdırılmasına, insanlarımızın həyat səviyyəsinin və sosial durumunun inkişaf etmiş ölkələrdəki səviyyəyə yüksəldilməsinə imkan verəcək”.
Vidadi ORDAHALLI
