Ermənistanda faşizmə bəslənən sevginin Azərbaycan tərəfindən ifşa olunması, bu ölkədə həmçinin antisemitizmə rəğbət xüsusunda baş verənlərin də diqqət mərkəzinə gətirilməsi düşmən ölkədə böyük təşvişlə qarşılanır. Erməni faşizminə Prezident İlham Əliyevin Simon Vizental Mərkəzinin həmtəsisçisi və sədr müavini, yəhudi din xadimi Rabbi Abraham Kuper və ABŞ-ın Xristian Liderlər Konqresinin rəhbəri, yevangelist din xadimi Conni Murlə görüşündə yenidən toxunması da Ermənistanın narahatlığını əhəmiyyətli dərəcədə artırıb.
Xatırladaq ki, bu görüş zamanı dövlət başçısı Ermənistanın monoetnik ölkə olmasına da diqqət yetirib: “Azərbaycan çoxkonfessiyalı, multietnik ölkədir, Ermənistan isə monoetnik ölkədir. Bütün digər etnik qrupların nümayəndələri qovulmuşdur. Eşitmişəm ki, Ermənistanda guya yəhudi icmasının rəhbəri var, lakin onun Karapetyan və ya Varapetyan kimi bir adı var. Orada yəhudilər yoxdur, azərbaycanlılar yoxdur”. Rabbi Abraham Kuper də bu fonda diqqətə çatdırıb ki, orada antisemitizm var.
Məsələ ilə bağlı Prezident İlham Əliyev bildirib: “Bəli, əlbəttə ki, antisemitizm var. Bilmirəm, sizin bu barədə məlumatınız var, ya yox. Bu ilin oktyabr ayında keçmiş Sovet İttifaqı respublikalarının rəhbərlərinin görüşdüyü Aşqabad şəhərində keçirilən MDB Sammiti çərçivəsində mövzulardan biri İkinci Dünya müharibəsində Qələbənin 75-ci ildönümünün qeyd olunması ilə bağlı idi və mən söz alaraq dedim ki, Azərbaycan və MDB-yə üzv olan digər ölkələr faşizmin pislənməsi ilə bağlı ortaq mövqedən çıxış edirlər. Nasistlərin qəhrəmanlaşdırılması haqqında danışarkən mən dedim, təəssüf ki, bizim bölgədə, MDB məkanında faşistləri tərənnüm edən bir ölkə var. Mən faşistlərə xidmət edən, Ermənistan hökuməti tərəfindən şərəfinə 6 metr hündürlüyündə abidə ucaldılmış Qaregin Ter-Arutunyanın adını çəkdim. O, faşist Almaniyası, müharibə vaxtında “Almaniya uğrunda həlak olan Ermənistan uğrunda həlak olur” ifadəsini işlədən bir şəxs idi və bu şəxsin müxtəlif millətlərin, o cümlədən yəhudilərin və digər insanların qətlində əli olub… Qələbənin 75-ci ildönümü ərəfəsində biz İrəvanın mərkəzində bu abidənin olmasına necə dözə bilərik? İndi onlar - mən mətbuatdan eşitmişəm - Bolqarıstanda abidə tikməyə çalışırlar. Onlar birini Rusiyanın Armavir şəhərində ucaldıblar. Çox cəsur bir insan gəlib onun üstünə qara boya töküb və indi erməni diasporu ona hücum edir. Onlar faşisti müdafiə edirlər. Ona görə də, əlbəttə ki, biz ümid edirik dünyadakı yəhudi icmaları bizim səsimizə səs verəcək və Ermənistan hökumətini bu abidəni sökməyə məcbur edəcəklər”. Rabbi Abraham Kuper də bildirir ki, Ermənistanın mövqeyi qəbuledilməzdir və bu ölkədə nasistlərin silahdaşlarına, kütləvi qırğın törədənlərə abidələr ucaldılır.
Bütün bunlarla bağlı Ermənistanın “armenianreport” portalında Razmik Akopcanyan yazır ki, Azərbaycan faşizm məsələsində artıq Ermənistana dəqiq və sistemli hücumlar edir: “Azərbaycan prezidenti Rabbi Abraham Kuper ilə görüşündə Njde məsələsinə xüsusi olaraq toxundu. Azərbaycan bu fonda Ermənistana faşizm məsələsində dəqiq, sistemli hücumlar edir. Həm də görünən budur ki, bu məsələdə yəhudi lobbisinin gücündən istifadə etməyə də çalışır. Ermənistan hakimiyyəti isə bunların qarşısında sadəcə susqunluq nümayiş etdirir. Azərbaycan isə fəaliyyətini davam etdirir. Ermənistanda buna qarşı çıxa bilən qüvvə yoxdur. Əksinə, Azərbaycanın gedişlərindən sonra Rusiyada da bu məsələyə diqqət artıb. Bəziləri Ermənistan hökumətinin Rusiyanın İrəvandakı səfirliyi qarşısında aksiyalar təşkil edəcəyini gözləsə də, bu baş vermədi. Amma baxın Azərbaycan necə fəaliyyət göstərir. Burada Qarabağ müharibəsində iştirak edən Albert Aqarunova heykəl qoyuldu və onun açılışında İsrailin Azərbaycandakı səfiri də iştirak etdi”. Portal yazır ki, belə vəziyyətdə Njde ilə bağlı olayların da xüsusi qabardılması yəhudi lobbisinin Azərbaycanın yanında yer almasını şərtləndirir. Eyni zamanda, Rusiyada baş verənlər də Ermənistanın lehinə olmayan hal kimi dəyərləndirilir.
Xatırladaq ki, bu günlərdə Rusiyanın Krasnodar diyarının Armavir şəhərində yerli qanunvericilik orqanının deputatı Aleksey Vinoqradov Qaregin Njdenin xatirə lövhəsinin üstünü qara rənglə boyayıb. Şəhərin erməni diasporunun və Ermənistanın Rusiyadakı səfirliyinin etirazlarına baxmayaraq, lövhə bərpa edilməyib. Aleksey Vinoqradov özü isə dəfələrlə bildirib ki, Üçüncü Reyxlə əməkdaşlıqda adı hallanan şəxslərin xatirəsinin əbədiləşməsi alman qəsbkarlarına qarşı müharibədə qanını tökmüş bir xalq üçün təhqirdir. Armavir əhalisi də uzun illərdir Njdenin xatirə lövhəsini sökməyi tələb edir, yerli hakimiyyət orqanlarına, prokurorluğa kollektiv ərizələr yazır. Hakimiyyət orqanları isə guya Rusiya Dövlət Arxivindən Njde barədə sənədlər tələb etdiklərini, lakin hələ cavab almadıqlarını bəhanə gətirirlər. Nəhayət, bu məsələni deputat Aleksey Vinoqradov özünəməxsus şəkildə həll edib.
Rusiya Kommunist Partiyasının Krasnodar bölməsinin katibi Aleksandr Safronov özünün sosial şəbəkə hesabında yazır ki, faşizmlə əməkdaşlıqda adı hallanan şəxslərin xatirəsinin əbədiləşdirilməsinə heç vəchlə yol vermək olmaz. Armavir hakimiyyət orqanlarının Njdenin xatirə lövhəsinin quraşdırılmasına icazə verməsi həqiqətən də təəccüb doğurur. Rusiya bütün dünyada faşist havadarlarına bəraət qazandırılmasına qarşı mübarizə aparır. Elə bu il noyabrın əvvəllərində BMT Baş Assambleyası Rusiyanın irəli sürdüyü “Nasizmin qəhrəmanlıq kimi qələmə verilməsi, neonasizmin yayılması və irqçiliyin, irqi ayrıseçkiliyin, ksenofobiyanın və onlarla bağlı dözümsüzlüyün müasir formalarının yayılmasına şərait yaradan praktikanın digər növləri ilə mübarizə” adlı qətnaməni təsdiqləyib. Qətnamədə dövlətlərə Böyük Vətən Müharibəsinin nəticələrinə yenidən baxılmasına və bu müharibə dövründə törədilən cinayətlərin inkar edilməsinə qarşı tədbirlər görmək tövsiyə olunur. Siyasi Tədqiqatlar İnstitutunun direktoru Sergey Markov bu mənada Vinoqradovun tamamilə doğru addım atdığını vurğulayıb. O, Njdenin nasist rejiminin əməkdaşı olduğuna şübhə etmir və Armavirdə Njdenin xatirəsinin əbədiləşdirilməsini böyük məsuliyyətsizlik sayır.
Xatırladaq ki, Njde Böyük Vətən Müharibəsi illərində nasional sosialistlərin erməni legionunun yaradıcısı olub. O, Şimali Qafqazda Sovet ordusuna qarşı vuruşub. 1948-ci ildə nasist Almaniyasına havadarlıqda təqsirləndirilərək 25 il müddətinə azadlıqdan məhrum edilib və Vladimir həbsxanasında ölüb. Njdenin satqın olması, nasist Almaniyasına qulluq etməsi artıq bir çox müstəqil tarixçilər tərəfindən tarixi faktlarla sübut olunub. Amma Ermənistan bu ideologiyaya sadiq olduğunu göstərməyə davam edir.
Nahid SALAYEV
