İranda benzinin kəskin bahalaşmasına etiraz olaraq başlayan və bütün ölkəni bürüyən kütləvi nümayişlər təhlükəsizlik qüvvələri ilə toqquşmalarla müşayiət olunur. KİV xəbər verir ki, qəzəbli kütlə polis məntəqələrini, bankları, benzindoldurma məntəqələrini yandırır.
Bütün ölkə boyu internetə giriş kəskin məhdudlaşdırılıb, mobil rabitə işləmir. Son məlumatlara görə, təhlükəsizlik qüvvələri ilə toqquşmalarda ölənlərin sayı 25-i keçib.
Dini lider Xamneyi bəyan edib ki, ölkəni bürüyən etirazlar İranın düşmənlərinin işidir və onlar benzinin bahalaşmasını bəhanə kimi istifadə ediblər.
İran hökumətinin qərarı ilə bu ölkədə benzinin qiyməti iki dəfə bahalaşıb və təxminən 15 qəpik olub. Habelə adambaşına kvotaya əsasən, güzəştli qiymətə satılan benzinin qiyməti 50 faiz bahalaşıb.
Qeyd edək ki, ABŞ hökuməti İranda benzin qiymətinin artırılmasına etiraz edən aksiyaçıları dəstəklədiyini bəyan edib. İrandakı etirazlarla bağlı Ağ Evin yaydığı bəyanatda deyilir:
“ABŞ özlərinə rəhbərlik etməsi lazım olan, dinc aksiyalar keçirən İran xalqının yanındadır. Etirazçılara qarşı istifadə edilən ölümcül müdaxilə və rabitə kəsintisini qınayırıq”.
Qeyd edək ki, İranda benzinin qiymətinin 300% artırılması nəticəsində ötən həftə başlayan etirazlar davam edir. İndiyədək 1000-ə yaxın etirazçı saxlanıb, ölkə miqyasında internet və mobil xətlər əlçatmaz olub.
Qabil Hüseynli: “Aksiyaların miqyası genişlənsə, Tehran hakimiyyətinin vəziyyəti heç də yaxşı olmayacaq”
Politoloq Qabil Hüseynli qəzetimizə bildirdi ki, İranda bu narazılıq gec-tez özünü göstərməli idi: “Əhalinin belə kəskin etiraz etməsi təsadüfi deyil. Çünki söhbət enerji daşıyıcısının qiymətinin birdən-birə 3 dəfə qalxmasından gedir.Vətəndaşlar gözəl anlayırlar ki, bu artım digər qiymətlərə də sirayət edəcək. Ona görə də belə kəskin formada hökumətə etiraz edirlər. Hiss olunur ki, İran hakimiyyəti məcbur qalıb bu addımı atıb. Yoxsa cüzi artımla kifayətlənə bilərdi. Uzun illərdir tətbiq edilən sanksiyalar öz gücünü göstərir. İqtisadiyyatı, demək olar ki, çökmüş hala gələn İran bu artıma məcburən gedir.
Düşünürəm ki, bu aksiyaların miqyası genişlənsə, Tehran hakimiyyətinin vəziyyəti heç də yaxşı olmayacaq”.
Q.Hüseynli bildirdi ki, İranda baş verənlər Tehranda rejim dəyişikliyində maraqlı olan qüvvələr tərəfindən böyük maraqla izlənir: “Tramp və Netanyahunun bəyanatları onu sübut etdi ki, İranda baş verənlər Tehranın düşmən saydığı dövlətlər tərəfindən diqqətlə izlənir. Düzdür, bu münasibəti şişirdənlər də var. Ancaq İranda ciddi şəkildə sosial problemlər mövcuddur. İraq, Suriya və Yəməndə baş verənlərə daha çox diqqət ayrıldığından, ölkə iqtisadiyyatında islahatlar dayandırılıb. Sosial sahədə durğunluq hökm sürür, gənclər çoxsaylı problemlə üz-üzədir. Sosial şəbəkələrə tətbiq edilən məhdudiyyətlər də mövcud ifadə azadlığı üçün əlavə maneələr yaradır. 2015-ci il iyulun 15-də imzalanan razılaşmadan sonra aradan qaldırılan sanksiyalar İrana inkişaf üçün yaxşı şans vermişdi, ancaq təəssüf ki, bu da yetərincə qiymətləndirilə bilmədi. Yeni nəsil tamamilə fərqli münasibət ortaya qoyur. Onları dini şüarlarla ac qalmağa məcbur etmək mümkün deyil. Bir sözlə, bu, İran hakimiyyəti üçün ciddi siqnal sayılır”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
