Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan Ağ Evdə amerikalı həmkarı Donald Trampla birlikdə keçirdiyi mətbuat konfransından sonra uzunmüddətli müttəfiqlik münasibətləri olan bu ölkələrin gələcək münasibətləri haqda nikbin proqnozlar verməyə başlayıblar.
Ərdoğan bildirib ki, dərin müttəfiqlik ittifaqımıza uyğun olaraq, münasibətlərimizdə yeni bir səhifə açmaqda qərarlıyıq: “Tramp və mən milli təhlükəsizliyimizi təhdid edən terror təşkilatları ilə mübarizə mövzusunda qarşılıqlı iradəmizi təsdiq etdik. İŞİD-lə ortaq mübarizəmizin davam etdirilməsinin vacibliyini vurğuladıq. Hazırda ölkəmizdə 2 min 200-ə yaxın İŞİD-çi var".
Türkiyənin 9 oktyabrda başlatdığı “Barış pınarı” hərəkatının terrorla mübarizədə yeni və əhəmiyyətli bir addım olduğunu vurğulayan Ərdoğan əlavə edib ki, Ankara bu əməliyyatla PKK / YPG-nin Suriyadakı separatçı gündəminə ağır zərbə vurub.
Prezident Ərdoğan terror təşkilatı PKK / YPG-nin türk əsgərlərini və mülki şəxsləri hədəf alan təxribat hücumları təşkil etdiyinə diqqət çəkib. Onun sözlərinə görə, Türkiyə İŞİD-lə üz-üzə mübarizə aparan, şəhidlər verən tək NATO müttəfiqidir: “Bu günə qədər 7 min 680 əcnəbi terrorçunu ölkələrinə geri göndərdik . İŞİD-lə əlaqəli ola biləcək təxminən 77 min adamın ölkəmizə girişinə qadağa qoyduq. Hazırda həbsxanalarımızda 40 fərqli ölkə vətəndaşı, 1216 İŞİD-çi var. PKK / YPG-nin əlindəki düşərgələrdən qaçaraq Türkiyənin nəzarətindəki bölgəyə keçənlərin aralarında qadınların və uşaqların da olduğu 287 insan var”.
Ərdoğan görüşdə FETÖ ilə bağlı məsələnin də müzakirə edildiyini, Ankaranın bu terror təşkilatının ABŞ-da mövcudluğuna son qoyulması tələbini bir daha səsləndirdiyini vurğulayıb. Türkiyə lideri Tramp ilə ən qısa müddətdə 100 milyard dollarlıq ticarət dövriyyəsi ilə bağlı hədəfə necə çata biləcəklərinə dair fikir mübadiləsi apardıqlarını söyləyib. Həmçinin, müdafiə sənayesindəki münasibətlər gündəmdə olub.
"S-400 sistemi və F-35 proqramı başda olmaqla bu sahədəki digər məsələləri müzakirə etdik və qarşılaşdığımız problemlərin öhdəsindən ancaq dialoqla gələ biləcəyimizi vurğuladıq".
Bundan əlavə, Ərdoğan kürdlərlə bağlı da məsələyə toxunub: "Kürdlərlə heç bir problemimiz yoxdur. Problemimiz terror təşkilatları ilə əlaqədardır. Kürdlərin içindən çıxan terrorçular. Bunlar kimlərdir? PKK-nın uzantısı olan YPG / PYD.
Şimali İraqdakı kürd qardaşlarımızla yaxşı münasibətlərimiz olduğu kimi, Suriyanın şimalındakı kürd qardaşlarımızla da problemimiz yoxdur. Əsəd Suriyanın şimalındakı kürdləri qəbul etmədikdə, ona demişdim: "Səhv edirsən, pasportlarını ver". Bu mövqeyim var. Türkiyə parlamentində kürd millət vəkilləri də fəaliyyət göstərirlər. Bizim kürdlərlə problemimiz yoxdur. Problemimiz terrorçularladır. Bizim mübarizəmiz, dediyim kimi, yalnız terrorçularladır. Çünki terrorçunun irqi, milləti, dini, vətəni yoxdur. Terrorçu terrorçudur. Mübarizə aparmasan, sabah əvəzini çox ağır ödəməli olacaqsan".
Tramp da Türkiyə lideri ilə görüşdən razı qaldığını ifadə edib. İki ölkə başçısının son Vaşinqton görüşü iki ölkə arasındakı gərginləşən münasibətləri normal məcraya qaytara biləcəkmi?
“Bütün təhlillər göstərir ki, tərəflər bu qızıl ortanı tapa biliblər”
Politoloq Zamin Axundov “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, hər iki lider iqtisadi planda ölkələr arasındakı münasibətlərin davam etdirilməsi ilə bağlı siyasi iradələrinin olduğunu nümayiş etdirdilər: “Xüsusilə Trampda biz bu həvəsi daha çox gördük. Çünki onun xarici siyasətinin prioritetlərini məhz iqtisadi maraqlar təşkil edir. Böyük ehtimalla, ABŞ-Türkiyə münasibətləri iqtisadi aspektdə daha dinamik inkişaf edəcək. Hər iki ölkə başçısının bəyanatlarından da göründü ki, onlar iqtisadiyyatı siyasi münasibətlərdən fərqli götürürlər. Hiss olundu ki, bir çox məsələ ilə bağlı konsensus əldə olunub. Məsələnin başqa bir aspekti də var. ABŞ çoxfunksiyalı bir idarəetmə sisteminə sahibdir. Onların da Prezidentə ciddi təsiri ola bilir. Xüsusilə də xarici siyasətin müəyyənləşməsində belə təzyiqlər özünü daha qabarıq göstərə bilir. Böyük ehtimalla, Tramp onların hamısı ilə razılşacaq. Çünki ortada bir impiçment məsələsi də var. ABŞ tarixində bu az olan prosesdir. Orada cəmi iki dövlət başçısı bu proses nəticəsində vəzifəsindən uzaqlaşdırılıb. Bu baxımdan da Trampdan Türkiyə ilə bağlı inadkar mövqe gözlənilmir. ABŞ-ın həssas bölgələrlə bağlı geostrategiyası əvvəlcədən müəyyən olunur və nadir hallarda dəyişikliyə məruz qalır. Orada da Türkiyə ilə yaxın münasibətlərin qorunub saxlanması var. Güman ki, yaxın münasibətlər hətta xırda konfliktlərin, fikir ayrılıqlarının fonunda davam edəcək. Yaxın Şərqdəki problemlər Trampın hakimiyyəti dövründə yaradılmayıb. Onlar Trampa “miras” kimi ötürülüb. Bu vəziyyət heç Trampa da sərf etmir. Ankara da Trampın müəyyən sıxıntılarını anlamağa başlayıb, amma ondan da gözləntiləri var. Bütün təhlillər göstərir ki, tərəflər bu qızıl ortanı tapa biliblər”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
