Ermənistanda mövcud hakimiyyətin Rusiyaya yarınmaq üçün son dövrlərdə çoxsaylı cəhdlər etməsi heç kimə sirr deyil. Amma faktdır ki, Moskvanın Nikol Paşinyan hakimiyyətindən narazılığı davam edir. Rusiyanın “Qarabağ klanı“ ilə hələ də sıx əlaqələrini davam etdirməsi, Paşinyana yönəlik müxtəlif təzyiq alətlərindən faydalanması da qeyd edilənlərin real təsdiqi sayıla bilər. Bu durumda Paşinyan üçün qəliz məsələlərdən biri Qərbdən də hansısa dəstək görə bilməməsidir.
Qərbi narazı salan məqam isə İrəvanın münasibətlərin qurulması zamanı Rusiya faktorunu daha çox nəzərə almasıdır. Ermənistanın “İravnuk” qəzeti yazır ki, Paşinyanın bu yanaşmasından Qərb daha çox narazı qalır və İrəvandan üz döndərir. Bu isə Paşinyanı Rusiya qarşısında daha zəif duruma salır. Belə bir vaxtda Paşinyan Qərbi narazı salan daha bir açıqlama verib. O, Avropa İttifaqından məsafə saxlayacaqlarını bildirib: “Gündəliyimizdə Avropa İttifaqına üzv olmaq məsələsi yoxdur”. Hökumət başçısı jurnalistin “Ermənistan Avropa İttifaqına üzv olmağa hazırlaşırmı” sualına cavabında deyib: “Mən elə fikirləşmirəm. Biz hazırda Avrasiya İqtisadi İttifaqının üzvüyük. Biz bu təşkilat daxilində əməkdaşlığımızı inkişaf etdirməyə hazırlaşırıq. Bu iqtisadi ittifaq bizim üçün çox vacibdir. Ona görə Avropa İttifaqına üzvlük kimi məsələ bizim gündəliymizdə yoxdur”. Erməni politoloq Sarkis Artsruni bildirir ki, Paşinyanın bu yanaşması təkcə Avropada yox, ABŞ-da da ciddi narazılıq yaradır: “Onsuz da Avropa İttifaqı Ermənistanı sıralarına qoşmağa hazırlaşmır. Amma Paşinyan belə mövqe sərgiləməklə Qərbdən uzaqlaşdığını göstərir və bunun cavab tədbirləri mütləq olacaq.
Ümumiyyətlə, Qərb Ermənistanın hələ də Rusiya orbitində qalmasından, bunun əksi istiqamətində Paşinyanın hansısa ciddi addım atmamasından ciddi narazıdır. ABŞ dövlət katibi Mayk Pompeonun açıqlamaları fonunda bunu qabarıq görmək olar. Mayk Pompeo bildirir: “Moskva Qərbin müttəfiqi hesab edilə bilməz. Bu gün biz azad olmayan ölkələrlə rəqabət aparırıq və siyasətlərini sərtləşdiririk. Buna görə Birləşmiş Ştatlar Almaniyanı və digər Avropa ölkələrini Rusiya ilə enerji sahəsində əməkdaşlığı dərinləşdirməməyə çağırır. Avropanın təchizat baxımından Vladimir Putindən asılı olmasını istəmirik”. ABŞ-ın yüksək səviyyəli bir rəsmisi, əslində mövcud Rusiyaya həqiqi bir qiymət verərək, bu ölkənin işğalçı xarakterinə işarə edib. Vaşinqtonun xatırlatmasının əsas qəbuledicisi, əlbəttə ki, Almaniyadır, amma Pompeonun sözlərini ilk növbədə Moskvanın təcavüzkar siyasətinin əsas hədəfləri olan postsovet ölkələri eşitməlidir. Bu cür qiymətləndirmələrdən sonra yaxın gələcəkdə ABŞ, Qərb ölkələri və Rusiya arasında münasibətlərin normallaşacağını gözləmək çətindir və deməli, “soyuq müharibə“ davam etmək niyyətindədir və bu, əlbəttə ki, Ermənistanın siyasi sisteminə də problemlər yaradacaq. Robert Köçəryanın bir neçə gün əvvəl qondarma “eksklüziv” məqaləsində yazdığı şey Ermənistandakı rus vassal rejimini əbədiləşdirmək çağırışından və inqilabın nəticələrini ləğv etmək üçün açıq bir cəhddən başqa bir şey deyildi. Zehni baxımdan, Putinin erməni müttəfiqləri forpost statusu müqabilində Ermənistanın suverenliyini qurban verməyə hazır olan keçmiş sistemin rəhbərləridir. Moskvanın ümumi nüfuza, Robert Köçəryan və Serj Sarkisyan kimi liderlərin timsalında talançılara ehtiyacı var. Bu nöqtədə, bugünkü Rusiya elitası və erməni cinayətkar oliqarxiyası təbii müttəfiqlər, əvəzolunmaz tərəfdaşlardır, hər ikisinin fəaliyyət hədəfi də Ermənistanın suverenliyi və vətəndaşlarının azadlığına qarşı yönəlib. Bu təhlükəli kurs hakimiyyət dəyişikliyi yolu ilə dayandırıldı, lakin tarixi dönüş hələ Ermənistanın xarici siyasətinə yeni bir təkan verməyib, bunun nəticəsində Ermənistan-Rusiya münasibətləri hələ də vassal rejimindən azad olunmayıb. Bax, bu da Qərbi bizdən narazı salır. Artıq Qərb əvvəlki yardımı da göstərmək niyyətində deyil”.
"Aykakan Jamanak" nəşri yazır ki, bu fonda ABŞ səfiri Lin Treysinin son zamanlar Ermənistanda Paşinyana müxalif qüvvələrlə intensivləşən görüşü təsadüf deyil. Belə ki, səfir parlamentdənkənar siyasi qüvvələrdən olan “Azad Demokratlar”, Respublika və “Daşnaksütyun" partiyaları ilə görüşlər keçirib. Partiyalardan alınmış məlumatlardan aydın olur ki, görüşlər səfirin təşəbbüsü ilə baş tutub, Ermənistanın daxili-siyasi və iqtisadi problemləri ətrafında müzakirələr aparılıb. Səfirin görüşlərində mövcud mesajlarla bağlı açıqlama verən politoloq Manvel Sarkisyan qeyd edib ki, “Azad Demokratlar” qərbyönümlü qüvvədir və ABŞ nümayəndələri ilə mütəmadi olaraq görüşür, Respublika və “Daşnaksütyun" partiyaları isə keçmiş hakim koalisiyanın qüvvələridir: “Qərb ölkələri daim çalışır, hər kəslə işləyir. İndi sadəcə hakimiyyətdən uzaqlaşmış qüvvələri seçib: indi “Çiçəklənən Ermənistan” partiyası da uzaqlaşmış olsaydı, bəlkə onlarla da görüşərdilər. Belə vəziyyət Qərbin artıq Paşinyana müxalif qüvvələrlə işbirlyi qurduğunu göstərir. Bu isə Paşinyan üçün açıq mesajdır ki, Qərb onu istəmir”. Erməni politoloq Stepan Danielyan da eyni mövqedədir. Onun sözlərinə görə, baş verənlər hökumətin dəyişməsi üçün əlverişli şərait yarada bilər. O xatırladır ki, “küçə uşağı” olan Nikol ölkənin inkişafı ilə bağlı real anlayışlar olmadan populist şüarlarla baş nazir oldu: “Baş verənlərin bütün reallığı budur. Bəs bütün bunların davamı nə olacaq, necə olacaq, bu qeyri-müəyyən olaraq qalır. Aydındır ki, “anti” şüarlardan başqa, Paşinyan xalqı bir-birindən ayıran yox, birləşdirən şüarlar səsləndirməkdə, təbliğ etməkdə, irəli çəkməkdə acizdir. “Küçə uşağı” yeni bir siyasətin şüarlarına çevrilə biləcək, istiqamətləndirici rəhbər şüarları bilmir. Qarşılıqlı nifrət təbliği, parçalanma, həbs və günahkarlar, qanun pozuntuları hakimiyyəti saxlamaq üçün onun yeganə seçimidir. Xalqın mənfi instinktləri yeni hökumətin ən etibarlı müttəfiqləridir. Həmin “alətlər” tükənir, amma onun başqa çarəsi, seçimi yoxdur. Nifrət dolu təbliğata bir nifrət təbliği ilə cavab vermək isə özünümüdafiənin ən yaxşı yolu deyil. Bu, “küçə uşağı”nın ümid etdiyi şeydir. Belə vəziyyətdə Qərbin də mövcud hakimiyyətdən üz döndərməsi onun rəqiblərinə güc verir. Bu isə yaxın tezlikdə Ermənistanda yeni hakimiyyət dəyişikliyini istisna etmir”. Bütün bunlar yaxın günlərdə Ermənistanda yeni daxili gərginylin baş qaldıracağını da deməyə əsas verir.
Nahid SALAYEV
