Prezident Donald Tramp bazar günü səhər Ağ Evdə keçirdiyi mətbuat konfransında İŞİD lideri Əbu Bəkr əl-Bağdadinin ABŞ hərbi qüvvələrinin Suriyada xüsusi əməliyyatı nəticəsində öldürüldüyünü təsdiq edib.
ABŞ Prezidenti əməliyyatın detalları haqda açıqlama verib: “Birləşmiş Ştatlar dünyada bir nömrəli terrorçu lider üzərində ədaləti bərqərar etdi. Bağdadi ABŞ hərbi qüvvələrinin Suriyanın şimal-qərbində keçirdiyi əməliyyatı nəticəsində öldürülüb”. Tramp Bağdadinin “ağlayıb, qışqıraraq” yeraltı tunel vasitəsilə qaçmağa çalışdığını bidirirərək, onun üzərindəki partlayıcı kəməri işə saldığını və bunun nəticəsində üç uşağın da öldüyünü deyib: “Bağdadi qəhrəman kimi ölməyib. O, qorxaq kimi ölüb”. ABŞ Prezidenti Bağdadinin öldürülməsi əməliyyatını “olduqca uğurlu bir əməliyyat” adlandırıb.
Birləşmiş Ştatlar 2016-cı ildə Bağdadinin ələ keçirilməsinə kömək göstərə bilən informasiyanın verilməsi üçün 25 milyon dollar məbləğində mükafat elan etmişdi. Belə yüksək mükafat bundan başqa, yalnız “əl-Qaidə” lideri Ayman Əl-Zəvahiri üçün vəd edilib.
ABŞ Prezidentinin milli təhlükəsizlik məsələləri üzrə müşaviri Robert Obrayn da bildirib ki, “əl-Qaidə” terror təşkilatının lideri Üsamə bin Ladenin meyitinin qalıqları kimi, İŞİD liderinin də meyitinin qalıqları dənizə atıla bilər. Qeyd edək ki, Üsamə bin Laden 2011-ci ildə ABŞ-ın həyata keçirdiyi xüsusi əməliyyat nəticəsində öldürülüb. Onun meyitinin qalıqları Ərəbistan dənizinə atılıb.
Rusiya Müdafiə Nazirliyi isə ABŞ-ın İŞİD lideri Əbu Bəkr əl-Bağdadinin Suriyada öldürülməsi bəyanatına şübhə ilə yanaşıb. Nazirliyin sözçüsü İqor Konaşenkov Amerikanı bununla bağlı fakt göstərməyə çağırıb. Onun sözlərinə görə, Suriya hökumətinin nəzarətində olmayan bütün torpaqlara “əl-Qaidə”nin şöbəsi olan “Nusra” nəzarət edir və ən böyük rəqibi olan İŞİD-in hər hansı üzvünü gördüyü yerdə qətlə yetirir: “Bu səbəbdən İŞİD liderinin “əl-Qaidə”nin nəzarətindəki torpaqlarda olması şübhəlidir və ABŞ buna dair sübutlar göstərməlidir. Bundan başqa, əməliyyatlarda iştirak edən dövlətlərin fərqli açıqlamalar verməsi də bəzi sual işarələri yaradır və şübhələri artırır”.
Göründüyü kimi, dünyanın iki böyük dövləti arasında Bağdadinin ölümü ilə bağlı yayılan xəbər ətrafında ciddi fikir ayrılığı yaranıb. Rusiya, faktiki olaraq, ABŞ-ı yalan informasiya ilə manipulyasiyada təqsirləndirir. İŞİD liderinin ölümü ilə bağlı supergüclər arasında bu fikir ayrılığı nədən yarana bilər?
“Tərəflər geosiyasi üstünlüyə hesablanmış ritorika ilə bağlı mübarizə aparırlar”
Politoloq Zamin Axundov “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, burada bir sıra maraqlı detallar mövcuddur: “Tramp ABŞ prezidentləri sırasında Kennedidən sonra ikinci ölkə başçısıdır ki, ölkə daxilində bu dərəcədə əks təsirə məruz qalıb. Söhbət həm biznes, həm də siyasi elitadan gedir. Demək olar ki, bu güclərin hamısı Trampın xarici siyasət kursuna qarşıdır. Daxili siyasətlə də bağlı onun sıxıntıları az deyil. Buna baxmayaraq, Tramp sırf ABŞ maraqlarına cavab verən plüralist xarici siyasət kursu yürütməkdə maraqlıdır. Vəziyyət o həddə çatıb ki, Nelsi Pelosinin rəhbərliyi altında Trampla bağlı impiçment qərarının həyata keçirilməsinə çalışıldı. Təbii ki, bütün bu sıxıntların fonunda, Tramp ciddi manevrlər etməlidir. ABŞ-ın xarici siyasətindəki uğurlarını faktlarla təqdim etməkdə maraqlı olmalıdır. Bu açıqlamanın Tramp tərəfindən xüsusi sevinclə təqdim olunması göstərir ki, Bağdadinin ölümünə nail olmağı ABŞ dövlət başçısı göstərilən fəaliyyətin məntiqi sonu kimi dəyərləndirməyə çalışır. O, eyni zamanda, bunu koalisiyanın uğuru kimi deyil, yalnız ABŞ-ın nailiyyəti kimi cəmiyyətə təqdim edir. Rusiya rəsmi səviyyədə bu məlumatı təkzib edir. Bir neçə faktla əsaslandırır ki, İŞİD lideri həmin ərazidə ola bilməz. Çünki həmin ərazilər İŞİD-lə konfrantasiyada olan güclərin nəzarətindədir. Rusiya, eyni zamanda, koalisiya dövlətlərinin ABŞ-dan fərqli açıqlamalar verdiyini bildirir. Qeyd edim ki, 2018-ci ilin əvvəllərində Rusiyanın hava dəstəyilə həmin ərazilərdə İŞİD tamamilə zərərsizləşdirilib. Rusiya mənbələri bildirirlər ki, həmin zaman Bağdadinin ölməsi ilə bağlı faktlar var. Onda isə haqlı sual yaranır: Bağdadi ikinci dəfə necə oldu dünyasını dəyişdi? Tramp çalışır ki, qarşıdan gələn seçkilərə kimi özünün reputasiyasını qaldırsın. Rusiya isə Suriyada, faktiki olaraq, əldə etdiyi qalibiyyətin kiminsə adına yazılmasını istəmir. Onlar bununla demək istəyirlər ki, İŞİD-in kökünü Suriyada onlar kəsib və Bağdadi də ruslar tərəfindən öldürülüb. Trampın bu məsələ ilə öz maraqlarına uyğun manipulyasiya etməsi Rusiyanın Suriyadakı maraqları ilə ziddiyyət təşkil etdiyi üçün, belə mənzərə yaranıb. Tərəflər geosiyasi üstünlüyə hesablanmış ritorika ilə bağlı mübarizə aparırlar”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
