Suriyada mövqeləri toqquşan Rusiya və ABŞ arasında bu dəfə daha təhlükəli qarşıdurmaya hazırlıq getdiyi müşahidə edilməkdədir. Xüsusən də fevralın 7-də Suriyanın Deyr əz-Zor əyalətində Amerika aviasiyasının endirdiyi zərbələr nəticəsində xeyli sayda rusiyalı muzdlunun həlak olması fonunda vəziyyətin daha da qəlizləşdiyi görsənir.
“Vaqner” hərbi şirkətindəki mənbə “Vedomosti” qəzetinə bildirir ki, ABŞ-ın endirdiyi hava zərbələri nəticəsində 50-dək Rusiya və Ukrayna vətəndaşı həlak olub. Sonrakı bir neçə gün ərzində digərləri barədə məlumatlar aydınlaşıb. 70 nəfər isə yaralanıb. Suriyalı döyüşçülərlə birgə həlak olanların ümumi sayı 100 nəfərə çatır.
Amma Rusiya Dövlət Dumasının keçmiş deputatı Viktor Alksins zərbələr nəticəsində 334 rusiyalı muzdlunun həlak olduğunu açıqlayıb. O, “Dojd” telekanalının efirində bildirib ki, həmin rəqəm Suriyada döyüşənlərin ailələrindən alınan məlumatlara və son hadisələrin iştirakçıları ilə söhbətlərə əsaslanır. O da məlum olub ki, ABŞ ordusu həmin qruplaşmaya qarşı, B-52 strateji bombardmançıları da daxil olmaqla, bir neçə tip təyyarə və vertolyotdan, o cümlədən zərbə pilotsuz təyyarəsindən ibarət armada tətbiq edib. ABŞ Hərbi Hava Qüvvələrinin mərkəz komandanı, general-leytenant Ceffri Harriqan bununla bağlı bildirib: “Bu hücumun əvvəllərində həmin rayonda koalisiya qüvvələrinin F-22 “Raptor” qırıcısı və MQ-9 pilotsuz zərbə təyyarəsi hava məkanına nəzarət edirdi. Üç saat ərzində ABŞ Hərbi Hava Qüvvələrinin “Suriya Demokratik Qüvvələri” ilə birlikdə fəaliyyət göstərən aviatüşlayıcıları təyyarələrin və yerüstü artilleriyanın dəqiq zərbələr endirməsi üçün koordinatlar verib. Onlar F-15E, MQ-9, B-52, AC-130 “Spektr” təyyarələrinə və AH-64 “Apache” vertolyotlarına dəqiq zərbələr endirməkdə kömək etdi və təcavüzkarın hücumunu dəf edib, onları əks hücumla geri oturtmağa, bir neçə tankı və artilleriya qurğusunu məhv etməyə imkan verdi”.
ABŞ-ın qabaqcıl silahlar vasitəsilə atdığı addımdan sonra üzə çıxıb ki, Rusiyanın beşinci nəsil Su-57 qırıcıları Suriyaya göndərilib. Bununla yanaşı, Hmeymin aviabazasına 4 Su-35S qırıcısı, 4 Su-25 hücum-bombardmançı təyyarəsi və A-30 erkən xəbərdarlıq radiolokasiya təyyarəsindən ibarət aviaqruplaşma da göndərilib. Təyyarələr Xəzər dənizi üzərindən uçaraq İran və İraqın hava məkanından keçib. Rusiyanın Suriyaya başda, iki ən yeni Su-57 qırıcısı olmaqla, iri aviaqruplaşma göndərməsi prezident Vladimir Putinin qoşunların bu ölkədən çıxarılmasına dair ötən ilin dekabrında Hmeymim aviabazasında verdiyi əmrdən təqribən iki ay sonraya təsadüf edir.
Artıq Su-57 qırıcılarının Suriyaya göndərilməsi qərb informasiya məkanında qızğın müzakirələrə səbəb olub. Britaniyanın “The Express” tabloidi hətta yazır: “Putinin qorxunc Su-57 qırıcılarını zəncirdən açıb buraxdılar”. Bir sıra nəşrlər qeyd ediblər ki, qırıcıların Suriyaya göndərilməsi Rusiya xarici işlər naziri Sergey Lavrovun ABŞ-a Suriyada “daha ehtiyatlı hərəkət etmək” barədə sərt xəbərdarlığından bir neçə gün sonra baş verir. Lavrov ABŞ-ın kürdlərin əli ilə Suriyanı bölmək planlarından danışaraq bildirib: “Mən amerikalı həmkarlarımı odla oynamamağa çağırıram”. Ən əsası, Rusiya muzdlularının Deyr əz-Zorda kürdlərin nəzarətində olan “Konoko” neft-qaz emalı zavoduna hücum zamanı Amerika aviasiyası tərəfindən darmadağın edilməsi fonunda baş verir.
Lakin belə görünür ki, Rusiyanın məqsədi həm ABŞ-a güc nümayişi, həm də öz hərbi sənayesinin daha bir nailiyyətini sınaqdan keçirməkdir. İndiyədək Rusiya Suriyadan poliqon kimi istifadə edib və bir sıra döyüş texnikasını, silahları ilk dəfə orada sınaqdan keçirib. Məsələn, Xəzər dənizindən “Kalibr” qanadlı raketləri ilə ilk dəfə Suriya ərazisinə zərbələr endirilib. Rusiya KİV-i yazır ki, Su-57 qırıcılarının uçuş sınaqları bu yaxınlarda başa çatıb. İndi bu təyyarələri real döyüş şəraitində də sınaqdan keçirmək pis olmazdı.
ABŞ Hərbi Hava Qüvvələrinin generalı Mayk Holms isə artıq etiarf edib ki, Suriyaya beşinci nəsil Su-57 təyyarələrinin gətirilməsi ABŞ Hərbi Hava Qüvvələrinin bu ölkədəki işini çətinləşdirir. Bununla da ABŞ ilk dəfə olaraq Su-57-lərin Suriyaya göndərildiyini təsdiqləyib. Baş verənləri şərh edən Yaxın Şərq üzrə ekspert Mixail Maqid bu xüsusda bildirir: “Ciddi desək, artıq heç bir Suriya yoxdur – böyük dövlətlər hazırda orada öz müttəfiqlərinə söykənərək onun ərazisini bölüşdürür. İndi bölgü bu cürdür: amerikalılar “Suriya Demokratik Qüvvələri”nə (PKK döyüşçüləri və bəzi ərəb tayfalarının ittifaqı) söykənir və onların köməyi ilə Suriya ərazisinin 20%-nə, Suriya neftinin 80%-nə nəzarət edirlər. Əsəd və müttəfiqləri (İranyönlü şiə könüllü yığması, İran silahlı qüvvələri və Rusiya qoşunları) Suriya ərazisinin böyük hissəsinə göz qoyurlar.Bununla yanaşı, Türkiyə Suriya müharibəsində getdikcə daha müstəqil oyunçuya çevrilir. Ankara antiəsəd müxalifətin bir qisminə söykənməklə Suriyanın şimalında bir sıra rayonları, hər şeydən əvvəl Bab-Cərablus-Əzaz rayonunu ələ keçirib”. Ekspert qeyd edir ki, artıq bu qüvvələrin üz-üzə gəlməsi an məsələsidir və bu hal Suriyada yeni dünya savaşının əsasını qoya bilər.
Tahir TAĞIYEV
