Avropa ölkələrinin indi böyük həyəcanla gözlədiyi məqamlardan biri Donald Trampın prezident kimi vəzifəyə başlamasının Qərb dünyasına nə vəd edəcəyidir. Çünki Tramp fərqli siyasət yürütməyi, Rusiya ilə münasibətləri yaxşılaşdırmağı, bu ölkə ilə hərbi toqquşma risqlərini minimum həddə endirməyi düşünür. Digər tərəfdən o, Rusiyaya qarşı sanksiyaların da aradan götürülməsinin tərəfdarıdır. Şübhəsiz ki, bütün bunlar Avropanın son illərdə Rusiya siyasətinə ciddi təsir edəcək.
Digər tərəfdən Qərbi narahat edən daha bir məqam bir sıra ölkələrdə Rusiyaya meylli qüvvələrin hakimiyyətə gəlişidir. Məsələn, məlumdur ki, Moldovada keçirilən prezident seçkilərinin ikinci tutunda rusiyapərəst namizəd İqor Dodon qalib gəlib. O, qərbpərəst namizəd Maya Sandunu məğlub edib. İqor Dodon Rusiya ilə strateji tərəfdaşlığı bərpa edəcəyini vəd edib. O, Avropa İttifaqına deyil, Avrasiya İttifaqına inteqrasiyanın tərəfindədir. Maya Sandu isə Rumıniya, Ukrayna və Qərblə əlaqələrin möhkəmləndirilməsinin tərəfdarı idi. Moldovada rusiyapərəst sosialistlərin liderinin seçkiləri udması elektoratın qərbmeylli siyasətçilərdən və onları əhatə edən korrupsiya qalmaqallarından bezməsi ilə bağlıdır. Rusiya Dumasının MDB, Avrasiya inteqrasiyası işləri üzrə komitəsinin rəhbəri Leonid Kalaşov isə bildirir ki, Moldovada İqor Dodonun prezident seçilməsi bu ölkənin Avrasiya İttifaqı layihələrində iştirak şanslarını artırır. Onun sözlərinə görə, Kişinyovun Avrasiya İttifaqı layihələrində iştirakı məsələsi referendum yolu ilə həll edilə bilər: "Dodonun prezident olması Moldova-Rusiya münasibətlərini inkişaf etdirəcək. Bu, həmçinin, Dnestryanı probleminin həllində də yardımçı olacaq".
Bolqarıstanda da prezident seçkilərində rusiyapərəst namizəd, aviasiya generalı, sosialist Rumen Radev qalib gəlib. Hakim partiyanın namizədi seçkiləri uduzub. Radevin qalib gəldiyi məlum olan kimi baş nazir Boyko Borisov istefa verdiyini elan edib. İndi bu Avropa İttifaqı ölkəsində qərbmeylli namizədin prezident seçkilərini uduzmasından sonra növbədənkənar parlament seçkilərinin təyin olunacağı gözlənir. Vaşinqtondakı Strateji və Beynəlxalq Araşdırmalar Mərkəzinin və Sofiyadakı Demokratiyanın Tədrisi Mərkəzinin hesabatına görə, NATO üzvü olan Bolqarıstanda Moskvanın iqtisadi iştirakı və nüfuzu o qədər güclüdür ki, ölkədə dövlətin Rusiyanın nəzarətinə keçməsi risqi var. Belə bir vaxtda Estoniyada üç partiyadan ibarət hakim koalisiya istefasını elan edib. Çünki koalisiyanın ortaqlarından biri NATO-ya meylli baş nazir Taavi Rıyvasla işləməkdən imtina edir. Taavi Rıyvas və onun "İslahatlar partiyası" parlamentdə etimad səsverməsini uduzub, nəticədə baş nazir istefa verib. Hökumətin istefaya getməsini üzvlərinin çoxu etnik ruslar olan "Mərkəz partiyası" alqışlayır. Hesab edilir ki, baş nazirin istefası bu Baltik ölkəsinin xarici siyasətində dəyişikliklərə gətirib çıxaracaq. Çünki rusların partiyası yeni koalision hökumətə daxil olmağa hazırlaşır.
Bütün bunlar isə Ukraynaya da təsir edir. Ukraynanın "Obozrevatel" nəşrində dərc olunan yazıda bildirilir ki, geosiyasi vəziyyət Ukrayna üçün mənfi ssenari üzrə inkişaf etməkdə davam edir. Xatırlanır ki, ABŞ-da Donald Trampın qələbəsindən sonra Moldova və Bolqarıstanda Moskvaya meylli siyasətçilər prezident seçilib: "Qonşu ölkələrdə Kremlə loyalların qələbəsi Ukrayna üçün həyəcan zəngidir. Hər iki sosialist siyasətçi - İqor Dodon və Rumen Radev Rusiya ilə yaxınlaşmanı dəstəkləyir". Nəşr qeyd edir ki, Dodon və Radevin prezident seçilməsinin Kiyev üçün mənfi nəticələri olacaq. Bildirilir ki, ən azından Ukraynanın Moldova və Bolqarıstanla əməkdaşlığı dərinləşdirməsi məsələsində fasilə vermək lazım olacaq: "Bolqarıstanın səsi, əlbəttə ki, sanksiyalar məsələsində o qədər əhəmiyyətli deyil. Amma bu, Ukrayna üçün mənfi tendensiyanın təzahürüdür. Bütövlükdə ABŞ, Bolqarıstan və Moldovada seçkilərin nəticəsi Ukrayna üçün mənfi trenddən xəbər verir. Qərbdə hakimiyyətə daha çox Rusiya ilə münasibətlərin yenidən qurulmasının tərəfdarları gəlir. Bu daha üç ölkəni, mümkündür ki, Avstriya, Niderland, Fransa və Almaniya da izləsin". Qeyd edək ki, ABŞ-da Trampın qələbəsindən sonra bir çox Qərbi Avropa ölkələrində də ultrasağçılar fəallaşıb. Məsələn, İtaliyada rusiyapərəst "Şimal Liqası" seçkilərdə qalib gəlmək planlarını elan edib. Fransada ultrasağçıların lideri, Rusiyadan kredit alıb siyasi fəaliyyətini maliyyələşdirən Marin Le Pen də qələbə anonsu verib. Təbii ki, bütün bunlar dünyanın geosiyasi və geoiqtisadi mənzərəsində tamam yeni bir vəziyyətin yaranması deməkdir. Belə vəziyyət isə Rusiyanın maraqlarına daha çox uyğun gələcək.
Nahid SALAYEV
