Türkiyə ilə İsrail arasında gərginlik son günlər daha da artıb. İsrailin Suriyanın şimal-qərbindəki Əbu əl-Duhur aviabazasına zərbəsi Ankara tərəfindən kəskin tənqid olunub. İsrail isə bu addımı Türkiyə hərbçilərinin bazada yerləşdirilməsinin qarşısını almaq və təhlükəsizlik maraqlarını qorumaqla əsaslandırır.
Ankara İsrailin Suriyadakı hərəkətlərini sabitliyi pozan addım kimi qiymətləndirir və Dəməşqlə əməkdaşlığını davam etdirəcəyini bildirir. İsrail tərəfi isə Türkiyənin Suriyada artan hərbi və siyasi təsirindən narahatlığını açıq şəkildə ifadə edir.
Digər tərəfdən, İsrail Baş naziri Binyamin Netanyahunun Türkiyəyə qarşı sərt açıqlamaları və Türkiyə hakimiyyəti tərəfindən İsrail Baş nazirinin həbsinə orderinin verilməsi və onun beynəlxalq axtarışa verilməsi tələbi tərəflər arasında gərginliyi daha da artırıb.
Gərginliyin birbaşa hərbi qarşıdurmaya çevrilməsinin qarşısını almaq üçün ABŞ üç ölkə — Türkiyə, İsrail və Suriya arasında deeskalasiya mexanizmi yaratmağa çalışır. Bu prosesdə Azərbaycanın da tərəflərlə yaxın münasibətləri səbəbindən diplomatik rol oynamaq imkanları diqqət çəkir.
Son məlumatlara görə, Azərbaycan Türkiyə ilə İsrail arasında, artan gərginliyin daha geniş qarşıdurmaya çevrilməsinin qarşısını almaq üçün pərdəarxası aktiv diplomatik fəaliyyətə başlayıb. “Ynet” İsrail mənbələrinə istinadən xəbər verir ki, Bakının diplomatik sayləri son həftələrdə iki ölkə arasında münasibətlərin kəskin şəkildə pisləşməsindən sonra başlayıb. Bakı həm Ankara, həm də Təl-Əvivlə yaxın münasibətlərindən istifadə edərək tərəflər arasında dialoqun qurulmasına çalışır.
“Ynet”in məlumatına görə, Azərbaycan hər iki tərəfin etimadını qazanıb və artıq İsraillə Türkiyə arasında vasitəçilik təcrübəsinə malikdir. 2025-ci ilin aprel ayında Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev ölkələr arasında birbaşa dialoq təşəbbüsü ilə çıxış edib. Daha sonra, Prezident İlham Əliyevin vasitəçiliyi ilə Milli Kəşfiyyat Təşkilatının (MİT) rəhbəri İbrahim Kalinin rəhbərlik etdiyi Türkiyə nümayəndə heyəti və o dövrdə Milli Təhlükəsizlik Şurasının rəhbəri vəzifəsini tutan Tzaçi Hanegbinin rəhbərlik etdiyi İsrail nümayəndə heyəti Bakıda bir araya gəlib.
Danışıqlardan sonra tərəflər Suriyada əməliyyat koordinasiya mexanizminin yaradılması barədə razılığa gəliblər və nəşrin məlumatına görə, bu mexanizm uzun müddət də, təsirli olub.
İndi isə Bakı yenidən hər iki tərəflə əlaqələrindən istifadə edərək vəziyyətin daha da gərginləşməsinin qarşısını almağa çalışır.
Azərbaycan üçün əsas məqsəd iki mühüm tərəfdaş arasında hərbi qarşıdurmanın qarşısını almaq, regionda sabitliyin qorunmasına töhfə verməkdir. Hazırkı proses Bakının regional diplomatiyada vasitəçi kimi rolunun getdikcə gücləndiyini göstərir.
Tahir TAĞIYEV
