Ukrayna Prezidentinin saytında yanvarın 6-da Parisdə "Könüllülər Koalisiyası", Ukrayna və ABŞ tərəfindən imzalanmış "Ukraynada Sabit və Davamlı Sülh üçün Etibarlı Təhlükəsizlik Zəmanətləri" adlı bəyannamənin tam mətni açıqlanıb.
Bəyannamədə Ukraynanın suverenliyinin və davamlı sülhünün "istənilən sülh müqaviləsinin ayrılmaz hissəsi" olması və istənilən həllin "Ukrayna üçün etibarlı təhlükəsizlik zəmanətləri ilə dəstəklənməli" olduğu vurğulanır.
Bəyannaməyə əsasən, atəşkəsdən sonra qüvvəyə minəcək zəmanətlər aşağıdakı beş əsas komponenti əhatə edir:
1. Atəşkəsin monitorinqi və təsdiqləmə - ABŞ tərəfindən təklif olunan atəşkəsin monitorinqi və təsdiqləmə mexanizmində iştirak. Koalisiya üzvlərinin töhfələri ilə davamlı və etibarlı atəşkəs monitorinq sistemi yaradılacaq. Koalisiya pozuntuları araşdırmaq, məsuliyyəti müəyyən etmək və bərpaedici tədbirləri müəyyən etmək üçün yaradılacaq "Xüsusi Komissiya"da təmsil olunacaq.
2. Ukrayna Silahlı Qüvvələrinə (USQ) uzunmüddətli dəstək: Koalisiya, USQ-nin davamlı müdafiə qabiliyyətlərini qorumaq üçün "mühüm uzunmüddətli hərbi yardım və silah təchizatını" davam etdirməyə sadiq qalır. Bu dəstəyə aşağıdakılar daxil olacaq:
- Uzunmüddətli müdafiə paketləri. - Silah alışının maliyyələşdirilməsinə dəstək. - USQ-nin maliyyələşdirilməsi üçün Ukraynanın dövlət büdcəsi məsələsində əməkdaşlığın davam etdirilməsi. - Gələcək hücum olacağı halda sürətli əlavə yardım göstərmək üçün müdafiə ehtiyatlarına çıxış.
3. Ukrayna üçün çoxmillətli qüvvələr - USQ-nin yenidən qurulmasını dəstəkləmək və çəkindirməni təmin etmək üçün koalisiya üzvlərinin töhfələri ilə yaradılacaq. Hava, dəniz və quru təhlükəsizliyini təmin etmək və USQ-nin yenidən qurulması tədbirləri üçün əlaqələndirilmiş hərbi planlaşdırma həyata keçirilib. Bu tədbirlərin "etibarlı atəşkəs qurulduqdan sonra" və yalnız "Ukraynanın tələbi ilə" həyata keçiriləcəyi təsdiqlənib. Bu tədbirlər "Avropanın rəhbərliyi altında, qeyri-Avropa koalisiya üzvlərinin iştirakı və ABŞ-ın təklif etdiyi dəstəklə" həyata keçiriləcək.
4. Gələcəkdə Rusiyanın hücumuna cavab vermək öhdəliyi - Gələcəkdə Rusiyanın hücumu olacağı halda Ukraynaya kömək etmək, sülhü və təhlükəsizliyi bərpa etmək üçün yanaşmaları müəyyən edən öhdəliklər barədə razılığa gəlinəcək. Bu öhdəliklərə aşağıdakılar daxil olacaq:
- Hərbi imkanlardan istifadə. - Kəşfiyyat və lojistik dəstək. - Diplomatik təşəbbüslər. - Əlavə sanksiyaların tətbiqi.
5. Uzunmüddətli müdafiə əməkdaşlığı - Ukrayna ilə müdafiə sahəsində qarşılıqlı faydalı əməkdaşlıq dərinləşməyə davam edəcək. Bu əməkdaşlıq təlim, müdafiə sənayesində birgə istehsal (müvafiq Avropa alətlərindən istifadə etməklə) və kəşfiyyat sahəsində əməkdaşlığı əhatə edəcək.
Tərəflər həmçinin Koalisiyanın Parisdəki əməliyyat qərargahı daxilində "ABŞ-Ukrayna-Koalisiya Koordinasiya Qrupu" yaratmaq barədə razılığa gəliblər.
Bu bəyannamə Qərb müttəfiqlərinin Ukraynaya uzunmüddətli, hərtərəfli və strukturlaşdırılmış təhlükəsizlik öhdəliyini rəsmiləşdirir.
Ən diqqət çəkən və mübahisəli element Ukraynada "Avropa rəhbərliyi altında" çoxmillətli qüvvələrin yerləşdirilməsi ehtimalıdır. Bu, ancaq Ukraynanın tələbi və "etibarlı atəşkəs"dən asılı olacaq.
Sənəddə zəmanətlərin yalnız sülh müqaviləsinin bir hissəsi kimi və atəşkəsdən sonra qüvvəyə minəcəyi vurğulanır. Bunların müharibəni davam etdirmək öhdəliyi deyil, sülhməramlı mexanizm kimi nəzərdə tutulduğu xüsusi qeyd edilir.
Bir məqamıda qeyd edək ki, Rusiyanın bu plana, xüsusən də çoxmillətli qüvvələr ideyasına qarşı çıxması bəyannamənin mümkünlüyünü sual altına alır. Ekspertlərin fikrincə buna görə, hətta sülh danışıqları da pozula bilər.
TAHİR
