Akif Nağı: "Baydenin qondarma "soyqırım"la bağlı keçən il işlətdiyi ifadə ilə builkinin məqsədi fərqlidir"
ABŞ prezidenti Co Bayden ənənəvi müraciətində növbəti dəfə "erməni soyqırımı" ifadəsindən istifadə edib. O bildirib ki, "soyqırımın" ildönümünün qeyd olunması onun "qurbanlarının" anılması və bu "faciənin" unudulmaması üçün səbəbdir.
Ümumiyyətlə, Bayden "erməni soyqırımı" ifadəsini işlədən ilk ABŞ prezidentidir.
Bayden keçən il də müraciətində bu məsələyə toxunmuşdu, 2023-cü ildə də qondarma "soyqırımı" tanıdığını demişdi. Amma ötənilki tanınma ilə builki arasında fərqlər var. Birincisi, keçən il bu ifadəni işlətməsi Bayden üçün erməni diasporuna verdiyi sözü yerinə yetirmək gedişi idi. Erməni lobbisinə seçkidə söz vermişdi ki, qondarma "soyqırımı" tanıyacaq. Qeyd edildiyi kimi, o, ABŞ tarixində ilk prezident olaraq qondarma "genosidi" tanıdı.
Amma dediyimiz kimi, builki tanıma tamam fərqlidir. Bu artıq Ermənistanın təəssübünü çəkmək, ona təəssübkeşlik etmək və Azərbaycandan qisas almaq əlamətidir. Çünki aprelin 5 də Brüsseldə Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan, Avropa Komissiyasının rəhbəri Ursula von der Leyen və ABŞ dövlət katibi Entoni Blinken arasında görüş keçirildi, onlar Ermənistanı açıq-aşkar dəstəklədilər, Azərbaycana qarşı silahlandırırlar, bizim əleyhimizə qızışdırırlar.
O üzdən növbəti tanınma Azərbaycandan qisas almaq məqsədli gedişdir.
"ABŞ-ın antiazərbaycan mövqeyi də burda özünü göstərməmiş deyil"
Azad Vətən Partiyasının sədri Akif Nağı "Bakı-Xəbər"ə şərhində "Co Bayden ilk ABŞ prezidenti oldu ki, ermənilərin çoxdan gözlədikləri "soyqırım" ifadəsini işlətdi, sifarişi yerinə yetirdi. Əlbəttə, onun işlətdiyi bu ifadənin onların aləmində çox siyasi mənası vardı, onlar üçün bu böyük əhəmiyyətə malikdir. Yüz il idi gözləyirdilər, nəhayət ki, Co Bayden keçən il onların gözlədiyi addımı atdı".
A.Nağı qeyd etdi ki, keçən əsrin 60-cı illərindən etibarən ermənilər bu qondarma soyqırım iddiaları ilə ortaya çıxdılar. "Bu özlərinin təşəbbüsü ilə olmadı. Yəni SSRİ deyilən Rusiya imperiyasının Türkiyə ilə münasibətləri sərt idi, qarşıdurma vardı, Amerika ilə Türkiyə müttəfiq idilər, Amerikanın Türkiyədə "İncirlik" hərbi bazası yerləşirdi. Orda da SSRİ-nin istənilən nöqtəsini vura biləcək ABŞ raketləri yerləşmişdi, ondan SSRİ rəhbəri Xruşşov çox narahat idi. O dövrdə Karib böhranı deyilən bir hadisə də baş verdi, SSRİ rəhbərliyi Kubaya raketlər quraşdırmağa cəhd göstərdi, az qalmışdı ki, üçüncü dünya müharibəsi başlaya. Amma sonra razılaşdılar, SSRİ raketləri geri çəkdi, ABŞ da Kubaya müdaxilədən imtina etdi. Çünki o dövrdə Kubanı təzə yaratmışdılar, ABŞ heç cür razılaşmırdı ki, ənənəvi olaraq onların təsiri altında olan Kubada SSRİ-yə bağlı bir hökumət yaransın, həmin hərəkatı boğmaq, həmin hökuməti ləğv etmək istəyirdilər, müdaxilə ehtimalı vardı. Sonra razılığa gəlindi. Yəni o dövrdən də ABŞ və Türkiyə münasibətləri ilə bağlı SSRİ rəhbərliyi çalışırdı ki, Türkiyəyə zərbələr vursun, onun daxilində müəyyən qüvvələr yetişdirsin. O dövrdə SSRİ-nin birbaşa təşkilatçılığı ilə PKK hərəkatı yarandı, eyni zamanda erməniləri də Türkiyəyə qarşı qaldırdılar. 1964-1965-ci illərdən bu əsassız iddianı ortaya atdılar. 1965-ci ildə qondarma "soyqırımın" 50 illiyini qeyd etdilər. Onların sifarişi ilə Ermənistanda və SSRİ-nin başqa yerlərində qondarma "soyqırım" tədbirləri keçirildi. O vaxtdan bu baş verməyən hadisədən alət kimi istifadə edirlər. SSRİ dağılandan sonra ABŞ da, digər Qərb dövlətləri də bundan öz maraqları üçün istifadə etməyə başladı. Keçən əsrin 90-cı illərindən başlayaraq erməni lobbisinin belə bir məqsədi vardı ki, bu "soyqırımı" ABŞ tanısın, o tanınmadan sonra Amerikanın dəstəyi ilə Türkiyəyə qarşı təzyiq kimi istifadə edilsin. Çünki o zamn Türkiyə ilə ABŞ,-ın münasibətləri korlanmışdı. Çünki Türkiyə müstəqil siyasət yürüdürdü. Amerikada da ermənilərin mövqeyini dəstəkləyirdilər ki, Türkiyəyə qarşı iqtisadi məhkəmələr prosesi başlatsın. Onların planına görə, bu tanınardısa, guya orda həyatını itirən ermənilərin yaxın, uzaq qohumları Türkiyəyə qarşı təzminat davası açacaqdılar və niyyətləri də Türkiyəni çökdürmək idi. Türkiyəni də narahat edən bu idi. Amma artıq ötən il Türkiyədə də proseslər baş verdi. Lozanna anlaşmasından 100 il keçdiyinə görə Türkiyə də müəyyən məsuliyyətdən xilas oldu. Kifayət qədər güclü olduğu üçün artıq kimsə Türkiyəyə qarşı məhkəmə davası açmaq fikrinə düşmədi. Ermənilər hər il səbrsizliklə gözləyirdilər. ABŞ prezidenti bu ifadəni işlətdi, amma onların xeyrinə nəticəsi olmadı.
Baydenin qondarma "soyqırım"la bağlı keçən il işlətdiyi ifadə ilə builikinin məqsədi fəqrlidir. Bayden keçən il onu qısa formada demişdi, yalnız o ifadəni işlətməklə kifayətlənmişdi. ABŞ Türkiyə ilə münasibətləri axıra qədər korlamaq istəmirdi. İndiki şəraitdə yenə də Türkiyə ilə Amerika arasında münasibətlər qalır, hər ikisi proseslərdə maraqlıdır. Türkiyə NATO-nun üzvü kimi onların ən azından regionda müttəfiqidir.
Keçən dəfə qısa danışdı və erməni lobbisinin sifarişini yerinə yetirdi. Bu dəfə isə çox geniş danışıb, erməni mediası onu yayıb. Bu dəfə "soyqırım" ifadəsini bir neçə dəfə işlədib, onun izahını verib, erməni xalqının "əzablarından" danışıb, "bu tarixin yaşadılmasının vacibliyini" qeyd edib. Bayden özü də başa düşür ki, onun bu açıqlamasının Türkiyəyə heç bir təsiri yoxdur, Türkiyə onu elə də ciddiyə almadı. ABŞ prezidenti bir növ Amerikadakı erməni lobbisi qarısında öz öhdəliyini yerinə yetirdi"-deyə A.Nağı bildirdi.
A.Nağının sözlərinə görə, bu il Ermənistanda bu məsələyə Paşinyan hökuməti tərəfindən bir qədər fərqli yanaşma oldu, xeyli şübhəli məqamlar qeyd olundu ki, orda 1 milyon yarım adamın öldürülməsi ilə bağlı məlumatlar şişirdilib.
"Paşinyan özü də o rəqəmə inanmır, hətta o siyahının adbaad hazırlanmasını təklif edib. Paşinyan da müraciətində "soyqırım" və "böyük qətliam" ifadəsini işlədib. Bilirsiz ki, ABŞ rəhbərliyi uzun müddət "soyqırım" yox, "böyük qətliam" ifadəsini işlədirdi. Hardasa Paşinyan bir qədər bu ənənəyə döndü, bu da erməni cəmiyyətində narazılıq yaratdı. Ola bilər, gələcəkdə Ermənistan rəhbərliyi bu iddiadan əl çəkəcək ki, bu mənasızdır. Çünki özlərini gülünc vəziyyətə qoyurlar"-deyə A.Nağı qeyd etdi.
A.Nağı hesab edir ki, 5 aprel Brüssel prosesində ABŞ-ın dövlət katibi birbaşa iştirak edib, ABŞ-ın mövqeyini ortaya qoydu, Ermənistana dəstək verdi. "Onlar Ermənistanı bu prosesdə müdafiə edirlər, regiona gəlmək istəyirlər. Hesab edirəm ki, Baydenin bu ifadəni işlətməsi bir az da erməniləri ABŞ-a yaxınlaşdırmaq, Rusiyadan uzaqlaşdırmaq cəhdidir. Ona görə də bu məsələnin üzərində geniş dayandı. Burada Azərbaycandan qisas almaq amili də istisna deyil. ABŞ-ın antiazərbaycan mövqeyi də burda özünü göstərməmiş deyil. Amma məsələ burasındadır ki, bu açıqlamanın heç bir təsiri yoxdur. ABŞ-ın Ermənistana böyük dəstək göstərməsi, hər cür yardım etməsi bunun ifadəsidir"-deyə müsahibimiz vurğuladı.
İradə SARIYEVA
