KTMT Ermənistan-Azərbaycan sərhədində yüksək münaqişə potensialını görür, vəziyyəti normallaşdırmaq üçün sülh müqaviləsi tələb olunur. Bunu KTMT-nin Birləşmiş Qərargah rəisi, general-polkovnik Andrey Serdyukov deyib:
"Ayrı-ayrı dövlətlər tərəfindən Cənubi Qafqazda öz mövqelərini möhkəmləndirmək, Xəzər dənizinin ehtiyatlarına çıxış əldə etmək və özlərini Mərkəzi Asiyaya birbaşa çıxışla təmin etmək cəhdləri var. Bu məqsədlə Ermənistan-Azərbaycan sərhədinin yüksək münaqişə potensialından fəal istifadə olunur. Sülh sazişinin bağlanması vəziyyətin gələcək nizamlanmasında vacib olaraq qalacaq".
Serdyukovun sözlərinə görə, Qərb, Ermənistanın KTMT-yə üzv olmasına baxmayaraq, Bakı ilə İrəvan arasında münaqişədən sonrakı nizamlanmaya təsir göstərməyə çalışır: "Ermənistanın təşkilata üzv olmasına baxmayaraq, münaqişədən sonrakı nizamlanmanın formatına kənardan təsir göstərmək cəhdləri davam edir". Beləliklə, bu açıqlamadan görünür ki, Ermənistanın sərhəd toqquşmasının arxasında həm də geosiyasi səbəblər dayanır. Belə halların qarşısının almağın əsas yolu isə sülh müqaviləsinin imzalanmasından keçir. Rusiyalı politoloq Dmitri Solonnikov da məsələyə qeyd olunan prizmadan nəzər salır: "Təxminən dörd ay ərzində hər şey sakit və yaxşı idi. Ənənəvi sual təşəbbüskarın kim olması və bunun niyə baş verməsidir. Burada bir neçə variant var. Baş verənlər İrəvanın işi ola bilər. Paşinyanın sülh prosesində status-kvonu saxlamaq və Azərbaycanla sülh sazişi imzalamaqdan yayınması faydalıdır. Nikol qorxur ki, belə bir sənədə imza atan kimi onu uzaqlaşdıracaqlar. Ona görə də o, sülh sazişinin imzalanmasını yubadır, ənənəvi təxribatçı və tamamilə saxta bəyanatlar səsləndirərək sülh prosesini əngəlləməkdə günahkarın guya Azərbaycan olduğunu deyir. Baş verənlər həm də erməni millətçi yaraqlıları ilə əlbir olan hərbi komandirlərin təşəbbüsü ola bilər. Erməni mediası təxribatın "Yerkrapa" adlı strukturun silahlıları tərəfindən həyata keçirildiyini yazır. Bu struktura 90-cı illərdə Azərbaycan ərazilərinin işğalında iştirak etmiş şəxslər daxildir. Yanvarın sonunda isə bu yaraqlıların başçısı iddia etdi ki, onun adamları, təxminən 10 min nəfər Ermənistan-Azərbaycan sərhədində yerləşdirilib". Solonnikov qeyd edir ki, eskalasiyada Qərb də maraqlıdır: "Ötən ilin sentyabrında Azərbaycan öz suverenliyini və ərazi bütövlüyünü bərpa etdikdən sonra ABŞ və Aİ-nin bəzi strukturları ilə münasibətlər pisləşib. Çünki Bakı təzyiqlərə dözməyi dayandırdı və Azərbaycan əleyhinə bəyanatlara açıq şəkildə cavab verməyə başladı. İndi Əliyevin seçkidə qələbə çalmasından sonra ABŞ, Almaniya, Böyük Britaniya kimi dövlətlərin onlara heç bir reaksiya vermədiyini gördük. Aİ və ABŞ-ın Azərbaycandakı səfirliyi ATƏT DTİHB-nin seçkini guya rəqabətsiz adlandırdığı qənaətini dəstəkləyib, baxmayaraq ki, seçkidə 7 namizəd iştirak edib. Daha sonra Aİ-nin Ermənistandakı missiyasının təxribatçı fəaliyyəti, eləcə də Azərbaycanın sərhədində "itirilmiş" Çexiya vətəndaşı ilə bağlı qəribə hadisə ilə əlaqədar Aİ-nin səfiri Azərbaycan XİN-ə çağırılıb. Eyni zamanda Aİ missiyasının yerləşdiyi ərazidə eskalasiya baş verib". Ekspert bu ssenarinin məhz Qərbdə cızıldığını istisna etmir.
Bütün bu baş verənlərdən ən böyük zərbəni isə Ermənistan alır. Ehtiyatda olan general-leytenant Yaşar Aydəmirov da qeyd edir ki, bundan sonra da Ermənistanın hər hansı təxribatına beşqat cavab verib, artıqlaması ilə qisas alacağıq. O, "axar.az"a bildirib ki, DSX təxribatın həyata keçirildiyi postu darmadağın edib, postun yerləşdiyi əraziləri isə nəzarətə götürüb: "Ermənistan ordusu yenə atəş açarsa, Azərbaycan ordusu erməniləri cavab atəşi ilə yox, onların bir neçə döyüş postunu götürməklə susduracaq. Azərbaycan-Ermənistan şərti sərhədində əsas hakim yüksəkliklərdə bizim əsgərlərimiz yerləşir. Burada həm DSX-nin, həm Müdafiə Nazirliyinin, həm də Daxili Qoşunların bölmələri xidmət aparır. Belə davam edərlərsə, ordumuz irəliləyib, onların ərazilərinə girəcək. Onsuz da həmin ərazilər bizim tarixi ərazilərimizdir. Ermənistan ordusu hansı istiqamətdə təxribat törətsə, biz həmin istiqamətdə ərazilərə nəzarəti tam təmin edəcəyik". Hərbi ekspert, ehtiyatda olan polkovnik Üzeyir Cəfərov isə qeyd edir ki, "Qisas" əməliyyatı zamanı məhv edilənlərin "Yerkrapa" terror təşkilatının üzvləri olduğunu etiraf edilib: "Təxribatda iştirak edən terrorçuların yaşına baxanda adam dəhşətə gəlir. Hesab edirəm ki, bu faktı beynəlxalq ictimaiyyətin diqqətinə lazımi şəkildə çatdırmalıyıq. Çünki Ermənistan rəsmiləri sülhdən danışırlar, amma 1957-ci və 1974-cü il təvəllüdlü adamlar sərhəddə təxribat törədir. Üstəlik, bu faktlar rəsmi İrəvan tərəfindən də etiraf olunub. Bu, həm də Dövlət Sərhəd Xidmətinin təqdim etdiyi görüntülərdən aydın şəkildə görünür. Görüntülərdə döyüş növbəsi çəkən ordudan əsər-əlamət yoxdur. Orada başıpozuq bir dəstənin gəlib atəş açdığı görünür. Amma qarşı-qarşıya dayanan ordular müəyyən ehtiyat tədbirləri görürlər. Ən azından, əsgərlərin başında dəbilqə, əynində zirehli gödəkçə və sair olur. Sözügedən terrorçular isə rahat şəkildə gəlib atəş açıb getdilər. İndiyə qədər Ermənistan ordusunun acınacaqlı vəziyyətindən danışırdıq. İndi isə yaşlı terrorçuları dövlət sərhədinə göndərirlər. Əlbəttə ki, bu da Ermənistan üçün böyük bir rüsvayçılıqdır. Rəsmi İrəvan buna mütləq şəkildə aydınlıq gətirməlidir. Belə həssas bir məqamda terrorçular əllərində silahlarla gəlib prosesi pozurlar. Həmçinin, Ermənistan polisi terrorçuların oraya icazəsiz keçidiyini də istisna etmir. Bunun təsdiqlənməsi orada başqa kənar qüvvələrin olduğunu göstərəcək. Bu isə təxribatda maraqlı qüvvələrin olduğunu üzə çıxaracaq". Elə digər ekspertlər də burada başqa qüvvələrin əlinin olduğunu vurğulayır.
Ramil QULİYEV
