ABŞ prezidenti Donald Tramp üçün Ermənistan sadəcə 163-cü ticarət tərəfdaşıdır. Bu sözləri bir müddət öncə erməni politoloq Suren Sarkisyan yerli mediaya açıqlamasında deyib. O bildirib ki, İrəvan heç bir halda Trampın maraq dairəsinə daxil deyil. Hadisələrin gedişi erməni politoloqun yanaşmasında əslində, tam haqlı olduğunu göstərir.
Məsələyə növbəti dəfə nəzər salan “armenianreport” portalı yazır ki, Ermənistanı əslində getdikcə daha böyük problem gözləyir. Xüsusən də Rusiyanın yanaşmaları fonunda: “İlk baxışdan bu bəyanatın Ermənistanla birbaşa əlaqəsi yoxdur. Ancaq əslində, hər şey o qədər də aydın deyil. Belə ki, Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin rəhbər müavini Sergey Verşinin bəyan edib ki, Moskva Rusiya-Ukrayna münaqişəsinin əsas səbəblərini nəzərə almaqla nizamlanmasının mümkünlüyünü qeyd edir. Eyni zamanda, o vurğulayıb ki, Ukrayna və Rusiya arasında fikir ayrılıqlarının köklü səbəblərini aradan qaldırmaq üçün danışıqların uzunmüddətli məqsədi olmalıdır. Və burada xatırladırıq ki, Rusiya prezidenti Vladimir Putin hərbi əməliyyatların dayandırılması üçün şərtlər sırasına Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin Donetsk və Luqansk ərazilərindən, Xerson və Zaporojya vilayətlərindən çıxarılması, Ukraynanın NATO-ya üzv olmaqdan imtina etməsi daxil etmişdi. Əslində, bu, onun tərəfindən ultimatum idi. Əgər əvvəllər Co Baydenin ABŞ prezidentliyi dövründə Putinin ambisiyalarını təmin etmək imkanından söhbət gedə bilməzdisə, indi yenə də hər şey o qədər də aydın deyil. Çünki ABŞ-ın hazırkı prezidenti Donald Tramp nədənsə açıq şəkildə müharibəyə son qoymağa can atır, lakin Ukraynanın maraqları bahasına. Və bu hamımız üçün bir dərsdir. Əvvəla, ona görə ki, qlobal geosiyasi arenada baş verən nəhəng dəyişiklikləri nəzərdən qaçırmaq olmaz. Putin və Tramp sadəcə anlaşıblar. Bəs indi biz ABŞ-la münasibətləri necə qurmalıyıq? Trampın bütün postsovet məkanını məmnuniyyətlə və asanlıqla Putinə təhvil verəcəyi getdikcə aydınlaşır. Ukraynaya gəlincə, bu ökənin nadir torpaq mineralları, böyük təbii sərvətləri varmı? Bəlli deyil. Amma Tramp onlarla maraqlanır. Artıq Ukraynaya tədarük edilən silahların ödənişi kimi. Özü də faizlə.
Ermənistanda Trampı maraqlandıra biləcək nə var? Yox, demokratiyamız haqqında isə mahnılar oxumağa başlamaq lazım deyil. Trampın özünün kifayət qədər demokratiyası var. Beləliklə, etiraf etməliyik ki, Ermənistanda Tramp üçün xüsusi şirnikləndiricilər yoxdur. Türkiyədə və Azərbaycanda var, hətta Gürcüstanda da var. Bizdə yoxdur. Çünki biz ABŞ-ı maraqlandıra biləcək bütün regional layihələrdən uzaq qalmışıq.
Bu nə deməkdir? Bu o deməkdir ki, Tramp Azərbaycanın və Türkiyənin ölkəmizlə bağlı bütün planlarına sadəcə əlini yelləyəyrək razılıq verə bilər. Sadə dillə desək, o, Ermənistana qarşı bu tandemin istənilən siyasətinə sakitcə susacaq. Və bunun qeyri-mümkün olduğunu söyləməyin. Əlbəttə ki, mümkündür! Tramp dünyaya sülh gətirəcək ABŞ prezidenti rolunu tam şəkildə qəbul edib. Ona görə də Ukrayna təcrübəsi göstərir ki, güclülərə deyil, zəiflərə təzyiq edilir. Üstəlik, fakt faktlığında qalır ki, məhz onun əvvəlki prezidentliyi dövründə Azərbaycan 44 günlük müharibəyə başladı, qalib oldu. Amma o vaxtdan bizim üçün vəziyyət heç də yaxşılaşmayıb. Türkiyə və İsraillə əlaqələrini Rusiya ilə ünsiyyət tonunu kökündən dəyişdirəcək qədər gücləndirən Azərbaycan üçün vəziyyət daha əladır. Söhbət təkcə Bakıdan Qroznıya uçan mülki təyyarə ilə bağlı insidentdən sonra Azərbaycan prezidentinin Rusiyaya qarşı səsləndirdiyi ictimai ittihamlardan getmir. Məsələ rəsmi Bakının zamanında atdığı addımlar kompleksindədir. “Rus Evi”nin və “Sputnik” informasiya agentliyinin Bakıdakı nümayəndəliyinin bağlanması çox ciddi addımlardır. Üstəlik, qonşu dövlət başçısı Trampın hərəkətlərindən razı qaldığını açıq şəkildə vurğulayır və onunla bağlı böyük planlar qurur. Bunun üçün İsrailə güvənir. İndi “Eurovision” müsabiqəsinə Azərbaycandan etnik yəhudi göndərirlər. Siyasi texnologiya baxımından çox vaxtında. Və bu addım Trampın xoşuna gələ bilər. Bəs biz Trampın gözündə kimik? Ən kiçik və regional layihələrdən kənarlaşdırılan, Trampın qlobal geosiyasi arenada mühüm oyunçu kimi açıq şəkildə görməzlikdən gəldiyi Avropa ilə yaxınlaşmağa doğru irəliləyən ölkə. Üstəlik, Rusiya tərəfi də Trampa ölkəmiz əleyhinə çox şey deyə bilər. Bu tərtibatdır. Dürüst və narahatedici bir tərtibatdır. Siz onu silə bilərsiniz, amma bu, güzgüdəki görüntüdən şikayət etmək kimi olardı”. Azərbaycan regionun ən güclü dövlətidir və Donald Tramp da bilir ki, Bakı müstəqil, sədaqətli və ədalətli siyasət yürüdür. Azərbaycan heç vaxt müxtəlif cəbhələrdə özünə havadar axtarmır, müstəqil siyasət aparır. Donald Tramp bu dəyərlərə önəm verən bir siyasətçidir. Bu səbəbdən də Ermənistanın baş verənlərdən narahat olmasına həqiqətən səbəb var. Rusiyalı politoloq Sergey Markov da xatırlarır ki, 2020-ci ildə İkinci Qarabağ müharibəsi zamanı Tramp prezident olanda Azərbaycana qarşı heç bir neqativ çıxış etmədi: “Üstəlik, bundan əvvəl Tramp Azərbaycana silah satışını dəstəkləyib. Ermənistan və Azərbaycana satılan silah həcmini balanslaşdırılmışdı, lakin Trampın dövründə Azərbaycana silah daha çox satılırdı. Tramp hakimiyyətə gəldikdən sonra ümumiyyətlə iqtisadi inkişafa yönəlmiş praqmatik siyasət yürüdür. Bu baxımdan Azərbaycan ABŞ üçün Ermənistandan qat-qat cəlbedici tərəfdaşdır. Çünki Azərbaycan iqtisadi baxımdan Ermənistandan daha təsirli və güclüdür. Azərbaycan neft-qaz resursuna malikdir. Neft-qaz isə müasir iqtisadiyyatda əsas amildir”.
Tahir TAĞIYEV
