Məlum olduğu kimi, Avropa İttifaqı Siyasi Birliyinin İspaniyanın Qranada şəhərində keçirilən 3-cü sammitinin əsnasında Ermənistan baş naziri Nikol Paşinyan, Fransa prezidenti Emmanuel Makron, Almaniya kansleri Olaf Şolts və Avropa Şurasının prezidenti Şarl Mişel bir araya gəliblər.
Azərbaycan Prezidenti bu formatda keçirilən görüşdən imtina edib. Buna baxmayaraq, görüş baş tutub və bizim əleyhimizə bəyənat verilib.
Bəyanatı imzalayanlar Ermənistan sərhədlərinin, suverenliyinin və ərazi bütövlüyünün toxunulmazlığına qətiyyətli dəstək ifadə ediblər.
Onlar, habelə, Aİ-Ermənistan ikitərəfli münasibətlərinə bütün aspektlərdə dəstək bildiriblər.
Görüş iştirakçıları razılığa gəliblər ki, bugünlərdə Qarabağdan böyük köçkün axını ilə üzləşən Ermənistana əlavə humanitar yardım göstərilməlidir.
Bəyanatda deyilir ki, qaçqınların onlara hər hansı qeyd-şərt qoyulmadan, beynəlxalq nəzarət altında öz evlərinə qayıtmaq hüququndan istifadə etməsinə imkan yaradılmalı və bu zaman onların tarixi və mədəni irsinə, habelə insan haqlarına ehtiram nümayiş etdirilməlidir.
Çox maraqlıdır, İlham Əliyevin iştirakının olmadığı Qranadada görüşündə dördtərəfli bəyanatın qəbulu nə dərəcədə etik sayılmalıdır?
Müstəqil siyasətçi Mirkazım Seyidov “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki,
Qranada görüşündə Əliyev olmadan Paşinyan, Şolts, Makron və Mişelin qəbul etdiyi birgə bəyanatda Azərbaycanın ərazi bütövlüyü (86,600 km2) tanınsa da, detallar heç də Bakının maraqlarına və mövqeyinə uyğun deyil: “Mümkündür ki, bu bəyanat öncədən hazırlanmışdı və Əliyevin görüşdən imtina etməsinin səbəblərindən biri də məhz bu olub.
Bəyanatda “Qarabağ ermənilərinin (?) kütləvi köçünə görə Ermənistana əlavə humanitar yardımın zəruriliyi” qeyd olunur və vurğulanır ki, “qaçqınların öz evlərinə və yaşayış yerlərinə qayıtmaq hüququ heç bir şərt olmadan, beynəlxalq monitorinq altında, tarixlərinə, mədəniyyətlərinə və insan hüquqlarına lazımı hörmətlə yanaşılmaqla azad şəkildə həyata keçirilməlidir”.
Bu, “erməni əhalisinin hüquq və təhlükəsizliyi” adı altında erməni separatizminin toxumlarının yenidən ərazimizə qaytarılması deməkdir.
Bəyanatın yeganə müsbət tərəfi Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün qəbul edilməsidir. Bu, əvvəlki görüşlərdə qəbul edilən prinsipin davam etdirilməsidir və Ermənistan etiraz etmir. Mətnin böyük hissəsi isə məhz Ermənistanın maraqlarına uyğundur. Qranadada Azərbaycanın iştirakı olmadan adımızın dördtərəfli bəyanata daxil edilməsi düzgün yanaşma deyil. Bu siyasi etikaya da uyğun gəlmir. Fransa rəsmilərinin (müdafiə naziri, xarici işlər naziri və s.) ermənipərəst bəyanatları, XİN başçısının Ermənistana səfəri və hərbi əməkdaşlıq, silah-sursat veriləcəyi haqda açıqlamalar, Aİ Şurasının Prezidenti Şarl Mişelin Azərbaycanı ittiham edən açıqlaması fonunda Azərbaycan bu formatda danışıqlarda iştiraka lüzum görməyib. Çünki belə format Azərbaycana lazım deyil. Bakı regiondan uzaq ölkələrlə regionun problemlərini müzakirə etməyə lüzum görmür. Bakı hesab edir ki, bu məsələlər regional çərçivədə müzakirə və həll edilə bilər.
Bununla belə, əvvəlki Aİ-Azərbaycan-Ermənistan üçlü formatı gündəmə gələrsə, Azərbaycan görüşdə iştirak edə bilər. Fransanın iştirak etdiyi heç bir format Azərbaycan üçün məqbul deyil, Bakı belə platformada iştirak etməyəcək.
Buna görə də, onların bizim iştirakımız olmadan verdiyi bəyanat kağız parçasından başqa nəsə deyil”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
