"Rusiya sülhməramlı kontingentinin Qarabağda olması tələbatdır və bu, gələcəkdə də zəruri olacaq". Bunu MDB ölkələri ilə əlaqələrə nəzarət edən Rusiya xarici işlər nazirinin müavini Mixail Qaluzin RBK-ya müsahibəsində deyib.
M.Qaluzin “Bu gün Qarabağı tərk edənlərin bəzilərinin hansısa mərhələdə geri qayıtmağa qərar verəcəyini istisna etmək olmaz. Sülhməramlıların olması isə bu insanlar üçün əlavə sakitlik amili olacaq” - deyə bildirib.
Onun sözlərinə görə, sülhməramlı kontingentin sonrakı mövcudluğunun hansı üsullarla həyata keçirilə biləcəyi məsələsi müəyyən edilmiş kanallar vasitəsilə Moskva ilə Bakı arasında müzakirə və həll olunacaq. Digər tərəfdən, Qaluzin vurğulayıb ki, Bakı ilə Xankəndi arasında təmaslar sülhməramlıların vasitəçiliyi ilə həyata keçirilir: "Qarabağın gələcək inkişafı ilə bağlı çox mürəkkəb məsələlər də Rusiya sülhməramlılarının köməyi ilə Qarabağ ermənilərinin nümayəndələri ilə Azərbaycan Respublikasının hakimiyyət orqanları arasında həll olunur”- deyə nazir müavini bildirib.
Bakı, İrəvan və Moskvanın 9 noyabr 2020-ci il tarixli üçtərəfli bəyanatına əsasən, Rusiya sülhməramlı kontingenti Qarabağdakı təmas xətti və Laçın yolu boyunca yerləşdirilib. Onların yerləşdirilməsi müddəti beş ildir (2025-ci ilə qədər).
Qaluzin xatırladıb ki, sülhməramlıların mandatı müəyyən edilməyib, Bakı bununla razılaşmaqdan imtina edir.
Qeyd edək ki, Rusiyanın xarici işlər naziri S.Lavrov da bəyanatında "Rusiya sülhməramlıları Qarabağda sülh və etimadı möhkəmləndirməyə hazırdır" - deyə qeyd edib.
"...Niyyətləri ondan ibarətdir ki, hansısa ad altında regionda qalsınlar"
Qaluzinin bəyanatına şərh verən Azad Vətən Partiyasının sədri Akif Nağı "Bakı-Xəbər"ə şərhində bildirdi ki, Rusiya ermənilərdən bölgədə qalmaq, Qərb isə bölgəyə girmək üçün istifadə etməyə çalışır. "Ona görə də erməni əhalisi Qarabağa qayıdacaq, qayıtmayacaq, nə qədər erməni olacaq, onlar üçün bir o qədər də fərqi yoxdur. Onlar ermənilərin qayğısına qalsınlar, onlarla bağlı narahat olsunlar kimi bir şey yoxdur. Ermənilər hələ də bunu başa düşmək istəmirlər ki, kimlərsə öz maraqlarını təmin etmək üçün onlardan istifadə etməyə çalışır. Rusiyanın da bu niyyəti var. Rusiya diqqətlə prosesləri izləyir və Azərbaycanın hərəkətlərinə neytral, tərəfsiz qaldı. Böyük ehtimalla, bunun müqabilində böyük planları, niyyətləri var. Hadisələr orada Azərbaycanın istəklərinə uyğun gedir, Azərbaycan öz torpaqlarını işğaldan azad edib ərazilərində suveren hüquqlarını bərpa etdi. Hələ ki, Rusiya da Azərbaycanın istəklərinə uyğun hərəkət edir. Bu da Rusiyanın Azərbaycana xüsusi rəğbəti ilə bağlı deyil, Rusiya Azərbaycanın və Türkiyənin gücü ilə hesablaşır. Azərbaycanın regionun lideri olması faktı ilə razılaşmaq məcburiyyətindədir. Amma öz maraqlarını da güdür. Azərbaycan da yaranmış situasiyadan maksimum dərəcədə istifadə edib çalışmalıdır ki, Rusiyanın bölgədə təsiri azalsın. Azərbaycan buna doğru gedir. Görürsüz ki, bir çox yerlərdən artıq Rusiya sülhməramlılarının postları götürülüb və bununla da artıq Azərbaycana qarşı təxribat yuvaları aradan götürülür. Yəni o postların sayı azaldıqca Azərbaycanın mövqeyi möhkəmlənir, xətti Rusiya tərəfindən qəbul edilir. Rusiya da reallıq qarşısında buna getməyə məcburdur"-deyə A. Nağı bildirdi.
Partiya sədrinin sözlərinə görə, çünki artıq Azərbaycan öz ərazisindədir və öz ərazisinə ciddi nəzarət edir, orada qalan erməni əhali ilə elə bir problemi yoxdur. O vurğuladı ki, orada Azərbaycan polisi və başqa dövlət qurumları öz fəaliyyətini tam həyata keçirirlər, kiminsə müdaxiləsinə ehtiyac yoxdur. "Əvvəllər də yerinə yetirirdilər, sadəcə Rusiya sülhməramlıları süni şəkildə gərginlik yaradırdılar ki, onun bölgədə qalmasına ehtiyac olsun. Bundan sonra da niyyətləri ondan ibarətdir ki, hansısa ad altında regionda qalsınlar. Ola bilsin ki, Azərbaycanla Ermənistan arasında hələlik şərti sərhəd xətti ilə bağlı hansısa funksiyanı yerinə yetirsinlər. Bilirsiz ki, regiona kənar hərbi qüvvələrin, yaxud müşahidəçilərin yeridilməsi ilə bağlı Qərbin də mövqeyi, təklifləri var. Son açıqlamalarda BMT-nin nəzarəti altında müəyyən qüvvələrin regiona yerləşdirilməsi təklifi var. Hətta Avropa Parlamentinin son bəyanatında göstərildi ki, Rusiya sülhməramlıları dərhal regiondan çıxmalıdır və onları BMT-nin rəhbərliyi, himayəsi altında beynəlxalq qüvvələr əvəz etməlidir. Yəni belə bir xətt də, mübarizə də var. Ona görə də Azərbaycan iki mövqenin arasında çalışır ki, özünə uyğun olan mövqeni seçsin. Bu istiqamətdə də işlər gedəcək, gedir də. Deyək ki, razılaşmaya əsasən Rusiyanın 2025-ə qədər regionda qalmaq hüququ var, ancaq bu, Azərbaycan, Ermənistan və Rusiya arasında üçtərəfli razılaşmaya əsasən idi. Artıq Ermənistan o razılaşmadan çıxır. Həm Azərbaycan öz ərazilərini nəzarətə götürüb, həm də Ermənistan Rusiyaya qarşı açıq konfrontasiya mövqeyindədir. Ona görə də Ermənistan üçtərəfli razılaşmadan çıxmış hesab olunur. Çünki onun qalmağına ehtiyac yoxdur. Ermənistanın orada bir səsi, mövqeyi yoxdur. Situasiya dəyişib. Rusiya rəhbərliyi də dəfələrlə bildirib ki, bundan sonra sülhməramlıların taleyi Azərbaycanla Rusiya arasında ikitərəfli danışıqlar vasitəsilə müəyyənləşəcək. Azərbaycan maksimum çalışmalıdır ki, sülhməramlıların orada iştirakı tam şəkildə minimuma endirilsin. Azərbaycan onların fəaliyyətini 2025-ci ildə, yaxud ondan əvvəlki dövrdə tam aradan qaldırmağa nail olmağa çalışmalıdır. Mətbuatda Türkiyə və Rusiya monitorinq mərkəzinin də buraxılması ilə bağlı müəyyən fikirlər var, ona da ehtiyac olmadığı barədə mövqelər səsləndirilir. Hesab edirəm ki, Rusiya sülhməramlıları regionda qalırsa birgə monitorinq qrupunun funksiyası və səlahiyyətləri artırılmalıdır. Hansı funksiyanı Rusiya sülhməramlıları yerinə yetirmək istəyirlərsə onu Türkiyə ilə birgə yerinə yetirməlidirlər. Azərbaycan onsuz da son rəsmi açıqlamalarında Türkiyənin məsələyə müdaxiləsini açıq şəkildə qoyur. Bilirsiz ki, İspaniyanın Qranada şəhərində keçirilən görüş ərəfəsində Azərbaycan Türkiyənin orada iştirakını şərt kimi qoydu və şərt qəbul olunmadı, buna görə də Azərbaycan iştirak etmədi. Deməli, Azərbaycan Türkiyənin bu və digər formada prosesdə iştirakını artıq gündəmə gətirir, irəli sürür və bu məsələnin üzərində təklif verir. Azərbaycan Türkiyənin rus sülhməramlıları ilə birlikdə eyni səlahiyyət daxilində regionda hərəkətinə də nail olacaq. Böyük ehtimalla, artıq bu məsələ müzakirə olunub. Ən azı müzakirə olunmalıdır. Biz Rusiyanın niyyətlərini, məqsədlərini bilirik, Azərbaycan da mövqeyində davamlıdır, ardıcıldır. Çalışmaq lazımdır, xətt, tendensiya ona doğru getsin ki, Rusiyanın regionda təsir imkanları azalsın"-deyə A.Nağı vurğuladı.
İradə SARIYEVA
