Rusiya xarici işlər nazirinin müavini Mixail Qaluzin Mərkəzi Asiya ölkələrinə xəbərdarlıq edib. O etiraf edib ki, bəzi Mərkəzi Asiya ölkələri Qərbin Ukraynadakı müharibəyə görə Rusiyaya qarşı tətbiq etdiyi sanksiyalara qoşula bilər.
Nazir müavininin sözlərinə görə, Moskva və Mərkəzi Asiya dövlətlərinin birtərəfli sanksiyaların qəbuledilməz və qeyri-legitim olması ilə bağlı mövqeləri üst-üstə düşür: “Buna baxmayaraq, bir sıra ölkələr “müvafiq risqləri öz üzərlərinə götürmək istəmirlər. Onlar Qərbin məhdudlaşdırıcı tədbirlərinə əməl etməyə hazır olduqlarını açıq şəkildə bildirirlər”.
M.Qaluzin Mərkəzi Asiya ölkələrinin “Rusiya ilə əlaqələrin süni şəkildə məhv edilməsinin bədnam ikinci dərəcəli sanksiyaların xərclərindən daha ağır zərərlə nəticələnə biləcəyini” başa düşdüyünə əmin olduğunu bildirib.
Məlumat üçün qeyd edək ki, 5 Orta Asiya ölkəsindən 4-ü – Qazaxıstan, Özbəkistan, Qırğızıstan və Türkmənistan türkdilli dövlətdir.
Burada diqqəti çəkən məqam odur ki, Qaluzin Mərkəzi Asiya ölkələrinə yönəlik xəbərdarlıqla çıxış etdiyi halda, Ermənistanı görməzdən gəlir. Axı Aİİ və KTMT üzvü olan Ermənistan da sanksiyalara qoşulmaq istəyir. Paşinyan açıq dedi ki, özümüzə sanksiya tətbiq edilməsindən narahatıq.
“Çinin, ABŞ-ın, Avropa İttifaqının və Türkiyənin bölgədə artan maraqları bu regionun müqavimət gücünü artıracaq”
Sözügedən məsələ ilə bağlı fikirlərini “Bakı-Xəbər”lə bölüşən Böyük Azərpaycan Partiyasının sədri Elşad Musayevin fikrincə, Rusiya uzun müddət Orta Asiya ölkələrini öz nəzarətində saxlayıb: “Çar Rusiyası və SSRİ dönəmində bu belə olub. SSRİ dağılandan sonra MDB çərçivəsində, tam olmasa da, Rusiyanın bu regiona təsir imkanı olub. Rusiya çalışır ki, region ölkələrini öz nəzarətində saxlasın. Son illərə qədər Rusiya bununla bağlı istədiklərinin bir çoxunu reallaşdıra bilib. Ancaq məsələ ondadır ki, indi dünyada vəziyyət dəyişir. Rusiya Ukraynaya təcavüz etməklə bataqlığa düşüb. Qərbin Orta Asiya ölkələri ilə bağlı maraqları daha qabarıq formada özünü göstərir. Çinin regionda aktiv investisiya fəaliyyəti getdikcə artmaqdadır. Çin, o cümlədən, “Bir kəmər, bir yol” layihəsi ilə əlaqədar bura çox diqqət yetirir. Bütün bunların fonunda, Orta Asiya ölkələrinin öz maraqları da var. Onlar mövcud geoasiyasi rəqabətdən istifadə edərək müstəqil şəkildə manevrlərini artırırlar. Çünki Orta Asiya ölkələri Rusiyanın necə təhlükəli qonşu olduğunu çox yaxşı bilir. Baxmayaraq ki, bu ölkələrin Rusiya ilə iqtisadi və digər əlaqələri var. Rusiyanın müəyyən dairələri Qazaxıstana yönəlik ərazi iddiaları ilə çıxış edirlər. Qazaxıstanda yaşayan ruslardan bu məqsədlə bir təhdid vasitəsi kimi istifadə olunur. Bununla yanaşı, zaman-zaman sərhəd məsələləri ilə əlaqədar Rusiya Qırğızıstan və Tacikistanı toqquşdurur. Özü də bu məsələdə Rusiya pərdəarxası Tacikistana dəstək verir. Orta Asiya dövlətlərinə rəhbərlik edənlər yaxşı bilirlər ki, Rusiya Ukraynada qalib gəlsə, birinci onların müstəqilliyi üçün təhdid yaranacaq. Nəticədə onlar öz müstəqilliklərini itirə bilərlər. Ona görə çalışırlar ki, müstəqil əlaqələrini genişləndirsinlər. Rusiyaya görə sanksiyalardan yayınıb Qərblə münasibətləri pisləşdirmək istəmirlər. Rusiya da bunu gördüyü üçün son vaxtlar Orta Asiya ölkələri ilə müəyyən təzyiq dilində danışmağa çalışır. M.Qaluzinin fikirləri də məhz buna hesablanıb. Hesab edirəm ki, Orta Asiyanın türkdilli dövlətləri Rusiyanın təzyiqlərinə birgə müqavimət göstərsələr daha səmərəli olacaq. O cümlədən, həmin dövlətlər Türk Dövlətləri Təşkilatı çərçivəsində fəal olmalıdılar.TDT genişləndikcə, həm iqtisadi, həm də müdafiə maraqları önə çıxacaq. Hesab edirəm ki, Çinin, ABŞ-ın, Avropa İttifaqının və Türkiyənin Orta Asiyada artan maraqları bu regionun Rusiya qarşısında müqavimət gücünü artıracaq. Ən nəhayət, Kreml ikili standartlardan çıxış etdiyi üçün Ermənistanın sanksiyalardan yayınmasını görməzdən gəlir”.
Vidadi ORDAHALLI
